Divan Nesri ve Temsilcileri

Aşağıda sol sütunda açıklamaları verilen divan nesri eserlerini, sağ sütundaki eser adlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda Divan edebiyatı nesir türlerinden alınmış iki farklı metin verilmiştir:

I. Metin:
"İlahi, kabul senden, ret senden... İlahi, hidayet senden, inayet senden... İlahi, senin keremin çok, bizim günahımız çok... Günahımız bizi yandırır, keremin bizi andırır."

II. Metin:
"Ey oğul! Bilgil ve agâh ol ki dünya malı azizdir, onu hor tutma ve yerinde harcamaktan çekinme. Lakin mal kazanacağım diye hırs ateşiyle kendini yakma. Her işinde insafı elden bırakma."

Bu metinler ve temsilcileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

15. yüzyılda yaşamış olan yazar, sade nesrin en önemli temsilcilerindendir. II. Murad'ın isteği üzerine Farsçadan Türkçeye çevirdiği eser, bir nasihatname (öğüt kitabı) niteliği taşır. Sade, içten ve yapmacıksız bir dille kaleme alınan bu eser, görgü kurallarından devlet yönetimine kadar pek çok konuda bilgiler sunar.

Bu parçada söz edilen Divan nesri temsilcisi ve eseri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Divan edebiyatı bünyesinde farklı yüzyıllarda kaleme alınmış önemli nesir (düzyazı) eserleri bulunmaktadır. Buna göre, sol sütunda verilen divan nesri eserlerini sağ sütunda yer alan yazarlarıyla eşleştirdiğinizde doğru eşleşme nasıl olmalıdır?

Divan edebiyatında nesir (düzyazı) alanında eser veren sanatçılara 'münşi', bu eserlerin genelinde kullanılan edebi ve sanatlı dile ise 'inşa' adı verilmiştir. Divan nesri; dil, üslup ve hitap ettiği kitle açısından sade, orta ve süslü nesir olmak üzere üç kolda gelişim göstermiştir.

Buna göre, aşağıda Divan nesri ve temsilcileriyle ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Divan nesrinin (düzyazı) gelişim süreci, üslup özellikleri ve temsilcileriyle ilgili yapılan bir araştırmada şu tespitlere yer verilmiştir:

I. Süslü nesrin Türk edebiyatındaki ilk olgun örneği kabul edilen *Tazarruname*, 15. yüzyılda Sinan Paşa tarafından secili ve sanatlı bir üslup kullanılarak kaleme alınmıştır.
II. 17. yüzyılın önemli bilim insanlarından Kâtip Çelebi; *Fezleke* ve *Cihannüma* gibi eserlerinde orta nesrin bilgi vermeyi amaçlayan, nispeten sade ve anlaşılır dil özelliklerini yansıtmıştır.
III. Mercimek Ahmet, II. Murad'ın isteği üzerine Farsçadan çevirdiği *Kâbusnâme* adlı eseriyle sade nesrin başarılı örneklerinden birini vermiş ve Türkçenin yalın anlatım gücünü ortaya koymuştur.
IV. Seydi Ali Reis, Hint deniz seferi dönüşünde yaşadığı coğrafi ve kültürel gözlemleri anlattığı *Mir'atü'l-Memalik* adlı eseriyle edebiyatımızda seyahatname türünün ilk önemli örneklerinden birini vermiştir.
V. Süslü nesrin sınırlarını zorlayan ağır diliyle tanınan ve Türk edebiyatında ilk düzyazı (nesir) hamsesini kaleme alan sanatçı, 17. yüzyılda kaleme aldığı *Hâbnâme* adlı eseriyle bilinen Veysî'dir.

Bu araştırmada numaralanmış tespitlerin hangisinde bilgi yanlışı yapılmıştır?

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatı nesir yazarlarına ve eserlerine ait bazı özellikler, sağ sütunda ise bu özelliklerle ilişkilendirilebilecek sanatçılar verilmiştir. Sol sütundaki tanımları sağ sütundaki doğru sanatçılarla eşleştiriniz.

