Sinir Sistemi Patolojisi

70 yaşında bir hasta, karlı havada yürürken dengesini kaybederek sırt üstü düşmüş ve başının oksipital (arka) bölgesini kaldırım kenarına çarpmıştır. Hastanın çekilen kraniyal bilgisayarlı tomografisinde ($BT$) darbe bölgesinde (oksipital loblarda) herhangi bir lezyon saptanmazken; her iki frontal lobun orbital yüzeylerinde ve temporal pollerde yaygın hemorajik kontüzyonlar saptanmıştır. Bu olgudaki hasar dağılımı ve mekanizması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Arka çukurda (fossa posterior) yerleşen hızlı büyüyen bir kitleye bağlı olarak gelişen ve serebellar tonsillerin foramen magnumdan aşağıya doğru yer değiştirmesiyle karakterize olan herniasyon tipinde, en olası ve hayatı tehdit eden komplikasyon aşağıdakilerden hangisidir?

$24$ yaşında erkek hasta, geçirdiği motosiklet kazası sonrası acil servise getiriliyor. Kaza anında kısa süreli bilinç kaybı öyküsü olan hastanın, ilk değerlendirmesinde bilinci açık, oryante ve koopere bulunuyor. Gözlem altında tutulan hastanın $3$ saat sonra bilinci aniden kapanıyor ve sağ pupili dilate (anizokori) oluyor. Acil kraniyal bilgisayarlı tomografide (BT) sağ temporal bölgede kafatası kemiğine komşu, parankime bası yapan bikonveks hiperdens bir alan izleniyor. Bu klinik ve radyolojik tabloya göre en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

HIV pozitif olan ve nörolojik bulguları hızla kötüleşen bir hastanın beyin biyopsisinde; demiyelinizasyon alanlarının periferindeki oligodendrosit nükleuslarında buzlu cam görünümünde viral inklüzyonlar ve parankimde atipik, 'tuhaf' (bizarre) görünümlü dev astrositler saptanmıştır. Bu klinik ve patolojik tabloya neden olan en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?

$82$ yaşında kadın hasta, yaklaşık $3$ hafta önce ev içinde basit bir düşme sonrası başını hafifçe çarptığını ancak o dönemde ciddi bir şikayeti olmadığını belirtmektedir. Son birkaç gündür giderek artan baş ağrısı, hafif konfüzyon ve dengesizlik şikayetleriyle getirilen hastanın çekilen beyin tomografisinde, sol hemisfer konveksitesinde dural mesafede girusları takip etmeyen, konkav-konveks (hilal şeklinde) görünümlü, yer yer farklı dansitelerde koleksiyon saptanmıştır. Bu klinik ve radyolojik tablonun ilerlemesinden ve zamanla genişlemesinden sorumlu olan temel patolojik mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

$25$ yaşında erkek hasta, kaykay yaparken dengesini kaybedip geriye doğru düşerek başının arka kısmını (oksipital bölge) sert zemine çarpmıştır. Bilinç bulanıklığı ve baş ağrısı ile acil servise getirilen hastanın kranyal görüntülemesinde, beynin darbe alan tarafında (kup) minimal bulgular saptanırken, darbe alanının tam karşı kutbunda belirgin parankimal kanamalı ezilmeler (kontr-kup) izlenmiştir. Bu hastada "kontr-kup" hasarının en belirgin olması beklenen anatomik lokalizasyon aşağıdakilerden hangisidir?

$52$ yaşında bir erkek hasta, geçirdiği majör cerrahi operasyon sırasında gelişen masif kanama nedeniyle yaklaşık $10$ dakika süren derin hipotansiyon ve sistemik hipoperfüzyon (global serebral iskemi) tablosuna giriyor. Postoperatif dönemde hayatta kalan hastada belirgin serebellar ataksi ve denge bozukluğu saptanıyor.

Bu hastada gelişen global serebral iskemiye bağlı olarak serebellumda en ağır hasarın (selektif vulnerabilite) görülmesi beklenen hücre grubu aşağıdakilerden hangisidir?

