Divan edebiyatında dörtlükler ve bentlerle kurulan nazım şekilleri; kendilerine has kafiyeleniş biçimleri, vezin sınırlandırmaları, müzikal yapıları ya da tekrarlanan dizeleriyle belirgin ayrım noktalarına sahiptir.
Buna göre, aşağıda sol sütunda verilen nazım şekillerini sağ sütundaki ayırt edici yapısal veya içeriksel özelliklerle doğru biçimde eşleştiriniz.
- TuyuğHalk edebiyatındaki maninin etkisiyle şekillenen, aruzun sadece 'Fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbıyla yazılabilen ve musarra (kendi içinde kafiyeli) olmayan üçüncü dizesiyle rubaideki gibi bağımsız bir düşünceyi yoğunlaştıran tek dörtlükten kurulu milli form.
- ŞarkıLirik temaların işlendiği, halk şiiri etkileşimiyle gelişip 'meyan' adı verilen üçüncü dizelerinde makam geçişlerine uygun bir müzikal yapı barındıran, her bendin sonundaki nakaratlarla ritmi pekiştirilen musammat.
- TardiyyeBeşer dizelik bentlerden oluşan muhammesin özel bir çeşidi olup aruzun kısa bahirlerinden biriyle yazılan, her bendin ilk dört dizesi kendi arasında kafiyeliyken beşinci dizesi başka bir kafiye harfiyle kurulan nazım şekli.
- TerciibentHer bir bendinin (hane) sonundaki vasıta beytinin aynen yinelenmesi nedeniyle felsefi ve kozmik temaların, yaratılışın gizemlerinin ve Tanrı'nın gücünün bir ana fikir etrafında döngüsel olarak işlenmesine imkan tanıyan bentli form.
Answer
Tuyuğ ile aruzun tek kalıbıyla yazılan ve maniye benzeyen form; Şarkı ile meyan ve nakarat içeren bestelenmeye uygun musammat; Tardiyye ile muhammesin özel vezinli ve son dizesi farklı kafiyeli türü; Terciibent ile vasıta beytinin aynen yinelendiği felsefi bentli form eşleşmelidir.
Sol sütundaki her bir dörtlük/bent yapısındaki nazım şekli, sağ sütundaki kendilerine özgü yapısal sınırlılıklar (tuyuğ için tek vezin, şarkı için meyan/nakarat, tardiyye için özel muhammes yapısı ve terciibent için aynen tekrarlanan vasıta beyti) ile kusursuz bir şekilde eşleşmektedir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Divan Edebiyatı Dörtlük ve Bentlerle Kurulan Nazım Şekillerinin Yapısal ve İçeriksel Özellikleri