Examkin

Question

Difficulty: MediumDede Korkut Hikâyeleri

Dede Korkut Hikâyeleri'nin destan geleneğinden halk hikâyeciliğine geçiş dönemi özelliklerini yansıtan bazı yapısal ve tematik nitelikleri sol sütunda, bu niteliklerin metindeki somut yansımaları ise sağ sütunda verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki edebi özellikleri sağ sütundaki uygun örnek ve açıklamalarla eşleştiriniz.

  • İslami unsurlar ile İslamiyet öncesi Türk inançlarının sentezlenmesiHikâyelerde kahramanların savaşa giderken namaz kılıp dua etmelerinin yanı sıra su, dağ ve ağaç gibi doğa unsurlarını kutsal kabul edip onlarla dertleşmesi.
  • Nazım (şiir) ile nesir (düzyazı) biçimlerinin iç içe bulunmasıMetinde olay örgüsünün ve tasvirlerin düzyazıyla aktarılmasına karşılık, kahramanların duygusal konuşmalarının kopuz eşliğinde manzum olarak söylenmesi.
  • Destan geleneğinden halk hikâyeciliğine geçiş özelliklerinin görülmesiTepegöz gibi mitolojik ve doğaüstü varlıklarla mücadele edilirken aynı zamanda aile ilişkileri, aşk, evlilik ve g��nlük yaşama dair gerçekçi unsurların işlenmesi.
  • Yabancı etkilerden uzak, yalın bir Oğuz Türkçesinin tercih edilmesiAnlatımda Arapça ve Farsça kelimelerin oranının oldukça sınırlı kalması; Türkçe kökenli "alkış" (dua), "kargış" (beddua), "esenleşmek" (selamlaşmak) gibi sözcüklerin sıkça yer alması.

Answer

Yapılan eşleştirmede: İslami unsurlar ile eski Türk inançlarının sentezi, kahramanların namaz kılarken aynı zamanda doğa unsurlarını kutsal saymasıyla; nazım-nesir karışımı, olayların düzyazı, konuşmaların manzum olmasıyla; destandan halk hikayesine geçiş, mitolojik unsurlar ile gerçekçi aile ilişkilerinin bir arada bulunmasıyla; yalın Oğuz Türkçesi ise Arapça-Farsça etkisinden uzak Türkçe sözcüklerin kullanımıyla eşleşmektedir.
Kavramlar ve onların metinsel karşılıkları doğru bir mantık silsilesiyle eşleştirilmiştir. İnanç sentezi doğa kültü ve namazla, biçimsel yapı şiir ve düzyazıyla, türsel dönüşüm olağanüstü ile gerçeğin birleşimiyle, dil özellikleri ise öz Türkçe kelimelerin kullanımıyla açıklığa kavuşturulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Sol sütundaki birinci madde olan inanç sentezini inceleyin.
Bu özellik, kahramanların namaz kılıp dua etmeleriyle (İslamiyet) su, dağ ve ağacı kutsal kabul etmelerinin (İslamiyet öncesi) bir arada verildiği açıklamayla eşleşir.
Geçiş dönemi eserlerinde iki farklı inanç dünyasının izleri sentezlenerek bir arada yaşatılmıştır.
2
Sol sütundaki ikinci madde olan nazım ve nesir birlikteliğini inceleyin.
Bu biçimsel özellik, olayların düzyazı (nesir), konuşmaların ise kopuz eşliğinde şiirsel (nazım) verilmesiyle eşleşir.
Dede Korkut anlatıları, biçim bakımından şiir-düzyazı karışık yapısıyla halk hikâyelerinin öncüsüdür.
3
Sol sütundaki üçüncü madde olan türler arası geçiş özelliğini inceleyin.
Bu nitelik, Tepegöz gibi mitolojik ögelerin (destan özelliği) yanı sıra günlük aile ilişkileri ve evlilik gibi gerçekçi konuların (halk hikâyesi özelliği) birlikte işlenmesiyle eşleşir.
Eser, destan türünün olağanüstülüğü ile halk hikâyesinin toplumsal gerçekçiliğini birbirine bağlayan köprü görevi görür.
4
Sol sütundaki dördüncü madde olan dil özelliğini inceleyin.
Bu dilsel özellik, Arapça ve Farsça kelimelerin azlığı ile alkış, kargış, esenleşmek gibi eski Türkçe sözcüklerin sıklığıyla eşleşir.
Dede Korkut Hikâyeleri, 15. yüzyılda yazıya geçirilmiş olsa da arkaik Oğuz Türkçesinin en saf örneklerini barındırır.

Key Concept

Dede Korkut Hikâyelerinin Geçiş Dönemi Özellikleri
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Dede Korkut Hikâyeleri

More questions from this topic