$30$ yaşında bir erkek hasta, trafik kazası sonrası acil servise getiriliyor. Çekilen kafa bilgisayarlı tomografisinde (BT), beyin yüzeyinde sütür (dikiş) hatlarını geçen, "ayçöreği" (hilal) şeklinde bir kanama alanı saptanıyor. Bu tabloya en sık neden olan vasküler yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Kafa içi basınç artışına bağlı gelişen unkal (transtentorial) herniasyon ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Santral sinir sisteminde ($SSS$) hipoksi veya iskemi gibi akut gelişen ağır zedelenmelerden yaklaşık $12$-$24$ saat sonra, ışık mikroskobunda nöronlarda izlenen sitoplazmik eozinofili artışı, nükleer piknoz ve nükleol kaybı ile karakterize en erken morfolojik değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?

Kafa içi yer kaplayan kitle lezyonlarına bağlı olarak gelişen herniasyon tipleri ve bu süreçte ortaya çıkan ikincil (sekonder) klinik-patolojik değişikliklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Arnold-Chiari (Tip II) malformasyonu saptanan bir yenidoğanda, bu tabloya neredeyse tüm vakalarda eşlik etmesi beklenen gelişimsel bozukluk aşağıdakilerden hangisidir?

Yirmi sekiz haftalık ($28$ hafta) olarak doğan ve yenidoğan yoğun bakım ünitesinde izlenen bir prematüre bebekte, doğumdan $48$ saat sonra ani gelişen hipotansiyon, hematokrit düzeyinde belirgin düşüş ve fontanel gerginliği saptanıyor. Transfontanel ultrasonografide lateral ventriküller içerisinde ve subependimal alanda kanama izleniyor.

Bu klinik tablo ve altta yatan patoloji ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

$52$ yaşında erkek hasta, son $6$ aydır her iki elinde ilerleyici güçsüzlük, eşyaları düşürme ve yutma güçlüğü şikayetleri ile başvuruyor. Fizik muayenesinde el küçük kaslarında (interosseöz kaslar) belirgin atrofi, yaygın fasikülasyonlar ve bilateral Babinski pozitifliği saptanıyor. Bu hastada motor nöronların sitoplazmasında izlenmesi en olası olan protein agregasyonu aşağıdakilerden hangisidir?

Santral sinir sistemi enfeksiyonlarının patolojik incelemesinde; makroskobik olarak özellikle beyin tabanındaki sisternaları dolduran yoğun, grimsi-jelatinöz eksuda ve mikroskobik olarak kazeifiye granülomların izlenmesi aşağıdaki tanılardan hangisi için en karakteristiktir?

Kronik alkolizm veya beslenme bozukluğu olan bir hastada, sodyum ($Na^+$) düşüklüğünün (hiponatremi) çok hızlı bir şekilde tıbbi olarak düzeltilmesini takiben pons bölgesinde simetrik demiyelinizasyonla karakterize klinik tablo aşağıdakilerden hangisidir?

Santral sinir sisteminde (SSS) ventrikül yüzeylerini döşeyen ependim hücreleri, çeşitli inflamatuar veya enfeksiyöz süreçler sonucunda hasar görebilmektedir. Ependim hücrelerinin destrüksiyonu sonrası gelişen onarım süreci ve ortaya çıkan "granüler ependimit" tablosu düşünüldüğünde, bu morfolojik değişikliğin temel patogenetik mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?

Kafa içi yer kaplayan bir kitlenin etkisiyle singulat girusun faks serebri (falx cerebri) altından karşı tarafa doğru yer değiştirdiği (subfalsin herniasyon) izlenmiştir. Bu herniasyon tipinde, arteria cerebri anterior dallarının faks kenarında sıkışmasına bağlı olarak gelişmesi en olası klinik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?

Santral sinir sisteminin beyaz cevherini etkileyen demiyelinizan ve dismiyelinizan hastalıkların ayırıcı tanısı, patogenezi ve morfolojik bulguları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

65 yaşında bir erkek hasta, son bir yıldır belirginleşen hareketlerde yavaşlama, öne eğik postür ve dinlenme sırasında ortaya çıkan tek taraflı el titremesi şikayetleriyle başvuruyor. Nörolojik muayenede "dişli çark" rijidesi ve postüral instabilite saptanıyor. Bu hastada substantia nigra'daki dopaminerjik nöron kaybına eşlik eden, sitoplazmik eozinofilik inklüzyonların (Lewy cisimcikleri) temel yapı taşı olan protein aşağıdakilerden hangisidir?