All practice questions

8734 questions

Question 221Question

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri İslam felsefesindeki nedensellik tartışmasın�� göz önünde bulundurarak uygun filozof isimleriyle doldurunuz.

Fill in the blanks below

İslam felsefesinde nedensellik ve doğa yasaları tartışmasında, ateş ile yanma arasındaki bağıntının aklî bir zorunluluk olmadığını, her şeyin Tanrı'nın iradesiyle gerçekleştiğini savunan düşünür iken; nedenselliği reddetmenin aklın ilkelerini ve nesnel bilgi imkânını tamamen ortadan kaldıracağını savunarak ona karşı çıkan düşünür 'tür.
Show answer & explanation

Answer

İlk boşluğa Gazâlî, ikinci boşluğa ise İbn Rüşd gelmelidir.
İslam felsefesinde nedensellik tartışması Gazâlî ve İbn Rüşd arasında geçmektedir. Gazâlî, doğadaki olayların birbirinin zorunlu nedeni olmadığını, her şeyin Tanrı'nın doğrudan iradesiyle (âdetullah çerçevesinde) gerçekleştiğini savunur. İbn Rüşd ise bu görüşün bilgiyi ve akıl yürütmeyi imkânsız kılacağını belirterek nedenselliğin zorunlu olduğunu savunur.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki ilk tanımı analiz etmek
Ateş ile yanma arasındaki nedensellik ilişkisinin zorunlu olmadığını ve bunun Tanrı'nın iradesine bağlı bir alışkanlık (âdetullah) olduğunu savunan düşünürün Gazâlî olduğu tespit edilir.
Gazâlî, Tehâfütü'l-Felâsife adlı eserinde doğa filozoflarının zorunlu nedensellik fikrine karşı çıkmış ve mucizelerin gerçekleşebilirliğini temellendirmek için illiyet ilişkisinin aklî bir zorunluluk olmadığını savunmuştur.
2
Parçadaki ikinci tanımı analiz etmek
Gazâlî'nin nedensellik eleştirisine karşı çıkan ve nedenselliği reddetmenin aklın işleyişini ve bilgi imkânını yok edeceğini savunan düşünürün İbn Rüşd olduğu tespit edilir.
İbn Rüşd, Tehâfütü't-Tehâfüt adlı eserinde Gazâlî'ye cevap vererek, doğadaki düzenin ve nedenselliğin inkâr edilmesinin aklın ve bilginin inkârı anlamına geleceğini savunmuştur.

Key Concept

İslam felsefesinde nedensellik ve mucize problemi bağlamında Gazâlî ve İbn Rüşd'ün görüşleri.
Question 222Question

Bir bilişsel psikolog, öğrenme ortamında bulunan kokuların öğrenilen bilgileri geri getirme (hatırlama) performansı üzerindeki etkisini incelemektedir. Bu amaçla benzer yaş ve eğitim düzeyindeki katılımcılardan iki grup oluşturur. İlk gruba nane kokusu yay��lan bir sınıfta yirmi kelimelik bir liste ezberletilir ve ertesi gün aynı nane kokulu sınıfta hatırlama testi uygulanır. İkinci gruba ise kokusuz bir sınıfta aynı kelime listesi ezberletilir ve ertesi gün yine kokusuz sınıfta hatırlama testi uygulanır. Araştırma sonucunda nane kokulu sınıfta çalışan grubun kelimeleri hatırlama başarısının diğer gruba göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülür.

Buna göre, bu araştırmadaki bağımsız değişken ve bağımlı değişken aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Show answer & explanation

Answer: Ortamdaki koku durumu - Katılımcıların hatırlama başarısı

Answer

Ortamdaki koku durumu - Katılımcıların hatırlama başarısı
Araştırmada etkisi incelenen, araştırmacının doğrudan kontrol edip manipüle ettiği ve nedensellik ilişkisinde 'neden' rolünü üstlenen değişken bağımsız değişkendir. Bu senaryoda bağımsız değişken 'ortamdaki koku durumu'dur. Bağımsız değişkendeki değişime bağlı olarak ortaya çıkan ve ölçülen 'sonuç' değişkeni ise bağımlı değişkendir. Bu araştırmada kokuya göre değişen ve ölçülen durum 'katılımcıların hatırlama başarısı'dır. Dolayısıyla doğru sıralama 'Ortamdaki koku durumu - Katılımcıların hatırlama başarısı' şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Araştırma senaryosundaki neden-sonuç ilişkisini belirleme.
Araştırmada ortamdaki kokunun (nane kokusu veya kokusuz ortam) öğrenilen kelimeleri hatırlama başarısı üzerindeki etkisi araştırılmaktadır.
Deneysel yöntemde hangi faktörün hangi sonucu doğurduğunu saptamak analizin ilk adımıdır.
2
Bağımsız değişkeni (neden değişkenini) saptama.
Araştırmacının doğrudan değiştirdiği ve etkisini gözlemlemek istediği 'ortamdaki koku durumu' bağımsız değişkendir.
Bağımsız değişken, araştırmada serbestçe manipüle edilen neden durumundaki değişkendir.
3
Bağımlı değişkeni (sonuç değişkenini) saptama.
Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen ve araştırma sonucunda ölçülen 'katılımcıların hatırlama başarısı' bağımlı değişkendir.
Bağımlı değişken, bağımsız değişkenin etkisiyle değişen sonuç durumundaki değişkendir.

