Bakteriyoloji

$2$ yaşında bir erkek çocuk, vücudunda aniden başlayan yaygın kızarıklık ve ardından gelişen içi berrak sıvı dolu büyük büller nedeniyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenede deri üzerine hafif basınç uygulandığında derinin üst tabakasının kolayca ayrıldığı (Nikolsky belirtisi) gözleniyor. Hastanın nazofarenksinden alınan örneğin mikroskobik incelemesinde Gram pozitif koklar görülüyor; bu etkenin hidrojen peroksit eklendiğinde kabarcık çıkışına neden olduğu saptanıyor.

Bu tabloya neden olan etkenin desmoglein-$1$ proteinini hedef alan virülans faktörü aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteri hücre duvarının temel yapı taşı olan peptidoglikan sentezi; sitoplazma, hücre membranı ve hücre duvarı olmak üzere üç farklı bölgede gerçekleşen basamaklardan oluşur. Sitoplazmada sentezlenen $N$-asetilmuramik asit ($NAM$) ve $N$-asetilglukozamin ($NAG$) öncül ünitelerinin sitoplazmik membrandan geçirilerek dışarıdaki büyüme noktasına taşınmasında görev alan $55$ karbonlu lipid taşıyıcı aşağıdakilerden hangisidir?

$22$ yaşında kadın hasta; son iki gündür devam eden idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve suprapubik ağrı şikayetleriyle başvuruyor. İdrar kültüründe $10^5\text{ cfu/mL}$ düzeyinde Gram pozitif koklar ürüyor. Yapılan laboratuvar testlerinde izole edilen suşun katalaz pozitif, koagülaz negatif olduğu ve novobiyosin diskine dirençli olduğu saptanıyor. Bu klinik tabloya yol açan etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$7$ yaşında bir erkek çocuk; ani başlayan yüksek ateş, boğaz ağrısı ve vücudunda yaygın döküntü şikayetiyle polikliniğe getiriliyor. Fizik muayenede eksüdatif tonsillit, servikal lenfadenopati, yüzde perioral solukluk, gövdede basmakla solan "zımpara kağıdı" görünümünde döküntü ve dilde hiperemik papilla (çilek dili) görünümü saptanıyor. Hastadan alınan boğaz kültüründe kanlı agarda geniş beta-hemoliz yapan, katalaz negatif, gram pozitif kokların ürediği bildiriliyor. Bu etkenin laboratuvar tanısında aşağıdakilerden hangisinin saptanması beklenir?

Hastanelerde kullanılan tıbbi araç ve gereçlerin kontaminasyon riskine göre sınıflandırılması ve uygun dekontaminasyon yönteminin seçilmesinde Spaulding sınıflaması temel alınmaktadır. Bu sınıflama ve sterilizasyon/dezenfeksiyon ilkeleri göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bakteri genetiğinde genetik materyal aktarım mekanizmalarından biri olan konjugasyon, farklı bakteri türlerinde farklı moleküler özellikler sergileyebilmektedir. *Enterococcus faecalis* gibi bazı Gram-pozitif bakterilerde, Gram-negatiflerdeki pilus yapısından farklı olarak hücrelerin birbirine kümelenmesini (agregasyon) sağlayan özel bir sistem mevcuttur.

Bu sistemde alıcı hücre tarafından salgılanan, verici hücredeki plazmid genlerini (tra genleri) aktive ederek "agregasyon maddesi" sentezini indükleyen ve böylece hücrelerin temasını sağlayarak gen aktarımını başlatan sinyal molekülleri aşağıdakilerden hangisidir?

Bakterilerde çoklu ilaç direncinin (MDR) yayılmasında kritik öneme sahip olan Sınıf 1 integronlar; bir integraz geni ($intI1$), bir birincil rekombinasyon bölgesi ($attI$) ve direnç kasetlerinin ekspresyonunu sağlayan bir ortak promotörden ($Pc$) oluşur. İntegrona giren gen kasetleri genellikle promotörsüz (açık okuma çerçevesi - ORF şeklinde) olduğu için, bu kasetlerin ekspresyonu bütünüyle $Pc$ promotörüne bağımlıdır. Sınıf 1 integronlarda yer alan bu ortak promotör ($Pc$), genetik organizasyon açısından aşağıdaki bölgelerin hangisinde konumlanmıştır?

