Klasik mantıkta kıyasın geçerliliğini denetlemek amacıyla kullanılan bazı kurallar ve bu kuralların mantıksal gerekçeleri bulunmaktadır. Aşağıdaki sol sütunda kıyas kuralları, sağ sütunda ise bu kuralların mantıksal işlevleri ve gerekçeleri karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki kuralları sağ sütundaki doğru mantıksal gerekçeleriyle eşleştiriniz.
- Orta terimin sonuç önermesinde yer almaması kuralıÖncüller arasında köprü kurma işlevi sona eren terimin, nihai sentez yargısında tekrarlanarak mantıksal döngüye veya gereksiz tekrar hatasına yol açmasını engeller.
- Öncüllerde dağıtılmamış olan bir terimin sonuçta dağıtılamaması kuralıÖncüllerde tikel (sınırlı) olarak alınan bir terimin, sonuçta tümel yapılarak haksız bir şekilde tüm sınıfı kapsayacak biçimde genişletilmesini önler.
- İki olumsuz öncülden sonuç çıkarılamaması kuralıİki önermenin de konu ve yüklemi arasında bir dışlama/ilişkisizlik bildirmesi durumunda, bu kopukluktan dolayı aralarında hiçbir ortak bağ kurulup yeni bir yargıya ulaşılamayacağını gösterir.
- Orta terimin öncüllerin en az birinde tümel (dağıtılmış) olması kuralıAracı terimin, büyük ve küçük terimleri ortak bir paydada buluşturabilmesi için en az bir öncülde ilgili sınıfın tamamını temsil edecek şekilde kapsayıcı olmasını sağlar.
Answer
Sol sütundaki orta terimin sonuçta yer almaması kuralı, sağ sütundaki köprü kurma işlevinin sonlanıp elenmesi gerekçesiyle eşleşir; öncüllerde dağıtılmamış terimin sonuçta dağıtılamaması kuralı, tikel kavramın haksız şekilde tüm sınıfı kapsayacak şekilde genişletilmesini önleme gerekçesiyle eşleşir; iki olumsuz öncülden sonuç çıkmaması kuralı, dışlama/ilişkisizlik durumunda geçerli sentez üretilemeyeceği gerekçesiyle eşleşir; orta terimin en az bir öncülde tümel olması kuralı ise aracı terimin büyük ve küçük terimler arasında ortak bir payda kurabilmesi için en az bir kez ilgili sınıfın tamamını temsil etmesi gerekçesiyle eşleşir.
Eşleştirmede her kural kendi mantıksal tanımı ve işlevsel gerekçesiyle bire bir eşleşmektedir. Orta terimin sonuçta yer almaması aracı terimin elenmesiyle (köprü kurma işlevinin sonlanması), öncüllerde tikel olan terimin sonuçta tümel olamaması bilgi aşımının önlenmesiyle, iki olumsuz öncülden sonuç çıkmaması ilişkisizliğin sentez üretememesiyle, orta terimin en az bir kere tümel olması ise ortak payda kurulabilmesiyle açıklanır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Kıyas Kurallarının Mantıksal İşlevleri ve Gerekçeleri
Estimated Time:2m 30s