Solunum Sistemi Fizyolojisi

Egzersiz sırasında kardiyak debinin artmasıyla birlikte pulmoner dolaşımda meydana gelen adaptasyonlar ve ventilasyon-perfüzyon ($V/Q$) ilişkisindeki değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir bireyin dakika ventilasyonu $9000 \text{ mL/dk}$, solunum frekansı dakikada $15$ ve anatomik ölü boşluğu $150 \text{ mL}$ olarak ölçülmüştür.

Buna göre, bu bireyin alveolar ventilasyon hızı kaç $\text{mL/dk}$'dır?

Akciğer parankiminin mekanik stabilitesi ve alveolar ventilasyonun sürekliliği için sürfaktan moleküllerinin yüzey gerilimini ($T$) alveol yarıçapındaki ($r$) değişimlere göre dinamik olarak modüle etmesi esastır. Laplace Yasası ($P = 2T / r$) çerçevesinde, sürfaktan sentezinin veya fonksiyonunun ileri derecede bozulduğu bir klinik tabloda (örneğin ağır seyreden bir Yenidoğanın Respiratuvar Distres Sendromu - IRDS), farklı boyutlardaki alveollerin davranışı ve akciğerin total statik kompliyansı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir hastada akciğer tümörü nedeniyle sağ alt lobektomi (akciğerin bir lobunun cerrahi olarak çıkarılması) operasyonu gerçekleştirilmiştir. Bu operasyon sonrasında hastanın toplam akciğer difüzyon kapasitesinde meydana gelen azalmanın temel nedeni, Fick Difüzyon Yasası'ndaki hangi değişkenin değişmesidir?

Akciğer mekaniğini etkileyen yüzey gerilimi, kompliyans ve sürfaktan etkileşimleri bir arada değerlendirildiğinde, sağlıklı bir bireydeki alveolar stabilite ve solunum sistemi mekaniğiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sağlıklı bir akciğerde istirahat halindeki bir eritrositin pulmoner kapillerden geçiş süresi (transit süresi) yaklaşık $0,75$ saniyedir ve gaz değişimi (alveol ile kan arasında dengeye ulaşma) normal şartlarda bu sürenin ilk üçte birinde ($0,25$ saniye) tamamlanır. İnterstisyel akciğer fibrozisi olan bir hastada istirahat anında arteriyel kan gazları normal sınırlardayken, egzersiz sırasında belirgin hipoksemi gelişmesine rağmen arteriyel $CO_2$ düzeyinin yükselmemesinin (hiperkapni gözlenmemesinin) temel fizyolojik nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Ayakta duran sağlıklı bir bireyde, yerçekimi etkisiyle akciğerlerin apeksinden (üst kısmından) bazaline (alt kısmına) doğru inildikçe hem ventilasyon ($\dot{V}$) hem de perfüzyon ($\dot{Q}$) miktarı artış gösterir. Ancak perfüzyondaki artış ventilasyona oranla çok daha belirgindir. Bu durumun bir sonucu olarak ortaya çıkan bölgesel ventilasyon-perfüzyon ($\dot{V}/\dot{Q}$) farklılıkları ve bunun alveolar gaz basınçları üzerindeki etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sağlıklı bir bireyde, sakin bir ekspirasyonun (soluk verme) sonlandığı ve henüz yeni bir inspirasyonun (soluk alma) başlamadığı istirahat anında (Fonksiyonel Rezidüel Kapasite düzeyi), alveol içi basınç ($P_{alv}$) değeri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Deniz seviyesinden aniden $4000$ metre yüksekliğe çıkan bir dağcıda, hipoksiye yanıt olarak gelişen akut hiperventilasyon sonucunda arteriyel kan gazında belirgin bir respiratuvar alkaloz tablosu saptanmıştır. Henüz eritrosit içi $2,3-DPG$ düzeylerinde anlamlı bir artışın gerçekleşmediği bu erken evrede, oksihemoglobin disosiyasyon eğrisinde ve $P_{50}$ değerinde gözlenmesi beklenen değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Sağlıklı bir bireyde yapılan statik akciğer hacim ölçümleri sonucunda aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

- İnspiratuvar Kapasite ($IC$): $3800$ ml
- Fonksiyonel Rezidüel Kapasite ($FRC$): $2500$ ml
- Ekspiratuvar Rezerv Volüm ($ERV$): $1200$ ml

Bu verilere göre, söz konusu bireyin Total Akciğer Kapasitesi ($TLC$) kaç ml'dir?