$62$ yaşında, son dönem böbrek yetmezliği nedeniyle hemodiyaliz programında olan ve son bir ay içerisinde tekrarlayan kateter enfeksiyonları sebebiyle vankomisin tedavisi alan bir hastanın kan kültüründe vankomisine dirençli *Enterococcus faecium* (VRE) izole edilmiştir. Bu bakteride saptanan dirençten sorumlu olan temel moleküler mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Bakteriyel faz varyasyonu mekanizmalarından biri olan *Salmonella* flagellin değişimi ($H1$-$H2$ switch), bakterinin yüzey antijenlerini değiştirerek konak savunmasından kaçmasını sağlar. Bu genetik kontrol mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kraniyal görüntülemesinde frontal lobda $3\text{ cm}$ çapında çevre ödemli apse saptanan $32$ yaşındaki bir erkek hastanın hikayesinde, $3$ hafta önce komplike bir diş çekimi öyküsü mevcuttur. Apse aspiratının Gram boyamasında zincir oluşturan Gram pozitif koklar görülmüş; aerop ve anaerop kültürlerde kanlı agarda küçük, alfa-hemolitik, karakteristik "tereyağı" kokusuna sahip koloniler üremiştir. Yapılan tetkiklerde katalaz testi negatif olarak sonuçlanmıştır.

Bu klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Isıya ve neme duyarlı, lümenli ve kompleks cerrahi aletlerin sterilizasyonunda yaygın olarak tercih edilen düşük sıcaklık yöntemlerinden biri olan Hidrojen Peroksit ($H_2O_2$) Gaz Plazma teknolojisi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$48$ yaşında bir kasap, şiddetli baş ağrısı, $39.2^{\circ}C$ ateş ve ense sertliği şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Öyküsünden son bir haftadır ellerinde küçük kesiklerin olduğu ve domuz eti parçalama işlemiyle uğraştığı öğreniliyor. Fizik muayenede menenjit bulgularına ek olarak bilateral sensorineural işitme kaybı saptanıyor. Beyin omurilik sıvısı (BOS) örneğinden yapılan laboratuvar incelemelerinde aşağıdaki sonuçlar elde ediliyor:

- Gram boyama: Gram pozitif diplokoklar
- Katalaz testi: Negatif
- Koyun kanlı agar: Alfa hemoliz
- Optokin diski: Dirençli
- Safra-Eskulin testi: Pozitif
- **$\%6.5$ NaCl'de üreme:** Negatif

Bu tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

$58$ yaşında, diyabetik ve kronik böbrek yetmezliği olan bir kadın hasta, sağ bacakta selülit ve derin doku apsesi tanısıyla hastaneye yatırılıyor. Apse materyalinden yapılan kültürde *Enterococcus faecium* üremesi saptanıyor. İzolatın antibiyotik duyarlılık test sonuçları aşağıdadır:

Yapılan moleküler incelemede izolatta $vanA$ gen bölgesi saptanmıştır.

Bu hastada, hem transglikozilasyon hem de transpeptidasyon (peptidoglikan köprü yapısına bağlanarak) basamaklarını inhibe etme ve ek olarak bakteri hücre membran potansiyelini bozma (depolarizasyon) mekanizmalarına sahip, $vanA$ pozitif izolatlara karşı etkinliği olan lipoglikopeptid aşağıdakilerden hangisidir?

