Examkin

Question

Difficulty: Very hardDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Aşağıda Divan edebiyatı nazım şekillerinden alınan üç farklı beyit verilmiştir:

I.
*Şeb-i hicran yanar cânım döker kan çeşm-i giryânım*
*Uyarır halkı efgānım kara bahtım uyanmaz mı*

II.
*Minnet Hudâ’ya devlet-i dünyâ fenâ bulur*
*Bâkî kalır sahîfe-i âlemde adımız*

III.
*Bir eşek var idi zaîf ü nizâr*
*Yük elinden katı şikeste vü zâr*

Bu beyitlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    II. beyit, şairin mahlasına yer verdiği için makta beyitidir; ayrıca 'Bâkî' kelimesinin hem şair adı hem de 'kalıcı' anlamıyla kullanılmasıyla tevriye sanatı yapılmıştır.
  2. B
    III. beyit, her beyti kendi arasında kafiyeli (aa, bb, cc...) olan mesnevi nazım şeklinin kafiye düzenine uymaktadır ve didaktik-hiciv nitelikli bir eserden alınmıştır.
  3. I. beyit, mısra ortalarındaki iç kafiyeleriyle (cânım - efgānım) musammat bir gazel özelliği göstermekte olup kafiye düzenine göre bu şiirin ilk (matla) beyitidir.Answer
  4. D
    I. beyit 'ba' (veya xa) şeklinde kafiyelendiği için bu gazelin ilk beyitinin kendi arasında kafiyeli (aa) olan 'usanmaz mı / yanmaz mı' beyiti olduğu çıkarımı yapılabilir.
  5. E
    II. beyit, 'xa' kafiye şemasına sahip olduğundan ait olduğu şiirin ilk beyiti olamaz ve dönemin rindâne şiir anlayışını yansıtmaktadır.

Answer

I. beyit, mısra ortalarındaki iç kafiyeleriyle musammat bir gazel özelliği göstermekte olup kafiye düzenine göre bu şiirin ilk (matla) beyitidir ifadesi yanlıştır.
Verilen I. beyit incelendiğinde dize sonlarındaki 'giryânım' ve 'uyanmaz mı' kelimelerinin kendi arasında kafiyeli olmadığı görülmektedir. Bu durum beyitin 'ba' veya 'xa' şeklinde kafiyelendiğini ve dolayısıyla gazelin ilk (matla) beyiti olmadığını gösterir. Gazelin ilk beyiti 'usanmaz mı / yanmaz mı' şeklinde kendi arasında kafiyelidir (aa). Dolayısıyla I. beyitin matla beyiti olduğunu belirten seçenek yanlıştır ve aranan doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1
Verilen beyitlerin kafiye şemalarını ve yapısal özelliklerini belirlemek.
I. beyit 'xa', II. beyit 'xa' ve III. beyit 'aa' kafiye şemasına sahiptir. I. beyitte 'cânım', 'giryânım', 'efgānım' kelimeleriyle iç kafiye oluşturulmuştur.
Beyitlerin ait oldukları nazım biçimlerini ve şiir içindeki konumlarını belirlemek.
2
Beyitlerin nazım şekli kurallarına göre durumlarını değerlendirmek.
I. beyit musammat bir gazele aittir. II. beyit Bâkî'nin rindane bir gazeline (makta beyiti) aittir. III. beyit Şeyhî'nin Harname mesnevisine aittir.
Seçeneklerdeki yapısal ve içeriksel iddiaları test etmek.
3
Kafiye kuralları ile beyit konumu arasındaki ilişkiyi kurarak yanlış yargıyı saptamak.
Gazellerde matla (ilk) beyit 'aa' şeklinde kafiyelenmelidir. I. beyit 'xa' kafiye şemasına sahip olduğundan şiirin ilk beyiti olamaz. Dolayısıyla bu beyitin matla olduğunu iddia eden seçenek yanlıştır.
Doğru cevaba ulaşmak.

Key Concept

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar
Rate this question

Topics

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

More questions from this topic