Alveolo-kapiller membranda fibrotik değişiklikler sonucu difüzyon mesafesi artan bir hastada, istirahat halinde arteriyel kanda hipoksemi ($PaO_2$ düşüklüğü) gelişmesine rağmen, hiperkapni ($PaCO_2$ yüksekliği) görülmemesi ve karbondioksit difüzyonunun korunması, karbondioksit molekülünün en çok hangi özelliği ile açıklanır?

Bir bireyin solunum fonksiyon testleri sonucunda aşağıdaki statik akciğer hacim ve kapasite değerleri elde edilmiştir:

- İnspiratuvar kapasite ($IC$): $3500$ ml
- Vital kapasite ($VC$): $4700$ ml
- Fonksiyonel rezidüel kapasite ($FRC$): $2400$ ml

Buna göre, bu bireyin rezidüel volümü ($RV$) kaç ml'dir?

Şiddetli kış şartlarında göle düşen ve vücut sıcaklığı $30^\circ C$’ye kadar gerileyen bir bireyde, kanda oksihemoglobin disosiyasyon eğrisinin konumu ve hemoglobinin oksijene afinitesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

Bir bireyde yapılan ileri düzey solunum fonksiyon testleri sonucunda aşağıdaki veriler elde edilmiştir:

Bu verilere göre, bu kişinin İnspiratuvar rezerv hacmi ($IRV$) ve Rezidüel hacmi ($RV$) değerleri sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İzole bir akciğerde yapılan solunum mekaniği deneyinde, akciğerin önce hava ile, daha sonra ise salin (fizyolojik tuzlu su) ile doldurularak basınç-hacim ($P-V$) eğrileri kaydedilmiştir. Salin ile doldurulmuş akciğerde kompliyansın belirgin şekilde arttığı (eğrinin dikleştiği) ve hava ile doldurulan akciğerde görülen histerezis (inspirasyon ve ekspirasyon eğrileri arasındaki fark) olayının ortadan kalktığı gözlenmiştir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Ayakta duran sağlıklı bir bireyde spirometrik ölçümlerle vital kapasite ($VC$) $5600$ ml, ekspiratuvar rezerv volüm ($ERV$) $1500$ ml ve helyum dilüsyon yöntemiyle fonksiyonel rezidüel kapasite ($FRC$) $3000$ ml olarak saptanmıştır. Bu birey sırtüstü yatar (supin) pozisyona geçtiğinde, karın organlarının diyaframı yukarı itmesiyle $FRC$ değerinde $\%20$ azalma meydana gelmiş, inspiratuvar kapasite ($IC$) ise $300$ ml artmıştır. Rezidüel volümün ($RV$) pozisyon değişikliğinden etkilenmediği varsayıldığında; bu bireyin supin pozisyondaki total akciğer kapasitesi ($TLC$) kaç ml'dir?

Respiratuvar membran boyunca gazların difüzyon hızını ($V$) etkileyen faktörler Fick Yasası ile tanımlanmıştır. Karbondioksitin ($CO_2$) molekül ağırlığı ($44$) oksijeninkinden ($O_2 = 32$) daha büyük olmasına rağmen, her iki gaz için de birim basınç gradyanı sağlandığında $CO_2$'nin difüzyon hızı oksijeninkinden yaklaşık 20 kat daha fazladır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Solunum membranından gaz difüzyonunu belirleyen fiziksel parametreler incelendiğinde; karbondioksit ($CO_2$) molekülünün oksijene ($O_2$) kıyasla daha yüksek bir molekül ağırlığına ($MW_{CO_2} \approx 44$ vs $MW_{O_2} \approx 32$) sahip olmasına rağmen, alveolo-kapiller bariyeri yaklaşık 20 kat daha hızlı geçtiği saptanmıştır.

Fick difüzyon yasası ve gazların fiziksel özellikleri dikkate alındığında, $CO_2$ lehine olan bu belirgin difüzyon hızı farkının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kronik asidemi durumunda (örneğin kontrolsüz diyabetik ketoasidoz veya kronik respiratuvar asidoz), oksihemoglobin disosiyasyon eğrisinin konumu ve $P_{50}$ değeri üzerinde birbirine zıt etki gösteren mekanizmalar devreye girmektedir. Bu süreçte gerçekleşen fizyolojik değişimler ve net etkilerle ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?