Mikoloji

Kemik iliği transplantasyonu yapılan ve nötropenik evrede olan $55$ yaşındaki bir erkek hastanın kan kültüründen maya mantarı izole edilmiştir. Bu izolatın mısır unlu (Cornmeal) Tween $80$ besiyerinde yapılan mikroskobik incelemesinde; psödohiflerin çevresinde birbirine paralel dizilmiş, uzun-oval yapıda blastokonidyumların oluşturduğu "akarsuda sürüklenen kütükler" (logs in stream) görünümü saptanmıştır. Bu bulgulara göre, etken olması en muhtemel Kandida türü aşağıdakilerden hangisidir?

Bir laboratuvar teknisyeni, mağaradan toplanan toprak örnekleri ile çalıştıktan iki hafta sonra ateş, kuru öksürük ve halsizlik şikayetleriyle başvuruyor. Akciğer grafisinde hiler lenfadenopati izleniyor. Balgam örneğinin gümüşleme (GMS) boyamasında makrofajlar içerisinde $2-4\ \mu m$ boyutlarında, dar tabanlı tomurcuklanan maya hücreleri saptanıyor. Bu enfeksiyona neden olan etkenin oda ısısında ($25^\circ C$) üretilen kültüründe görülmesi beklenen karakteristik morfolojik yapı aşağıdakilerden hangisidir?

58 yaşında, tip 1 diyabet tanısı olan ve kontrolsüz hiperglisemiye bağlı diyabetik ketoasidoz tablosuyla acil servise başvuran bir hastada; hızlı seyirli periorbital ödem, ptozis ve damakta siyah nekrotik bir eskar saptanmıştır. Alınan doku biyopsisinin mikroskobik incelemesinde aşağıdaki morfolojik bulgulardan hangisinin görülmesi en olası mantar etkenini destekler?

Yaz aylarında gövde ve sırt bölgesinde ortaya çıkan, birleşme eğilimi gösteren hipopigmente lezyonlar şikayetiyle başvuran $28$ yaşında bir hastanın fizik muayenesinde, lezyonların üzerinde ince unsu skuamların olduğu fark ediliyor. Wood lambası ile yapılan incelemede sarı-altın (dore) rengi floresans izleniyor. Lezyon kazıntısının $\%10$ $KOH$ preparatında küme yapmış maya hücreleri ve kısa hifler ('makarna ve köfte' görünümü) saptanıyor. Bu klinik tabloya neden olan etken ve lezyonların patogenezi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$38$ yaşında, böbrek nakli sonrası immünosupresif tedavi alan bir erkek hastanın sol ön kolunda, küçük bir travma sonrası gelişen, yavaş büyüyen ve ağrısız subkutan kistik bir kitle saptanmıştır. Kitlenin cerrahi eksizyonu sonrası yapılan histopatolojik incelemede; granülomatöz iltihap ile çevrili bir apse odağı ve bu odakta Gomori Methenamin Gümüş (GMS) boyası ile melanin pigmenti içeren, düzensiz septalı hifler ile tomurcuklanan maya benzeri yapılar gözlenmiştir. Lezyonda sklerotik cisimciklere veya granül yapılarına rastlanmamıştır. Bu klinik ve laboratuvar bulguları temel alındığında en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Kontrolsüz diabetes mellitusu olan ve rinoserebral enfeksiyon şüphesiyle takip edilen bir hastanın nazal pasajındaki nekrotik dokulardan alınan biyopsi örneği, $\%10$'luk potasyum hidroksit (KOH) ile muamele edilerek direkt mikroskop altında incelenmiştir. Bu incelemede Mukorales (Mucormycosis) etkenleri lehine değerlendirilecek en karakteristik morfolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Mantar hücresinde hücre bölünmesi sırasında mitotik iğciklerin fonksiyonunu, polimerize mikrotübüllere bağlanarak bozan ve mitozu metafaz evresinde durduran antifungal ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

$48$ yaşında erkek hasta, sistemik lupus eritematozus (SLE) tanısıyla günde $40$ mg metilprednizolon kullanmaktadır. Son $10$ gündür giderek şiddetlenen künt baş ağrısı, hafif ateş ve kafa karışıklığı şikayetleriyle acil servise başvuruyor. Yapılan lomber ponksiyonda BOS açılış basıncı $280$ $mmH_2O$ olarak ölçülüyor. BOS'un mikrobiyolojik incelemesinde Çini mürekkebi ile kapsüllü mayalar görülüyor ve kuş yemi (Niger seed) agarında kahverengi-siyah koloniler elde ediliyor. Bu etkenin besiyerinde pigment oluşturmasını sağlayan ve santral sinir sistemindeki katekolaminleri kullanarak mikroorganizmayı konak savunmasındaki oksidatif hasardan koruyan enzim aşağıdakilerden hangisidir?

Uzun süredir bronşiyal astım tanısıyla takip edilen bir hastada; son zamanlarda artan nefes darlığı, öksürükle birlikte kahverengi mukus tıkaçları çıkarma ve göğüs ağrısı şikayetleri gelişiyor. Yapılan incelemelerde periferik kanda eozinofili ($1200/\mu L$), serum toplam IgE düzeyinde belirgin artış ($> 1000$ IU/mL) ve *Aspergillus* presipitin antikorları pozitif bulunuyor. Bu hastalık tablosu (Allerjik Bronkopulmoner Aspergilloz - ABPA) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Klinik örneklerin direkt mikroskobik incelemesinde; geniş çaplı, bölmesiz (pauci-septate) ve hif gövdesine dik açıyla ($90^{\circ}$) dallanma yapan hif yapılarının görülmesi, aşağıdaki mantar enfeksiyonlarından hangisi için karakteristiktir?

