Question

Difficulty: Very hardDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Aşağıda Divan edebiyatında beyit esasına dayalı olarak kurulan nazım şekillerinden alınan bazı örnekler ve bu örneklerin ait olduğu nazım şekilleri karışık olarak verilmiştir. Sol sütundaki beyitleri, sağ sütundaki uygun nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

  • Ey şûh-ı kerem-pîşe dil-i zâr senindir
    Yok minneti aslâ
    Ey kân-ı hayâ cevher-i esrâr senindir
    Çekme elem aslâ
    Müstezat
  • Bir eşek var idi zaîf ü nizâr
    Yük elinden katı şikeste vü zâr
    Mesnevi
  • İlm kesbiyle pâye-i rif'at
    Bir âmâl-i muhâl imiş ancak
    Kıta
  • Nef'î gibi bir şâir-i mu'ciz-sühanı var
    Memdûhu gibi bir şeh-i sâhib-kırânı var
    Kaside

Answer

Sol sütundaki birinci beyit Müstezat ile, ikinci beyit Mesnevi ile, üçüncü beyit Kıta ile ve dördüncü beyit Kaside ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; ziyade dizelerine sahip beyit Müstezat ile, hikaye edici anlatıma ve kendi içinde kafiyeye sahip beyit Mesnevi ile, matla beyti olmayan ve mahlassız beyit Kıta ile, övgü unsurları barındıran beyit ise Kaside ile ilişkilendirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci beytin yapısal şeması incelenir.
Uzun dizelerin altında 'ziyade' adı verilen ritmik kısa dizelerin yer aldığı görülür.
Bu yapı Divan edebiyatında yalnızca müstezat nazım şekline özgüdür.
2
İkinci beytin kafiye örg��sü ve anlatım tekniği çözümlenir.
Beytin kendi arasında kafiyeli (aa) olduğu ve olay merkezli bir anlatıma sahip olduğu belirlenir.
Olay anlatımına dayanan ve her beyti kendi arasında kafiyeli olan yegane beyitli nazım şekli mesnevidir.
3
Üçüncü beytin kafiyelenişi ve muhtevası kontrol edilir.
Kafiyenin xa (serbest-kafiyeli) düzeninde olduğu ve düşünsel bir tema işlendiği saptanır.
Kıtalar, matla beyti barındırmayan (kendi arasında kafiyeli başlamayan) ve genellikle felsefi konuları işleyen nazım şekilleridir.
4
Dördüncü beytin kelime kadrosu ve teması analiz edilir.
Nef'î mahlasının geçtiği, şairin kendi sanatını ve övdüğü kişiyi (memduh) yücelttiği fahriye niteliği taşır.
Övgü ve şairlik iddiası, kasidenin fahriye ve taç beyit gibi bölümlerinin temel karakteristiğidir.

Key Concept

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin biçim, kafiye ve içerik özellikleri üzerinden ayırt edilmesi.
Estimated Time:2m 30s
Rate this question