Parazitoloji

$35$ yaşında, dini nedenlerle hiçbir şekilde domuz eti tüketmediğini belirten bir hasta, epileptik nöbet şikayetiyle başvurmuştur. Kraniyal görüntülemede beyin parankiminde multipl kistik lezyonlar saptanmış ve nörosistiserkozis tanısı konulmuştur. Bu hastadaki klinik tablonun gelişimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kronik sağ üst kadran ağrısı, aralıklı ateş ve sarılık şikayetleriyle başvuran bir hastanın yapılan görüntülemesinde safra yollarında genişleme ve $2-3$ cm boyutlarında, yaprak benzeri parazitik yapılar izlenmiştir. Laboratuvar incelemesinde belirgin periferik eozinofili ($\%.25$) saptanmıştır.

Bu tabloya neden olan parazit ve biyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kırsal bölgede yaşayan $8$ yaşında bir çocuk; son bir haftadır devam eden ateş, kuru öksürük ve hırıltılı solunum şikayetleriyle polikliniğe getirilmiştir. Akciğer grafisinde yer değiştiren (uçucu) infiltratlar saptanmış ve kan sayımında belirgin eozinofili görülmüştür. Bu klinik tablonun, parazit larvalarının akciğerden göçü sırasında gelişen 'Loeffler sendromu' olduğu düşünülmektedir.

Buna göre, bu tabloya yol açan en olası parazit ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$3$ yaşında bir çocuk, annesi tarafından bezinde ve dışkısında hareketli, pirinç tanesine benzeyen beyaz renkli şerit parçaları fark edilmesi üzerine doktora getiriliyor. Makroskobik incelemede segmentlerin taze hallerinin hıyar çekirdeğine benzediği, mikroskobik incelemede ise her bir segmentin her iki lateral kenarında simetrik yerleşimli birer adet ($2$ adet/segment) genital por içerdiği saptanıyor. Bu parazit ile enfeksiyonun insanlardaki temel bulaşma mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

İnsanlarda safra yolları obstrüksiyonu ($Fasciola\ hepatica$), portal hipertansiyon ($Schistosoma$ türleri) veya kolanjiyokarsinom ($Clonorchis\ sinensis$) gibi klinik tablolara neden olabilen trematodların (yaprak solucanlar) tamamı için yaşam döngüsünde bulunması biyolojik olarak zorunlu olan ilk ara konak aşağıdakilerden hangisidir?

Tropikal bölgelere seyahat öyküsü olan bir hastada portal hipertansiyon, özofagus varisleri ve splenomegali saptanmıştır. Yapılan incelemelerde etkenin bir trematod (yaprak solucanı) olduğu belirlenmiştir. Bu patolojik tabloya neden olan parazit cinsi, yaşam döngüsü ve morfolojik özellikleri bakımından incelendiğinde, diğer trematodlardan hangi özelliği ile ayırt edilir?

$30$ yaşında bir hasta, parmak aralarında ve el bileklerinde gece artan şiddetli kaşıntı şikayeti ile başvuruyor. Fizik muayenede tipik 'sillon' (tünel) yapıları izleniyor. Hastanın öyküsünden, iki yıl önce de benzer bir tablo geçirdiği ve o dönemde şikayetlerin başlamasının haftalar sürdüğü, ancak bu sefer şüpheli temas sonrası $2$ gün içinde kaşıntısının başladığı öğreniliyor.

Hastada gözlenen bu klinik seyir farkını ve patogenezi açıklayan en olası etken-mekanizma eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisidir?

Parazitoloji laboratuvarında dışkı incelemesi sırasında, hastada aktif bir enfeksiyon olmamasına rağmen parazit yumurtalarının saptanması "yalancı parazitlik" (psödoparazitoz) olarak tanımlanır. Bu tablo, özellikle enfekte hayvan karaciğerlerinin gıda olarak tüketilmesi sonucu aşağıdaki trematodlardan hangisinin yumurtalarının dışkıda görülmesiyle karakterizedir?

Yurt dışı seyahatinden yeni dönen $35$ yaşındaki erkek hasta, kafa derisinde yaklaşık $10$ gündür var olan, ağrılı ve eritemli fronkül benzeri bir lezyon nedeniyle başvuruyor. Hasta, lezyonun içerisinde bir "kıpırtı" hissettiğini ifade ediyor. Fizik muayenede lezyonun merkezinde küçük bir delik (por) saptanıyor ve bu delikten serosanjinöz bir akıntı geldiği, zaman zaman ise delikten hava kabarcıklarının çıktığı gözleniyor. Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

$32$ yaşında kadın hasta, karın bölgesinde şişkinlik ve ara ara gelen epigastrik ağrı şikayetiyle başvuruyor. Hastanın anamnezinde dışkısında "hareketli beyaz parçalar" gördüğü öğreniliyor. Yapılan parazitolojik incelemede dışkıda yaklaşık $35$ $\mu m$ çapında, kalın çeperli, radyal çizgilenme gösteren kahverengi yumurtalar saptanıyor. Tanıyı kesinleştirmek amacıyla incelenen bir halkadaki (proglottid) uterusun ana kanaldan ayrılan lateral dal sayısı $9$ olarak sayılıyor.

Bu klinik tablo ve etken parazit ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

5 yaşında bir çocuk; ateş, öksürük ve sağ üst kadran ağrısı şikayetleriyle polikliniğe getiriliyor. Öyküsünden çocuğun evdeki köpek yavrularıyla sık vakit geçirdiği ve toprak yeme (pika) alışkanlığı olduğu öğreniliyor. Fizik muayenede belirgin hepatomegali saptanırken; laboratuvar incelemesinde lökositoz ($28.000/mm^3$), $\%55$ oranında eozinofili, hipergamaglobulinemi ve yüksek anti-A/anti-B izohemaglutinin titreleri saptanıyor.

