Hücre Fizyolojisi

Epitel dokusunda hücrelerin bazal laminaya (hücre dışı matris) tutunmasında görev alan, sitozolik tarafta ara filamanlar (keratin) ile etkileşirken hücre dışı tarafta laminin gibi proteinlere bağlanan ve temel yapısal bileşeni "integrin" olan bağlantı birimi aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre zarının heterojen yapısı içerisinde, belirli lipidlerin ve proteinlerin kümelenmesiyle oluşan 'lipid salkımları' ($lipid$ $rafts$), biyokimyasal sinyal iletimi ve membran trafiğinde merkezi bir rol oynar. Bu mikro-domainlerin yapısal organizasyonu ve termodinamik özellikleri dikkate alındığında, lipid salkımları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Akut böbrek yetmezliği tablosunda takip edilen bir hastada plazma potasyum düzeyi $8.8 \, mEq/L$ olarak saptanmıştır. Bu şiddetli hiperkalemi durumunda miyokard hücrelerinin istirahat membran potansiyeli $-90 \, mV$ seviyesinden $-60 \, mV$ seviyesine yükselmiş (depolarize olmuş) ve voltaj bağımlı sodyum ($Na^+$) kanallarının inaktivasyon kapılarının ($h$ kapıları) kapalı kalması nedeniyle ileti hızı kritik düzeyde yavaşlamıştır.

Bu hastada kardiyotoksisiteyi ve asistoli riskini önlemek amacıyla uygulanan intravenöz kalsiyum glukonat tedavisi, elektrofizyolojik olarak hangi mekanizma ile koruyucu etki sağlar?

$70$ kg ağırlığındaki sağlıklı bir gönüllüye vücut sıvı bölmelerini ölçmek amacıyla $100$ mg antipirin ve $500$ mg inülin intravenöz olarak uygulanmıştır. Ölçüm süresince idrarla atılan antipirin miktarı $10$ mg, inülin miktarı ise $50$ mg olarak saptanmıştır. Denge sağlandıktan sonra plazma antipirin konsantrasyonu $2$ mg/L, inülin konsantrasyonu ise $30$ mg/L ölçüldüğüne göre; bu kişinin hücre içi sıvı (HİS) hacmi kaç litredir?

Hücre sitoplazmasında bulunan, yanlış katlanmış veya regülatör fonksiyonu tamamlanmış proteinlerin ubikitin ile işaretlenmesini takiben $ATP$ bağımlı proteolizini gerçekleştiren ve günümüzde bortezomib gibi ilaçlarla inhibe edilerek multiple miyelom tedavisinde hedef alınan hücresel yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Antikor sentezi yapan plazma hücreleri veya sindirim enzimi salgılayan pankreas asiner hücreleri gibi yüksek sekresyon kapasitesine sahip hücrelerde oldukça gelişmiş olan, üzerinde ribozomların tutunmasını sağlayan riboforin proteinlerini bulunduran ve salgı proteinlerinin sentezinden sorumlu olan organel aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre içi organizasyon, veziküler trafik mekanizmaları ve sitoskeleton elemanlarının polimerizasyon dinamikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Hücre zarı, bileşenlerinin hem kimyasal yapısı hem de iki tabaka arasındaki asimetrik dağılımı sayesinde özgün bir elektrostatik çevre oluşturur. Zarın dış yüzeyini kaplayan glikokaliks tabakası ve sitoplazmik yüzeydeki fosfolipit kompozisyonu bu elektriksel özelliklerin temel belirleyicileridir. Buna göre, hücre zarının yapısal bileşenleri ve bunların oluşturduğu elektriksel özellikler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tay-Sachs ve Gaucher gibi çeşitli depo hastalıklarında işlev bozukluğu görülen, hücre içi makromoleküllerin sindirilmesinden sorumlu ve asidik $pH$ ortamında çalışan organelin karakteristik marker (belirteç) enzimi aşağıdakilerden hangisidir?

