Mikoloji

Mantarların biyokimyasal yapıları ve laboratuvar tanısında kullanılan yöntemler, bakteriyel patojenlerden ve konak hücrelerinden ayrımda kritik öneme sahiptir. Mantarların genel özellikleri ve tanı yöntemleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Subkutan mikoz etkenlerinden olan ve termal dimorfizm özelliği gösteren *Sporothrix schenckii*'nin, $37^{\circ}C$ sıcaklıkta veya doku örneklerinde görülen karakteristik morfolojik formu aşağıdakilerden hangisidir?

İleri evre HIV enfeksiyonu olan bir hastanın akciğer biyopsi örneğinde interstisyel kalınlaşma ve alveol boşluklarını dolduran "bal peteği" görünümünde eozinofilik köpüksü materyal saptanmıştır. Bu tabloya neden olan etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

HIV pozitif bir hastanın oral mukozasındaki beyaz plaklardan hazırlanan preparatın mikroskopisinde tomurcuklanan maya hücreleri ve yalancı hifler (psödohif) saptanmıştır. Sabouraud dekstroz agarda üreyen kolonilere uygulanan serumda "germ tüp" (çimlenme borusu) testi pozitif sonuç vermiştir. Yapılan ileri incelemelerde etkenin $45^{\circ}C$'de üreyemediği saptanmıştır. Bu tabloya neden olan en olası mikroorganizma aşağıdakilerden hangisidir?

$38$ yaşında, $HIV$ pozitif ($CD4$ hücre sayısı: $40/\text{mm}^3$) olan erkek hasta; bir aydır devam eden progresif baş ağrısı, kafa karışıklığı ve kusma şikayetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenede yüksek ateş ($38.5^\circ\text{C}$), ense sertliği ve bilateral papil ödem saptanıyor. Lomber ponksiyon yapılan hastanın beyin omurilik sıvısı ($BOS$) açılış basıncı $310\text{ mmH}_2\text{O}$ olarak ölçülüyor. $BOS$'un çini mürekkebi (India Ink) preparatında geniş kapsüllü, tomurcuklanan maya hücreleri görülüyor.

Bu hasta için en olası etken ve bu etkenin laboratuvar tanısı/virülans özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Akut myeloid lösemi ($AML$) nedeniyle indüksiyon kemoterapisi alan ve $15$ gündür ağır nötropenisi ($<100$ $/mm^3$) devam eden $45$ yaşında bir erkek hastada; yüksek ateş, öksürük ve hemoptizi gelişmiştir. Toraks $BT$'de sağ üst lobda "halo belirtisi" gösteren nodüler lezyon saptanmış ve serum galaktomannan indeksi $3.2$ bulunmuştur. İzole edilen $Aspergillus \ fumigatus$ suşunun moleküler analizinde, konak demir bağlayıcı proteinleriyle rekabet etmesini sağlayan "non-ribozomal peptid sentetaz" ($NRPS$) enzim kompleksinde fonksiyonel bir mutasyon saptanmıştır.

Bu mutasyonun, aşağıdaki virülans faktörlerinden hangisinin sentezini engelleyerek mantarın doku invazyonu ve büyüme yeteneğini kısıtlaması en olasıdır?

$62$ yaşında, kronik lenfositik lösemi (KLL) tanısıyla izlenen ve kemoterapi alan erkek hasta; son iki haftadır giderek artan künt baş ağrısı, hafif ateş ve bulanık görme şikayetleriyle başvuruyor. Fizik muayenesinde ense sertliği ve papil ödemi saptanıyor. Yapılan beyin omurilik sıvısı (BOS) incelemesinde basınç $320$ $mmH_2O$, glukoz $30$ $mg/dL$, protein $110$ $mg/dL$ ve lenfosit hakimiyetinde hücre artışı saptanıyor. BOS örneğinin çini mürekkebi preparatında geniş kapsüllü maya hücreleri görülüyor. Bu hastada etken olması en muhtemel mikroorganizma ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kutanöz mikoz şüpheli bir lezyondan alınan örneğin mikroskobik incelemesinde; çok hücreli, uçları sivri ve mekik (iğ) benzeri görünüme sahip makrokonidyumlar saptanmıştır.