İnsan patojeni olan mantarların hücresel yapıları, biyokimyasal bileşenleri ve morfolojik dönüşüm süreçleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Granülomatoz polianjiitis (Wegener) tanısıyla $2$ aydır yüksek doz kortikosteroid ve siklofosfamid tedavisi alan $55$ yaşındaki kadın hasta; son $1$ haftadır giderek artan nefes darlığı, kuru öksürük ve halsizlik şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenede dinleme bulguları normal sınırlarda olmasına rağmen hastada belirgin hipoksemi ($PaO_2: 62 mmHg$) saptanıyor. Toraks BT'de bilateral perihiler dağılım gösteren "buzlu cam" dansiteleri izleniyor. Bronkoalveoler lavaj (BAL) örneğinin Gomori Methenamin Gümüş (GMS) boyamasında $5-8$ $\mu m$ çapında, koyu boyanan ve "ezilmiş pinpon topu" görünümü veren kistik yapılar saptanıyor.

Bu enfeksiyon etkeni ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Güneydoğu Asya (Tayland) seyahati sonrası ateş, yaygın lenfadenopati, hepatosplenomegali ve yüz bölgesinde santral umbilikasyonu olan papüler deri lezyonları gelişen HIV pozitif bir hastanın deri biyopsisinde makrofaj içi maya hücreleri saptanmıştır. Etkenin $25^{\circ}C$’deki kültüründe besiyerine difüze olan kırmızı-pembe pigment salgılayan küf kolonileri izlenmiştir.

Bu mikroorganizmanın $37^{\circ}C$’deki kültüründe veya doku örneklerindeki görünümü için aşağıdakilerden hangisi karakteristiktir?

Mantar hücre membranındaki ergosterole doğrudan bağlanarak iyon kanalları (porlar) oluşturan, Amfoterisin B ile aynı etki mekanizmasına sahip olmasına rağmen sistemik toksisitesi nedeniyle klinik pratikte genellikle mukokutanöz kandidiyazis gibi yüzeysel enfeksiyonlarda lokal olarak kullanılan antifungal ilaç aşağıdakilerden hangisidir?

Mantar hücresinin sitoplazmik membranında bulunan ve birçok antifungal ilacın (seçici toksisite prensibiyle) temel hedefini oluşturan ana sterol bileşeni aşağıdakilerden hangisidir?

Geniş spektrumlu antibiyotik tedavisi alan nötropenik bir hastanın kan kültüründen izole edilen maya mantarı; Sabouraud dekstroz agarda krem rengi, parlak ve pürüzsüz koloniler oluşturmuştur. Mısır unlu (cornmeal) agarda yapılan mikroskobik incelemede, psödohifler boyunca paralel dizilmiş blastokonidyumların oluşturduğu "akan derede kütük" (logs in a stream) görünümü saptanmıştır. Bu etkenin laktozu fermente ettiği bilindiğine göre, en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

Akut lenfoblastik lösemi tanısıyla indüksiyon kemoterapisi alan $42$ yaşındaki erkek hastada, nötropenik dönemde profilaktik vorikonazol tedavisi altında olmasına rağmen ateş ve sağ taraflı plöritik göğüs ağrısı gelişiyor. Toraks BT incelemesinde sağ üst lobda "ters halo belirtisi" (reverse halo sign) izleniyor. Yapılan transbronşiyal biyopsi örneğinin gümüşleme boyasında (GMS) damar invazyonu gösteren, $10-20$ $\mu m$ çapında, bölmesiz (pauci-septate) ve hif gövdesinden yaklaşık $90^{\circ}$ açı ile dallanma gösteren yapılar saptanıyor.

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastada gelişen tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında bir tarım işçisi, sağ ayağında yaklaşık $1$ yıl önce bir diken batması sonrası gelişen, giderek büyüyen ağrısız şişlik ve bu şişliklerin üzerinden gelişen multipl fistül ağızlarından akıntı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede ayak sırtında multipl sinüs yolları ve bu sinüslerden gelen beyaz-sarı renkli granüller (tanecikler) saptanıyor. Bu granüllerin mikroskobik incelemesinde Gram pozitif boyanan, $1\ \mu m$’den daha ince, dallanan filamentöz yapılar izleniyor. Yapılan Modifiye Erlich-Ziehl-Neelsen boyamasında ise bu filamentlerin kısmi asidorezistans özelliği gösterdiği saptanıyor.

Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastada en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Mantar hücre membranında bulunan ergostere bağlanarak por (kanal) oluşumuna neden olan bir antifungal ilaca karşı gelişen dirençte; hücre membranındaki toplam ergosterol miktarının azaltılması veya ergosterol yerine başka sterollerin sentezlenmesi en önemli mekanizmadır. Bu durum aşağıdaki ilaçlardan hangisi için geçerlidir?

Yüzeyel mikoz şüpheli bir hastadan alınan deri kazıntısı veya tırnak örneğinde; hif, maya ve spor gibi mantar elemanlarını maskeleyen keratin ve hücresel debrisi eriterek mikroskobik tanıyı kolaylaştırmak amacıyla kullanılan yöntem aşağıdakilerden hangisidir?