Question

Difficulty: MediumTekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Tekke (dinî-tasavvufî) Türk edebiyatında tasavvufi düşüncenin farklı boyutlarını işleyen, kendilerine has konu ve üslup özelliklerine sahip nazım türleri geliştirilmiştir.

Buna göre, sol tarafta verilen tasavvufi şiir dörtlüklerini sağ taraftaki ait oldukları nazım türleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Tarikata girenlerin
    İkrarı iman olmalı
    Mürşidine teslim olan
    Gönlünde güman olmalı
    Nutuk
  • Çıktım erik dalına
    Anda yedim üzümü
    Bostan ıssı kakıdı
    Der ne yersin kozumu
    Şathiye
  • Cihan var olmadan ketm-i ademde
    Hakk ile birlikte yekdaş idim ben
    Yaratıldı devr-i âlem bu demde
    Bunun için geldim dünyaya yine
    Devriye
  • Biz ulu bir kervanız yoldan kalmayız
    Ehl-i Beyt’e candan bağlıyız kopmayız
    İmam Cafer mezhebinden dönmeyiz
    Ali’ye teslimiz, kurbanıyız biz
    Nefes

Answer

Tarikata giriş kurallarını anlatan birinci dörtlük nutukla; erik dalından meyve yeme gibi mecazi ve sembolik ifadeler barındıran ikinci dörtlük şathiyeyle; ruhun evrendeki yolculuğunu ve yaratılış sürecini konu edinen üçüncü dörtlük devriyeyle; Ehl-i Beyt ve Hz. Ali sevgisini barındıran dördüncü dörtlük ise nefesle eşleşmelidir.
Tarikata girenlerin uyması gereken kuralları ve mürşide bağlılığı didaktik şekilde anlatan parça nutuk türüyle; erik dalında üzüm yemek gibi sembolik ve ilk bakışta mantıksız görünen parça şathiye türüyle; ruhun ezeli varoluşunu ve dünya döngüsünü işleyen parça devriye türüyle; Ehl-i Beyt ve Hz. Ali bağlılığını dile getiren Bektaşi şiiri ise nefes türüyle doğru şekilde eşleşmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci dörtlüğün konusunu ve üslubunu incelemek.
Dörtlükte tarikata girenlerin mürşide teslim olması gerektiği didaktik bir dille anlatılmaktadır.
Bu özellikler, yeni başlayanlara adabı öğreten nutuk türünü işaret eder.
2
İkinci dörtlüğün konusunu ve üslubunu incelemek.
Erik dalında üzüm yemek gibi mantık dışı görünen sembolik ve şakacı bir anlatım bulunmaktadır.
Tasavvufta bu tarz derin sembolik anlamlar taşıyan şiirlere şathiye denir.
3
Üçüncü dörtlüğün konusunu ve üslubunu incelemek.
Cihan var olmadan önce yaratıcıyla bir olmak ve dünyaya gelip devri tamamlamak anlatılmaktadır.
Ruhun mutlak varlıktan gelip tekrar ona dönmesini anlatan tür devriyedir.
4
Dördüncü dörtlüğün konusunu ve üslubunu incelemek.
İmam Cafer, Ehl-i Beyt ve Hz. Ali gibi Bektaşilik unsurları saz şairi edasıyla işlenmiştir.
Bektaşi törenlerinde söylenen tasavvufi şiirler nefes olarak adlandırılır.

Key Concept

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri
Estimated Time:2m 0s
Rate this question