Bu morfolojik özellik aşağıdaki mantar cinslerinden hangisi için karakteristiktir?

68 yaşında, Tip 2 diyabet öyküsü olan ve kronik Foley kateteri bulunan kadın hastanın idrar kültüründe $10^5$ $CFU/mL$ koloni sayısında maya mantarı üremiştir. Laboratuvar incelemesinde izole edilen kolonilerin mısır unlu Tween 80 agarda yapılan ekiminde $72$ saatlik inkübasyon sonunda yalancı hif (psödohif) veya gerçek hif yapısına rastlanmamış; sadece küçük tomurcuklanan maya hücreleri (blastokonidyumlar) gözlenmiştir. Biyokimyasal testlerde sadece glukoz ve trehalozu fermente ettiği saptanan bu etken aşağıdakilerden hangisidir?

$45$ yaşında akut miyeloid lösemi tanısıyla izlenen ve kemoterapi sonrası nötropenik evrede olan bir hastada, geniş spektrumlu antibiyotik tedavisine rağmen düşmeyen ateş nedeniyle alınan kan kültüründe maya mantarı üremiştir. İzolatın `CHROMAgar` besiyerindeki ekiminde metalik mavi renkte koloniler oluştuğu, mısır unlu tweenerlı (Cornmeal-Tween 80) agarda yapılan mikroskobik incelemede ise yalancı hifler boyunca tekli veya küçük gruplar halinde blastokonidiyumlar dizildiği saptanmıştır. Bu hastadaki kandidemi tablosundan sorumlu olan etken aşağıdakilerden hangisidir?

Mikoloji laboratuvarında klinik örneklerin direkt mikroskobik incelemesi öncesinde sıklıkla $\%10-20$'lik potasyum hidroksit ($KOH$) preparasyonu kullanılmaktadır. Bu yöntemde bazik çözeltinin keratin ve diğer proteinli debris yapılarını eritmesine rağmen, mantar hücrelerinin yapısal bütünlüğünü koruyarak görünür kalmasını sağlayan temel bileşen aşağıdakilerden hangisidir?

Daha önce bilinen bir hastalık öyküsü olmayan ve herhangi bir immünsüpresif ilaç kullanmayan $48$ yaşındaki erkek hasta; iki aydır devam eden öksürük, nefes darlığı ve son bir haftadır eklenen şiddetli baş ağrısı şikayetiyle başvuruyor. Çekilen toraks BT'de sol akciğerde kitle görünümü (kriptokokoma) saptanıyor. Yapılan lomber ponksiyonda BOS açılış basıncı $320$ $mmH_2O$ ve lenfositik pleositoz saptanıyor. BOS'un çini mürekkebi incelemesinde kapsüllü mayalar görülüyor. İzole edilen etkenin tür ayrımı için yapılan tetkiklerde, $L$-kanavanin-glisin-bromtimol mavisi (CGB) agarın renginin maviye döndüğü gözleniyor.

Bu vaka ve izole edilen etken ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi en olasıdır?