Bir edebiyat araştırmacısı, Türk edebiyatındaki nesir türlerini ve üsluplarını incelemek amacıyla üç farklı metin grubu oluşturmuş ve bu metinlere dair şu çalışma notlarını almıştır:

Buna göre araştırmacının incelediği bu metin gruplarının ait olduğu eserler ve yazarları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Aşağıda sol sütunda verilen Divan edebiyatı nesir yazarlarını, sağ sütunda verilen kendilerine ait eserlerin açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda Divan edebiyatı nesir geleneğine ait iki farklı metin örneği verilmiştir:

I. Metin:
*“İlâhi! Başımızı toprağa indiren sensin, canımızı aşkınla yandıran sensin. Gönül seninle şad olur, dil seninle feryad olur. Günahımız çoktur ama rahmetin boldur.”*

II. Metin:
*“Ey oğul! Söz söylerken söze dikkat et ki söz insanı rezil de eder vezir de eder. Büyüklere hürmet göster, küçüklere merhametli ol ki herkes seni sevsin.”*

Bu iki metnin dil, üslup ve içerik özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Divan nesrinde (düzyazı) farklı üslup özellikleri (sade, süslü, orta nesir) ve çeşitli türler bir arada yer almıştır. Aşağıdaki tabloda yer alan Divan nesri eserlerini, karşılarında verilen üslup ve içerik açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Klasik Türk edebiyatında nesir, işlenen konuya ve döneminin diplomatik/kültürel ihtiyaçlarına göre şekillenmiştir. Özellikle elçilik göreviyle yabancı ülkelere gönderilen devlet görevlilerinin gittikleri yerlerin siyasi, toplumsal, k��ltürel yapısını ve teknik gelişmelerini kaydettiği rapor niteliğindeki eserler, Osmanlı'nın dış dünyaya bakışını göstermesi açısından büyük önem taşır. Bu doğrultuda, Osmanlı elçisi olarak gittiği Paris'teki gözlemlerini aktaran ve edebiyatımızda bu türün en olgun örneği sayılan eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen Divan nesri temsilcilerini, sağ sütunda verilen edebî özellikleri veya eserleriyle eşleştiriniz.

Divan edebiyatı düzyazı (nesir) geleneğiyle ilgili araştırma yapan bir öğrenci, hazırlayacağı sunum için şu bilgileri kartlara not etmiştir:

* XV. yüzyılda Anadolu sahasında süslü nesrin ilk ve en önemli temsilcisi kabul edilen yazarın, secilerle örülü münacat türündeki eseri.
* II. Murad'ın isteğiyle Farsçadan Türkçeye çevrilen, sade nesrin en başarılı ve karakteristik örneklerinden biri kabul edilen nasihatname türündeki eser.
* XVI. yüzyılda Hindistan'dan dönüş yolculuğunu ve karşılaşılan maceraları sade bir dille aktaran, edebiyatımızdaki ilk gezi yazısı örneklerinden olan eser.
* XVII. yüzyılda yaşamış ünlü bilim insanının; tütün, kahve, musiki ve benzeri dönemin tartışmalı dini ve sosyal konularını akılcı bir yaklaşımla ele aldığı eseri.

Buna göre öğrencinin hazırladığı kartlarda aşağıdaki eserlerden hangisine ait bir bilgiye yer verilmemiştir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen Divan nesri eserlerini, sağ sütunda verilen edebî tür veya içerik özellikleri ile doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Divan edebiyatında şairlerin biyografilerini sunmanın ötesinde şiir ve sanat üzerine teorik görüşlere de yer veren tezkireler, nesir geleneğinin önemli bir parçasını oluşturur. Bu türün Anadolu sahasındaki ilk örneği olmasa da şairleri alfabetik sıraya göre düzenleyen ilk eser olması yönüyle edebiyatımızda önemli bir dönüm noktası kabul edilen, yer yer süslü nesir eğilimleri barındırmakla birlikte şairleri değerlendirirken nesnel ve eleştirel bir yaklaşım benimseyen eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Divan edebiyatında düzyazı (nesir) türü; tarih, coğrafya, seyahatname, tezkire, risale ve ahlaki hikâyeler gibi geniş bir yelpazede gelişim göstermiştir. Aşağıda sol sütunda Divan nesrine ait bazı eser isimleri, sağ sütunda ise bu eserlerin yazarı, içeriği ve edebi önemiyle ilgili açıklamalar verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki eserlerin sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşleşmesi nasıl olmalıdır?