Question

Difficulty: MediumDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar

Aşağıdaki sol sütunda divan edebiyatı nazım şekilleri, sağ sütunda ise bu nazım şekillerinin belirleyici özellikleri karışık olarak verilmiştir. Sol sütunda yer alan nazım şekillerini sağ sütundaki doğru tanımlarla eşleştiriniz.

  • TuyuğAruzun yalnızca 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbıyla yazılan, Türk şairler tarafından divan edebiyatına kazandırılmış, tek dörtlükten oluşan nazım şeklidir.
  • ŞarkıHalk edebiyatındaki türkü ve mani türlerinden etkilenilerek oluşturulan, bestelenmek üzere yazılan, üçüncü dizesine meyan, son dizesine nakarat denilen bentlerden oluşan nazım şeklidir.
  • Rubâiİran edebiyatından divan şiirine geçmiş, kendine özgü 24 farklı aruz kalıbıyla yazılan, genellikle felsefi ve tasavvufi konuları işleyen tek dörtlükten oluşan nazım şeklidir.
  • TerbiBir şairin gazelinin her beytinin üzerine başka bir şairin aynı vezin ve kafiyede ikişer dize eklemesiyle oluşturulan dörtlü bentlerden müteşekkil nazım şeklidir.

Answer

Eşleştirme şu şekildedir: Tuyuğ -> Aruzun yalnızca 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbıyla yazılan ve Türk şairler tarafından edebiyata kazandırılan tek dörtlükten oluşan nazım şeklidir. Rubâi -> İran edebiyatı kökenli, 24 farklı aruz kalıbıyla yazılan tek dörtlükten oluşan nazım şeklidir. Şarkı -> Bestelenmek amacıyla yazılan, meyan ve nakarat bölümleri bulunan bentli nazım şeklidir. Terbi -> Bir şairin gazeline başka bir şairin ikişer dize ekleyerek dörtlük haline getirdiği nazım şeklidir.
Doğru eşleştirmede; Tuyuğ'un sadece tek bir aruz kalıbıyla yazılması ve Türklerin kazandırdığı bir tür olması; Rubâi'nin İran edebiyatı kökenli olup 24 farklı aruz kalıbıyla yazılması; Şarkı'nın bestelenmek üzere yazılıp meyan ve nakarat bulundurması; Terbi'nin ise var olan bir gazelin beyitlerinin üzerine ikişer mısra eklenerek (dörtleme yapılarak) oluşturulması özellikleri esas alınmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Tuyuğ nazım şeklinin yapısal ve kökensel özelliklerini tespit etmek.
Tuyuğ'un Türk şairleri tarafından divan edebiyatına kazandırıldığı, tek dörtlükten oluştuğu ve sadece 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbıyla yazıldığı belirlenir.
Tuyuğ'u benzer yapıdaki tek dörtlüklerden ayıran en önemli köken ve kalıp ölçütünü doğrulamak.
2
Rubai nazım şeklinin yapısal ve kökensel özelliklerini tespit etmek.
Rubainin İran edebiyatı kökenli olduğu, kendine has 24 farklı aruz kalıbıyla yazıldığı ve tek dörtlükten oluştuğu belirlenir.
Rubai ile tuyuğ arasındaki kalıp sayısı ve köken farkını ayırt etmek.
3
Şarkı nazım şeklinin belirleyici unsurlarını analiz etmek.
Bestelenmek amacıyla yazıldığı, meyan ve nakarat gibi kavramların bu türe has olduğu ve bentlerden oluştuğu belirlenir.
Şarkıyı, dörtlüklerle kurulan diğer musammat türlerinden ayıran müzikal unsurları belirlemek.
4
Terbi nazım şeklinin kelime anlamı ve yapılış şeklini incelemek.
Terbi kelimesinin 'dörtleme' anlamına geldiği ve bir gazelin beyitleri üzerine aynı ölçü ve kafiyede ikişer mısra eklenerek oluşturulduğu belirlenir.
Terbiyi diğer musammat türlerinden ayıran yapısal yapılış metodunu netleştirmek.

Key Concept

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar
Estimated Time:2m 0s
Rate this question