Pemphigus vulgaris tanısıyla $1$ yıldır yüksek doz ($1 \text{ mg/kg/gün}$) metilprednizolon tedavisi alan $50$ yaşında bir erkek hasta; son bir haftadır artan ateş, non-prodüktif öksürük ve efor dispnesi ile başvuruyor. Fizik muayenede takipneik olan hastanın akciğer oskültasyonunda bilateral raller duyuluyor. Çekilen akciğer grafisinde bilateral perihiler 'buzlu cam' manzarası izleniyor. Tanı amacıyla yapılan bronkoalveoler lavaj (BAL) örneğinin Gomori Methenamine Silver (GMS) boyamasında 'ezilmiş ping-pong topu' görünümünde kistik yapılar saptanıyor. Bu mikroorganizmanın amfoterisin B tedavisine yanıt vermemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Akut miyeloid lösemi ($AML$) nedeniyle indüksiyon kemoterapisi alan $45$ yaşındaki kadın hastada, kemoterapinin $20$. gününde, mutlak nötrofil sayısının $80/ \mu L$ olduğu dönemde geniş spektrumlu antibiyotiklere dirençli ateş, plöritik karakterde yan ağrısı ve hemoptizi gelişmiştir. Çekilen toraks bilgisayarlı tomografisinde ($BT$) sol akciğer üst lobda çevresinde 'halo' (buzlu cam) dansitesi bulunan nodüler lezyonlar saptanmıştır. Hastadan alınan bronkoalveoler lavaj ($BAL$) örneğinin doğrudan mikroskobik incelemesinde $45^{\circ}$ açıyla dallanma gösteren bölmeli hifler izlenmiştir. Sabouraud dekstroz agarda ($SDA$) yapılan kültürde $3$ gün sonunda 'tarçın rengi' (toprak rengi) koloniler üremiş; bu kolonilerin mikroskobik incelenmesinde vezikülün sadece üst yarısında dizilmiş biseriyat sterigmalar ve bunlardan çıkan konidiler saptanmıştır. Bu klinik tabloya neden olan en olası etkenle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Antifungal ilaçların etki mekanizmaları ve mantar hücresi üzerindeki hedefleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Mikrobiyoloji laboratuvarında klinik örneklerin Sabouraud Dekstroz Agar ($SDA$) besiyerine ekilmesini takiben $24-48$ saat gibi çok kısa bir sürede, besiyeri kabının kapağına kadar ulaşan pamuksu ve kabarık koloniler oluşturarak "kapak kaldıran" (lid-lifter) tarzda üreme gösteren mantar grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Mantar hücresinin yapısal özellikleri ve biyolojik nitelikleri değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Saçlı deride atrofi, kalıcı skatrisyel alopesi ve saç köklerinin etrafında "skutula" adı verilen kupa benzeri sarı krutlarla karakterize klinik tabloya sahip bir hastadan alınan saç örneklerinin Wood lambası muayenesinde soluk yeşil floresan izlenmiştir. Kültürün mikroskobik incelemesinde hif uçlarının genişleyerek geyik boynuzuna benzer (favic chandeliers) yapılar oluşturduğu gözlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Sağ ön kolunda yaklaşık $4$ hafta önce başlayan ve iyileşmeyen ülseröz bir lezyon şikayetiyle başvuran $38$ yaşındaki bir orman işçisinin fizik muayenesinde; lezyonun proksimaline doğru lenfatik drenaj hattı boyunca dizilmiş ağrısız, sert nodüller palpe ediliyor. Alınan biyopsi materyalinin histopatolojik incelemesinde granülomatöz inflamasyon alanında, merkezinde maya hücresi bulunan ve çevresinde eozinofilik ışınsal çıkıntılar izlenen bir yapı saptanıyor.

Bu hasta için en olası etken ve dokuda saptanan yapı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenen, santral venöz kateteri bulunan ve total parenteral nütrisyon ($TPN$) alan prematüre bir hastanın kan kültüründen maya mantarı izole edilmiştir. Bu izolatın mısır unlu Tween 80 agardaki mikroskobik incelemesinde psödo-hiflerin uç kısımlarında "dallanmış süpürge" (sagebrush) görünümü saptanmıştır. Antifungal duyarlılık testinde bu suşun kaspofungin MİK değerinin $2 \, \mu g/mL$ (yüksek) olduğu saptanmıştır.

Bu enfeksiyondan sorumlu olması en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?