Hücreler arası iletişimin ve doku düzeyindeki koordinasyonun temel bileşenlerinden olan oluklu bağlantılar (gap junction/neksus), dinamik bir süzgeç görevi görerek metabolik ve elektriksel eşleşmeyi sağlar. Bu kanalların iletkenliği (konduktans), hücre içi homeostazisteki değişikliklere karşı son derece duyarlıdır. Bir hücrenin hasar görmesi veya metabolik dengesinin bozulması durumunda, komşu sağlam hücreleri korumak amacıyla gap junction kanallarının konformasyonel değişikliğe uğrayarak kapanmasını tetikleyen temel fizyolojik uyaran aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre içi organizasyonda, organellerin ve veziküllerin mikrotübüller üzerindeki yönlü hareketi hayati önem taşır. Paklitaksel (taxol) gibi kemoterapötik ajanların mikrotübül dinamiğini bozarak bu taşıma süreçlerini etkilediği bilinmektedir. Hücre içi veziküler trafikte kargoları mikrotübüllerin eksi (-) ucuna (hücre merkezine) doğru taşıyan ve Golgi kompleksinin çekirdek yakınındaki yerleşiminden sorumlu olan moleküler motor aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre içi organizasyonda mikrotübüller, organellerin belirli bir konumda tutulması ve veziküler trafiğin yönlendirilmesi için dinamik bir iskelet oluşturur. Sitoplazmik dinein motor proteinlerinin, kargo bağlama kapasitesini yitirdiği bir mutasyon modelinde, hücrenin iç organizasyonunda ve aksonal transport süreçlerinde gerçekleşmesi beklenen en olası değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre dışı sıvı (HDS) hacmini belirlemek amacıyla kullanılan belirteçlerin dağılım özellikleri karşılaştırıldığında; radyoaktif sodyum ($^{24}Na$) ile ölçülen hacmin, inülin ile ölçülen hacme göre yaklaşık $\%10$ daha fazla çıkmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Uyarılabilir bir hücrenin membran potansiyeli, hücre dışı potasyum ($K^+$) konsantrasyonundaki yavaş ve kademeli bir artış nedeniyle $-90 \, mV$ düzeyinden $-60 \, mV$ düzeyine doğru depolarize olduğunda, hücrenin aksiyon potansiyeli üretme yeteneğinin azaldığı ve bir süre sonra tamamen kaybolduğu gözlenir. Bu fenomen elektrofizyolojide 'akomodasyon' olarak adlandırılmaktadır.

Buna göre, yavaş gelişen bu depolarizasyon sürecinde uyarılabilirliğin kaybolmasından sorumlu olan temel hücresel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Hücre çekirdeği (nükleus) içerisinde yer alan, membranla çevrili olmayan, ribozomal $RNA$ ($rRNA$) sentezinin gerçekleştirildiği ve ribozom alt birimlerinin organize edildiği yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Vücut sıvı bölmelerinin ölçümünde kullanılan belirteçlerin (marker) kimyasal ve fiziksel özellikleri, hesaplanan dağılım hacmi değerlerini doğrudan etkilemektedir. Klinik bir araştırmada, sağlıklı bir deneğin sıvı bölmelerini analiz etmek amacıyla sülfat ($SO_4^{2-}$), radyoaktif sodyum ($^{24}Na$) ve iyot ile işaretlenmiş albümin ($^{125}I-Albumin$) intravenöz yolla uygulanmıştır. Belirli bir süre sonra yapılan ölçümlerde belirteçlerin dağılım hacimleri şu şekilde hesaplanmıştır:

- Sülfat dağılım hacmi: $14$ litre
- Radyoaktif sodyum dağılım hacmi: $17$ litre
- İşaretlenmiş albümin dağılım hacmi: $3$ litre

Bu verilere göre, deneğin 'fizyolojik' interstisyel sıvı hacmi kaç litredir?

Epitel hücrelerinin apikal yüzeyine en yakın konumda bulunan, hücreler arası (paraseleer) aralığı kapatarak sıvı ve moleküllerin kontrolsüz geçişini engelleyen bağlantı birimi aşağıdakilerden hangisidir?

Aksonal transport süreçlerinde, periferik sinir uçlarından alınan sinir büyüme faktörü ($NGF$) gibi sinyallerin veya kuduz virüsü gibi patojenlerin hücre gövdesine (retrograd) taşınmasında görevli temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Granüllü endoplazmik retikulum ($GER$) lümeninde sentezlenen proteinlerin doğru üç boyutlu yapısını kazanması, belirli moleküler şaperonların denetimi altındadır. Bu rehberlerden biri olan ve $Ca^{2+}$ bağımlı çalışan bir $Hsp70$ ailesi üyesi, lümende yanlış katlanmış proteinlerin birikmesi durumunda 'katlanmamış protein yanıtı' ($UPR$) sensörlerinden (PERK, IRE1, ATF6) ayrılarak bu yanıtı aktive eder.

Hem bir şaperon olarak protein katlanmasına yardımcı olan hem de $UPR$ mekanizmasının ana düzenleyicisi olarak görev yapan bu protein aşağıdakilerden hangisidir?

Bir hücre biyolojisi laboratuvarında, hücre zarından gerçekleştirilen bir madde taşınımı süreciyle ilgili şu deneysel bulgular elde edilmiştir:

1. Taşınma hızı, madde konsantrasyonu artırıldığında başlangıçta artmakta, ancak yüksek konsantrasyonlarda bir doygunluk değerine ($V_{max}$) ulaşmaktadır.
2. Hücredeki metabolik süreçler durdurulup ATP üretimi engellendiğinde taşınma hızı değişmemektedir.
3. Taşınan maddeye yapısal olarak benzeyen farklı bir molekül ortama eklendiğinde, asıl maddenin taşınma hızında azalma gözlenmektedir.

Bu deneysel bulgulara dayanarak, söz konusu madde taşınma mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?