Visseral larva migrans (VLM) tablosu düşünülen bu hastada, etken nematod ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

$34$ yaşında erkek hasta, bir restoranda suşi ve saşimi tükettikten yaklaşık $6$ saat sonra başlayan ani başlangıçlı, şiddetli epigastrik ağrı ve bulantı şikayetiyle başvuruyor. Fizik muayenede epigastrik bölgede hassasiyet saptanıyor. Acil yapılan üst gastrointestinal sistem endoskopisinde mide gövdesinde mukozaya penetre olmuş, yaklaşık $20$ mm uzunluğunda, hareketli ve silindirik bir larva görülerek forseps yardımıyla çıkarılıyor. Bu klinik tabloya yol açan etken ve yaşam döngüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Ateş, periorbital ödem ve şiddetli miyalji (özellikle gastroknemius kaslarında) şikayetleriyle başvuran $35$ yaşındaki erkek hastanın laboratuvar incelemesinde belirgin eozinofili ve kreatin fosfokinaz ($CPK$) düzeyinde artış saptanmıştır. Öyküsünden yakın zamanda az pişmiş yaban domuzu eti yediği öğrenilen bu hastada en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

$28$ yaşında erkek hasta, yeni başlayan epileptik nöbetler ve kollarında saptanan ağrısız, sert, subkutan nodüller nedeniyle nöroloji polikliniğine başvuruyor. Çekilen kranial MR görüntülemesinde beyin parankiminde çok sayıda kistik lezyon ve kalsifikasyonlar izleniyor. Hastanın öyküsünden hijyen koşullarının yetersiz olduğu bir bölgede yaşadığı öğreniliyor.

Bu hastadaki klinik tablonun (sistiserkozis) gelişmesine neden olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Vücudunda şiddetli kaşıntı, ekskoriasyonlar ve giysi dikişlerinde bit sirkeleri saptanan bir hastadan izole edilen ektoparazitlerin patojenlerle olan biyolojik etkileşimleri incelenmektedir. İnsan vücut bitleri ($Pediculus$ $humanus$ $corporis$) aracılığıyla bulaşan aşağıdaki patojenlerden hangisi, vektörün orta bağırsak epitel hücrelerinde intrasellüler olarak çoğalıp bu hücrelerin parçalanmasına yol açarak bitin yaklaşık $10-14$ gün içinde ölümüne neden olur?

Hijyen şartlarının yetersiz olduğu kalabalık bir sığınakta yaşayan $45$ yaşındaki erkek hasta; ani başlayan yüksek ateş, titreme, şiddetli baş ve kas ağrısı şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenede konjonktival süfüzyon, hepatosplenomegali ve gövdede peteşiyal döküntüler saptanıyor. Hastanın giysilerinin dikiş yerlerinde çok sayıda bit ve sirke tespit ediliyor. Laboratuvar incelemesinde, hastanın ateşli döneminde alınan periferik yaymanın $Wright$-$Giemsa$ boyasında eritrositler arasında spiral formda hareketli mikroorganizmalar izleniyor.

Bu hastadaki klinik tabloya neden olan etkenin insanlara bulaş mekanizması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tıbbi parazitolojide, parazitin olgunlaşmamış (larva) formlarını barındıran veya parazitin sadece aseksüel (eşeysiz) çoğalmasının gerçekleştiği konak tipi ile paraziti duyarlı bir konağa nakleden ve bu süreçte parazitin kendi vücudunda biyolojik bir değişim (gelişim veya çoğalma) geçirmesine olanak sağlayan canlı tipi aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Güneydoğu Asya (özellikle Malezya) seyahati dönüşü titreme ile yükselen ateş ve yoğun baş ağrısı şikayetleriyle başvuran bir hastanın laboratuvar incelemelerinde $\%10$ gibi yüksek bir oranda parazitemi saptanmıştır. Periferik yaymada eritrositler içinde $Plasmodium$ $malariae$ morfolojisine benzer 'bant' formunda trofozoitler görülmesine karşın, ateş nöbetlerinin her gün ($24$ saatte bir) tekrarladığı gözlenmiştir. Bu klinik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

Otuz dört ($34$) yaşında, hayvancılıkla uğraşan bir erkek hasta; aralıklı karın ağrısı ve şişkinlik şikayetleriyle polikliniğe başvuruyor. Yapılan laboratuvar incelemesinde periferik eozinofili saptanıyor. Dışkının mikroskobik incelemesinde; ince kabuklu, kancalı kurt yumurtalarına morfolojik olarak çok benzeyen ancak onlardan daha büyük ($85 \mu m \times 45 \mu m$) ve kutupları daha sivri olan yumurtalar saptanıyor. Hastanın öyküsünde taze yeşil sebzeleri bahçeden topladığı haliyle, yıkamadan tüketme alışkanlığı olduğu öğreniliyor. Bu klinik ve laboratuvar bulgularına göre, hastada saptanan parazit aşağıdakilerden hangisidir?

Hayvancılıkla uğraşan ve vücudunda açık yarası bulunan bir hastanın muayenesinde; yara yatağında çok sayıda hareketli, grimsi renkli $Diptera$ (sinek) larvası saptanmıştır. Sinek larvalarının canlı doku, organ veya vücut boşluklarında beslenerek gelişmesiyle karakterize bu klinik tablo aşağıdakilerden hangisidir?