Question

Difficulty: HardDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar

Divan edebiyatında nazım şekilleri bent sayılarına ve yapılarına göre farklılık gösterir. Bu edebiyatta Türklerin kendi yaratıcılığıyla oluşturup kazandırdığı, tek dörtlükten ibaret olan, halk şiirindeki maninin yapısal ve tematik izlerini taşıyan ve aruzun yalnızca belirli bir kalıbıyla yazılan bir nazım şekli vardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu parçada sözü edilen nazım şeklinin bir örneğidir?

  1. Özünü bilenlere bir yâr gerek
    Gönlünde ne var ise bî-karâr gerek
    Aşkı hırka eyleyip giyen kişiye
    Dünyada ne nâm u ne de ar gerek
    Answer
  2. B
    Esrârını dil zamâneye fâş etmez
    Harf-i emeli sahîfe-i fâş etmez
    Âzâde-i kayd-ı akl olan rind-i cihân
    Hûn-ı cigeri piyâleye âş etmez
  3. C
    Sevdiğim cânım efendim âfet-i devrânım uyan
    Gözlerin aç tâb-ı cânım fitne-i âhir zamânım uyan
    Nısf-ı ��eb oldu hemân uyan ey cân-ı cihânım uyan
    Gözlerin aç tâb-ı cânım fitne-i âhir zamânım uyan
  4. D
    Medet medet bu cihânın yıkıldı bir yanı
    Ecel celâlîleri aldı Mustafa Han'ı
    Tuttu cihânı feryâd u figân u nâle
    Boyandı kanına dâmânı ömrünün hânı
  5. E
    Perîşân-hâlün oldum sormadun ahvâl-i zârımdan
    Beni mahrum kıldun devlet-i dîdâr-ı yârımdan
    Gözüm yaşı döküldü gitmedi aşkın karârımdan
    Kerem kıl kesme lütfun bu dil-i bî-ihtiyârımdan

Answer

Özünü bilenlere bir yâr gerek... ile başlayan dörtlük (Tuyuğ)
Doğru cevap olan 'Özünü bilenlere bir yâr gerek...' dörtlüğü, Türk şairler tarafından divan edebiyatına kazandırılan ve halk şiirindeki mani gibi tek dörtlükten oluşup 'aaba' şeklinde kafiyelenen 'tuyuğ' nazım şeklinin örneğidir. Şiirin aruz vezni incelendiğinde 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbına uygun olduğu ve tuyuğ türünün kurucusu kabul edilen Kadı Burhaneddin'e ait olduğu görülür.

Step-by-Step Solution

1
Parçada özellikleri verilen nazım şeklini tespit etmek.
Türklerin divan edebiyatına kazandırdığı, tek dörtlükten oluşan ve halk edebiyatındaki mani nazım ��eklinden etkilenen türün 'tuyuğ' olduğu belirlenir.
Soruda verilen ipuçları (Türklerin kazandırması, tek dörtlük, mani etkisi, tek aruz kalıbı) doğrudan tuyuğ nazım şeklini işaret etmektedir.
2
Seçeneklerdeki dörtlüklerin yapısal ve biçimsel özelliklerini incelemek.
Doğru seçenekte yer alan 'Özünü bilenlere bir yâr gerek...' dörtlüğünün tek dörtlükten oluştuğu, 'aaba' şeklinde kafiyelendiği ve aruzun 'fâilâtün fâilâtün fâilün' kalıbıyla yazıldığı görülür. Ayrıca Kadı Burhaneddin'e ait olan bu şiir tuyuğun en belirgin örneğidir.
Tuyuğ nazım şeklini diğer tek dörtlüklerden (özellikle rubaiden) ayırt etmek için şair, vezin ve köken analizi yapılması gerekir.
3
Diğer seçeneklerdeki şiirlerin nazım şekillerini belirleyerek eleme yapmak.
Diğer şiirlerin rubai, şarkı, mersiye (terkibibent bendi) ve murabba olduğu saptanır.
Yanlış seçeneklerin elenmesiyle doğru seçeneğin netleştirilmesi sağlanır.

Key Concept

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Dörtlük ve Bentlerle Kurulanlar
Estimated Time:2m 0s
Rate this question