Examkin

Question

Difficulty: Very hardTekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

Aşağıda tasavvufi düşünceyi yansıtan üç farklı şiirden bentler verilmiştir:

I.
Katre idim ummanlara karıştım
Kaç kerrer geldim gittim barıştım
Cihan var olmadan Allah ile biliştim
Hemi sıfat hem zat idim o zaman

II.
Eğriliğin koma doğru yola gel
Mürşit eteğin tut hakikati bil
Eğer derdi isen bu yolda menzil
Cana kıyıp baştan geçmek gerektir

III.
Kazan kurdum köpürttüm
Hamsi balığın semirttim
Bir sineği bin kez seyirttim
Gene kılmadım davayı

Bu bentlerin nazım türleri ve içerik özellikleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. bentte ruhun beşerî âleme inmeden önceki ve sonraki evrelerini kapsayan kozmik döngü anlatıldığından, bu dizeler tasavvuftaki "devir" (nüzul ve uruc) kuramını işleyen bir devriyeye aittir.
  2. B
    II. bentte tarikata yeni katılan dervişlere yol göstermek, mürşide bağlılığı aşılamak ve nefis terbiyesini öğretmek amaçlandığından bu şiir didaktik nitelikli bir nutuktur.
  3. C
    III. bentte mantık kurallarını ve şeriat sınırlarını zorlayan, ilk bakışta saçma veya alaycı görünen ifadelerle ilahi aşkın ve cezbenin getirdiği coşkunluk anlatıldığından bu şiir şathiye türünün örneğidir.
  4. I. bentte şairin cihan var olmadan önce de var olduğunu ve dünyaya defalarca gelip gittiğini belirtmesi, İslam dışı tenasüh (ruh göçü) inancının Tekke şiirine yansıması olup devriyeyi diğer nazım türlerinden ayıran temel teolojik dayanaktır.Answer
  5. E
    III. bentte hamsi balığının semirtilmesi veya sineğin seyirtilmesi gibi paradoksal imgeler, tasavvuftaki "şatah" kavramıyla ilişkili olup aklın ve dilin ilahi sırları açıklamada yetersiz kaldığı durumları simgelemektedir.

Answer

Birinci bentte geçen ifadelerin tasavvuftaki devir kuramını yansıttığı doğru olsa da bu durumun İslam dışı tenasüh (ruh göçü) inancıyla ilişkilendirilmesi ve devriyenin temel teolojik dayanağının bu olduğunun iddia edilmesi tamamen yanlıştır; çünkü tasavvuf tenasüh inancını kesinlikle reddeder.
Tasavvufta devir kuramı, ruhun Allah'tan çıkıp maddi dünyaya inmesi (kavs-i nüzul) ve ardından olgunlaşarak tekrar Allah'a yükselmesi (kavs-i uruc) esasına dayanır. Bu, kozmik ve tek seferlik bir yaratılış döngüsüdür. İslam tasavvufu, ruhun sürekli başka bedenlerde dünyaya gelmesi anlamına gelen tenasüh (ruh göçü) inancını kesin olarak reddeder. Bu nedenle, birinci bentteki ifadeleri tenasüh inancının Tekke şiirindeki yansıması olarak gören yargı bilgi bakımından tamamen yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Şiir bentlerinin dil, üslup ve tema özelliklerini inceleyerek hangi nazım türlerine ait olduğunu saptamak.
I. bentteki 'katre-umman' ilişkisi ve yaratılış öncesi birliktelik 'devriye'ye; II. bentteki tarikata giriş ve kuralları öğretme didaktiği 'nutuk'a; III. bentteki paradoksal ve mizahi dil ise 'şathiye'ye aittir.
Soruda verilen edebi metinlerin türsel sınıflandırmasını doğru yaparak seçeneklerdeki tanımlarla karşılaştırmak.
2
Tasavvuftaki 'devir' felsefesinin teolojik arka planını ve İslam inancındaki yerini analiz etmek.
Devir kuramının (kavs-i nüzul ve kavs-i uruc), ruhun Allah'tan gelip tekrar O'na döneceği inancına dayandığı; ancak reenkarnasyon veya tenasüh (ruhun beden değiştirerek sürekli dünyaya gelmesi) gibi İslam dışı öğretilerle hiçbir ilgisinin olmadığı belirlenmiştir.
Çeldirici seçenekteki 'tenasüh inancının Tekke şiirine yansıması' ifadesinin doğruluğunu denetlemek.
3
Diğer seçeneklerdeki nutuk, şathiye ve şatah tanımlarının doğruluk payını kontrol etmek.
Nutuk ve şathiye türlerinin tanımlarının, işlevlerinin ve şatah kavramının açıklamalarının literatürle tamamen uyumlu olduğu görülmüştür.
Yanlış olan tek yargının devriye ile tenasühü bir tutan seçenek olduğunu kesinleştirmek.

Key Concept

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri ve Tasavvufî Kavramlar
Estimated Time:3m 0s
Rate this question

Topics

Tekke (Dinî-Tasavvufî) Edebiyatı Nazım Türleri

More questions from this topic