$64$ yaşında erkek hasta, nekrotizan pankreatit nedeniyle opere edildikten sonra yoğun bakım ünitesinde izlenirken septik şok tablosuna girmiştir. Kan kültürlerinde üreyen *Klebsiella pneumoniae* izolatının karbapenemlere dirençli olduğu (KPC pozitif) ve kolistin MİK değerinin $8$ $\mu g/mL$ (dirençli) olduğu saptanmıştır. Yapılan plazmit analizinde dirençten sorumlu genin $mcr-1$ olduğu belirlenmiştir. Bu mikroorganizmanın kolistine karşı sergilediği dirençten sorumlu temel biyokimyasal değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Gram-negatif bakterilerin kamçı (flagella) hareketi için gerekli olan motor ünitesi; hücre duvarı ve sitoplazmik membrana gömülü halka yapılarından oluşan bir bazal gövde içerir. Bu yapılardan hangisi, bakterinin dış membran (outer membrane) tabakasına yerleşmiş durumdadır?

$42$ yaşında bir kasap, elinde üç gün önce et keserken oluşan küçük bir kesi sonrası gelişen, ağrılı, morumsu-kırmızı renkli, sınırlı bir deri lezyonu ile başvurmuştur. Fizik muayenede lezyonun kaşıntılı olduğu, püy içermediği ve keskin sınırlı olduğu gözlenmiştir. Yapılan lezyon biyopsisi örneğinin kültüründe; Gram pozitif, sporsuz, katalaz negatif basiller saptanmış ve bu basillerin üçlü şeker demirli ($TSI$) besiyerinde $H_2S$ oluşturduğu görülmüştür.

Bu hasta için en olası etken olan mikroorganizma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$5$ yaşında bir çocuk; boğaz ağrısı, halsizlik ve hafif ateş şikayetleriyle getirilmiştir. Fizik muayenede tonsiller üzerinde gri-beyaz renkli, çevre dokuya sıkıca yapışık bir psödomembran saptanmıştır. Membran kaldırılmaya çalışıldığında kanama olduğu gözlenmiştir. Bu tabloya neden olan etkenin temel virülans faktörü olan toksinin etki mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

$26$ yaşında erkek hasta, genital bölgesinde yaklaşık $5$ gün önce başlayan, oldukça ağrılı ve pürülan tabanlı bir ülser şikayetiyle polikliniğe başvuruyor. Fizik muayenede ülserin sınırlarının düzensiz olduğu ve sol inguinal bölgede fluktuasyon veren, ağrılı bir lenfadenopati saptandığı görülüyor. Ülserden alınan örneğin Gram boyamasında paralel dizilim gösteren ("balık sürüsü" görünümü) gram-negatif kokobasiller izleniyor. Bu klinik tabloya neden olan etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$45$ yaşında erkek hasta, $39^{\circ}C$ ateş ve yeni gelişen sistolik üfürüm ile hastaneye başvuruyor. Kan kültürlerinde kümeler yapmış Gram pozitif koklar ürüyor. İzolatın katalaz testi pozitif, lam koagülaz (clumping faktör) testi pozitif ancak tüp koagülaz (serbest koagülaz) testi negatif olarak saptanıyor. Ayrıca izolatın ornitin dekarboksilaz aktivitesine sahip olduğu ve $L$-pirolidonil arilamidaz ($PYR$) testinin pozitif olduğu görülüyor. Bu klinik tabloya neden olan en olası mikroorganizma aşağıdakilerden hangisidir?

Gram-negatif bakterilerin dış membranı (outer membrane), ATP veya doğrudan bir proton gradienti gibi enerji kaynaklarından yoksundur. Buna karşın; demir-siderofor kompleksleri, B12 vitamini ve bazı büyük şekerlerin taşınması için dış membranda yüksek afiniteli aktif transport süreçleri gerçekleşmektedir. Bu süreçte, iç membrandaki proton motiv kuvvetinin (PMF) dış membrandaki reseptörlere fiziksel olarak iletilmesi ve reseptörün ligandı periplazmaya salması için gerekli olan konformasyonel değişikliğin tetiklenmesi gerekmektedir.

İç membranda yer alan proton kanalları aracılığıyla enerjiyi transfer eden ve dış membran reseptörünün periplazmik yüzündeki "TonB kutusu" (TonB box) dizisiyle doğrudan etkileşime giren protein kompleksi aşağıdakilerden hangisidir?