Examkin

Question

Difficulty: MediumDivan Nesri ve Temsilcileri

Aşağıda Divan edebiyatı nesir geleneğine ait iki farklı metin örneği verilmiştir:

I. Metin:
*“İlâhi! Başımızı toprağa indiren sensin, canımızı aşkınla yandıran sensin. Gönül seninle şad olur, dil seninle feryad olur. Günahımız çoktur ama rahmetin boldur.”*

II. Metin:
*“Ey oğul! Söz söylerken söze dikkat et ki söz insanı rezil de eder vezir de eder. Büyüklere hürmet göster, küçüklere merhametli ol ki herkes seni sevsin.”*

Bu iki metnin dil, üslup ve içerik özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    I. metin süslü nesrin, II. metin ise sade nesrin özelliklerini taşımaktadır.
  2. B
    I. metnin yazarı Sinan Paşa, II. metnin yazarı Mercimek Ahmet olabilir.
  3. C
    I. metinde secili (düzyazı kafiyesi) bir söyleyiş hâkimken II. metinde didaktik (öğretici) bir amaç güdülmüştür.
  4. II. metin, orta nesrin önemli temsilcilerinden Kâtip Çelebi'nin devlet düzenine dair görüşlerini içeren Düsturü'l-Amel adlı eserinden alınmıştır.Answer
  5. E
    I. metin tasavvufi ve münacat türünde bir içerikle oluşturulmuşken II. metin ahlaki-öğüt niteliğindedir.

Answer

İkinci metin, sade nesir üslubunda bir nasihatname örneğidir. Kâtip Çelebi'nin devlet düzenine ve askeri aksaklıklara yönelik görüş ve çözüm önerilerini içeren rapor niteliğindeki Düsturü'l-Amel adlı eseri ise orta nesirle yazılmış olup bu tür bir ahlaki öğüt dili taşımaz.
İkinci metin, 'ey oğul' hitabıyla başlayan ve sade nesir geleneğine uygun ahlaki öğütler içeren bir nasihatnamedir (Kâbusnâme gibi). Kâtip Çelebi'nin Düsturü'l-Amel adlı eseri ise devlet yönetimi ve askeri teşkilatın sorunlarına dair hazırladığı, orta nesir üslubuna sahip bir ıslahat raporudur (lâyiha). Dolayısıyla bu iki metnin niteliği birbiriyle uyuşmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Metinlerin dil ve üslup özelliklerini analiz etme
Birinci metin seci adı verilen iç kafiyeler barındıran sanatlı bir dile (süslü nesir), ikinci metin ise doğrudan anlaşılır ve sade bir dille yazılmış nasihat diline (sade nesir) sahiptir.
Metinlerin hangi nesir türüne girdiğini belirlemek için kelime kadrosu ve sanatlı söyleyiş derecesi incelenmelidir.
2
Temsilci ve eser eşleştirmesini yapma
Birinci metin Sinan Paşa'nın Tazarrunâme adlı eseriyle, ikinci metin ise Mercimek Ahmet'in Kâbusnâme adlı eseriyle örtüşmektedir.
Süslü nesrin en meşhur örneği Tazarrunâme iken, sade nesrin en meşhur örneği Kâbusnâme'dir.
3
Düsturü'l-Amel adlı eserin niteliğini sorgulama
Düsturü'l-Amel, devlet düzenine yönelik eleştirileri ve çözüm önerilerini içeren siyasi/idari bir rapor (lâyiha) olup orta nesirle yazılmıştır; sade nesir niteliğindeki 'ey oğul' hitaplı ahlak metinlerinden farklıdır.
Kâtip Çelebi'nin eserlerinin türünü ve üslup özelliklerini bilmek, yanlış eşleştirmeyi tespit etmeyi sağlar.

Key Concept

Divan nesrinin türleri (sade, süslü, orta nesir) ve temsilcilerinin eserlerinin içerik/üslup özellikleri.
Rate this question

Topics

Divan Nesri ve Temsilcileri

More questions from this topic