Divânu Lugâti't-Türk, sadece bir sözlük olmayıp Türk milletinin dilini, tarihini, edebiyatını, coğrafyasını ve sosyo-kültürel yapısını ortaya koyan ansiklopedik bir eserdir. Kaşgarlı Mahmut'un bu abidevi eseri kaleme alırken izlediği yöntemler, eserin bölümleri ve taşıdığı özellikler akademik açıdan büyük bir öneme sahiptir. Sol sütunda verilen Divânu Lugâti't-Türk'e ait kavram ve özellikleri, sağ sütunda verilen açıklamaları ile doğru şekilde nasıl eşleştirilmelidir?
- Leksikografik Metot (Sözlükçülük Yöntemi)Kelimelerin sadece karşılıklarının verilmesiyle yetinilmeyip o dönemin şifahi kültüründen derlenen koşuk, sagu, sav gibi edebi ürünlerle kelimelerin kullanım bağlamının örneklendirilmesi.
- Coğrafi HaritalandırmaTürk boylarının yaşadığı bölgeleri, aralarındaki mesafeleri, sınırları ve yayıldıkları coğrafyayı göstermek amacıyla çizilen, merkezinde Balasagun'un yer aldığı dairevi dünya haritası.
- Filolojik Kıyaslama (Karşılaştırmalı Dil Bilimi)Türkçenin Arapça ile başa baş yürüdüğünü, en az onun kadar zengin ve işlek bir dil olduğunu kanıtlama amacı taşıyan dil karşılaştırmaları ve teorik açıklamalar.
- Siyasi ve Dinî İthafYazılan esere resmiyet kazandırmak ve Türk kültürünün gücünü İslam dünyasında duyurmak amacıyla eserin Abbasi Halifesi El-Muktedî Billah'a takdim edilmesi.
Answer
Leksikografik Metot ile kelimelerin edebi ürünlerle örneklendirilmesi açıklaması; Coğrafi Haritalandırma ile Balasagun merkezli dairevi dünya haritası açıklaması; Filolojik Kıyaslama ile Türkçe ve Arapça karşılaştırması açıklaması; Siyasi ve Dinî İthaf ile eserin Abbasi Halifesine sunulması açıklaması eşleşmektedir.
Divânu Lugâti't-Türk'ün leksikografik metodu, kelime tanımlarının ötesinde şifahi kültürden derlenen koşuk, sagu ve sav gibi edebi ürünlerle kelimelerin kullanımını örneklendirmeyi kapsar. Coğrafi haritalandırma özelliği, eserde yer alan ve merkezi Balasagun olan dairevi Türk dünyası haritasıyla doğrudan ilişkilidir. Filolojik kıyaslama, Türkçenin Arapça ile karşılaştırılması ve onun kadar zengin bir dil olduğunun teorik olarak temellendirilmesidir. Siyasi ve dinî ithaf ise eserin dönemin halifesi El-Muktedî Billah'a sunulmasını ifade eder.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Divânu Lugâti't-Türk'ün genel özellikleri, yazılış amacı, içeriği ve Türk dili tarihindeki önemi.