Examkin

Question

Difficulty: HardKıyas ve Kıyas Kuralları

I. Öncül: Bütün felsefe okurları sorgulayıcıdır.
II. Öncül: Bazı akademisyenler felsefe okuru değildir.
Sonuç: O hâlde bazı akademisyenler sorgulayıcı değildir.

Yukarıda verilen kıyasın mantıksal açıdan geçersiz olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Her iki öncülde ortak olan 'felsefe okuru' orta teriminin, öncüllerin hiçbirinde dağıtılmamış (tümel kılınmamış) olması
  2. B
    İki tikel öncülden geçerli bir sonuç çıkarılamayacağı kuralının birinci ve ikinci öncüllerle ihlal edilmiş olması
  3. C
    Küçük terim olan 'akademisyen' ile büyük terim olan 'sorgulayıcı' arasında tam girişimlik ilişkisinin kurulamamış olması
  4. Öncülde dağıtılmamış (tikel) olan büyük terimin ('sorgulayıcı'), sonuç önermesinde dağıtılmış (tümel) hâle gelerek kaplamını aşmasıAnswer
  5. E
    Öncüllerden biri olumsuz olduğunda sonucun da olumsuz olması gerektiği kuralının göz ardı edilmesi

Answer

Öncülde dağıtılmamış (tikel) olan büyük terimin ('sorgulayıcı'), sonuç önermesinde dağıtılmış (tümel) hâle gelerek kaplamını aşması nedeniyle kıyas geçersizdir.
Bu kıyasta büyük terim olan 'sorgulayıcı', birinci öncülde tümel olumlu bir önermenin yüklemi konumunda olduğundan dağıtılmamış (tikel) durumdadır. Ancak sonuç önermesi tikel olumsuz bir önermedir ve olumsuz önermelerin yüklemleri her zaman dağıtılmış (tümel) kabul edilir. Kıyas kurallarına göre, öncüllerde dağıtılmamış olan bir terim sonuçta dağıtılmış olamaz. Bu nedenle kıyas geçersizdir.

Step-by-Step Solution

1
Kıyastaki terimleri (büyük, küçük ve orta terim) ve bunların konumlarını belirleme.
Büyük terim 'sorgulayıcı', küçük terim 'akademisyen', orta terim ise 'felsefe okuru'dur.
Kıyas kurallarını denetleyebilmek için terimlerin doğru teşhis edilmesi gerekir.
2
Öncüllerin ve sonucun nicelik ile nitelik durumlarını analiz ederek terimlerin dağıtılmışlık (tümel/tikel) durumunu inceleme.
Birinci öncül tümel olumlu olduğundan yüklemi olan 'sorgulayıcı' terimi dağıtılmamıştır (tikeldir). Sonuç önermesi tikel olumsuz olduğundan yüklemi olan 'sorgulayıcı' terimi dağıtılmıştır (tümeldir).
Geçerlilik kurallarından biri olan terimlerin kaplamının korunması kuralını denetlemek için öncül ve sonuçtaki dağıtılmışlık durumları karşılaştırılmalıdır.
3
Dağıtılmışlık durumunu kıyas kuralları çerçevesinde değerlendirme.
Sonuçtaki büyük terim ('sorgulayıcı') dağıtılmış olduğu hâlde öncülde dağıtılmamıştır. Bu durum 'Sonuçtaki hiçbir terimin kaplamı öncülleri aşamaz' kuralının ihlal edildiğini gösterir.
Öncüllerde bütün sınıfı temsil etmeyen bir terim, sonuçta o sınıfın tamamını temsil edecek şekilde kullanılamaz; bu durum mantıksal bir hatadır.

Key Concept

Kıyas Kuralları ve Terimlerin Dağıtılmışlığı (Kaplamı)
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Kıyas ve Kıyas Kuralları

More questions from this topic