Key Concept

Psikolojide Araştırma Yöntemlerindeki Deneysel Değişkenler (Bağımlı, Bağımsız ve Kontrol Değişkeni)
Estimated Time:2m 0s
Question 223Question

Cahit Sıtkı Tarancı’nın ünlü bir şiirinden alınan:

*Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?*
*Benim mi Allahım bu çizgili yüz?*

dizelerindeki 'şakaklara kar yağması' ifadesiyle saçların beyazlaması kastedilmiştir. Bu dizede benzeyen unsur (beyaz saç) söylenmemiş, sadece kendisine benzetilen unsur (kar) söylenerek bir söz sanatı yapılmıştır.

Aşağıdaki dizelerin hangisinde bu dizedekine benzer bir edebi sanat (açık istiare) kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Dünyaya geldiğim anda / Yürüdüm aynı zamanda / İki kapılı bir handa / Gidiyorum gündüz gece

Answer

İki kapılı bir handa / Gidiyorum gündüz gece dizelerinin yer aldığı seçenek doğru cevaptır. Bu dizelerde geçen 'iki kapılı han' ifadesiyle 'dünya' kastedilmiş olup sadece kendisine benzetilen unsur kullanılarak açık istiare sanatı yapılmıştır.
Doğru seçenekte yer alan dizeler Aşık Veysel'e aittir. Burada geçen 'iki kapılı han' ifadesiyle, doğumla girilen ve ölümle çıkılan 'dünya' kastedilmiştir. Kendisine benzetilen (iki kapılı han) belirtilirken benzeyen (dünya) belirtilmediği için tıpkı örnekte olduğu gibi açık istiare yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Örnek dizelerdeki edebi sanatı belirleme.
'Şakaklarıma kar mı yağdı' ifadesinde benzeyen (beyaz saç) verilmemiş, sadece kendisine benzetilen (kar) verilerek açık istiare sanatı yapıldığı tespit edilmiştir.
Sorunun kökünde istenen sanatı netleştirmek amacıyla ilk aşamada verilen örneğin edebi sanatı analiz edilir.
2
Seçeneklerdeki dizeleri tarayarak benzer bir açık istiare örneği arama.
'İki kapılı bir handa' ifadesinde benzeyen (dünya) verilmemiş, kendisine benzetilen (iki kapılı han) verilerek açık istiare yapıldığı görülmüştür.
Örnek dizedeki açık istiare sanatıyla tam uyum sağlayan dizeyi bularak doğru seçeneğe ulaşmak hedeflenir.

Key Concept

Açık İstiare (Eğretileme)
Estimated Time:1m 30s
Question 224Question

Bir doğal afet sonrasında oluşturulan multidisipliner bir araştırma grubu, afetzedelerin uyum süreçlerini desteklemek amacıyla bir proje yürütmektedir. Proje kapsamında yapılan bazı çalışmalar şunlardır:

* Afetzedelerin geçici barınma merkezlerindeki grup içi dayanışma örüntüleri, liderlik ilişkileri ve toplumun kültürel değerlerinin bu süreçteki koruyucu rolü incelenmiştir.
* Yoğun stres altında olan bireylerin böbrek üstü bezlerinin salg��ladığı kortizol hormonunun uyku döngüleri ve bağışıklık sistemi üzerindeki baskılayıcı etkisi takip edilmiştir.
* Afet anına dair travmatik yaşantıların bellekte nasıl depolandığı ve afet sonrasındaki dikkat dağınıklığı gibi zihinsel süreçlerin işleyişi analiz edilmiştir.

Bu projedeki çalışmaların psikolojinin alt dalları ve ilişkili olduğu diğer bilim dallarıyla eşleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Grup içi dayanışma ve liderlik ilişkilerinin incelenmesi sosyal psikolojinin çalışma alanına girer ve bu süreçte toplumsal yapı ile birey etkileşimini açıklamak için sosyoloji biliminden yararlanılır.

Answer

Grup içi dayanışma ve liderlik ilişkilerinin incelenmesi sosyal psikolojinin çalışma alanına girer ve bu süreçte toplumsal yapı ile birey etkileşimini açıklamak için sosyoloji biliminden yararlanılır.
Grup içi dayanışma ve liderlik ilişkilerinin araştırılması sosyal psikolojinin çalışma alanına girer. Sosyal psikoloji, bireyin sosyal çevre içerisindeki davranışlarını ve gruplarla olan etkileşimini incelerken toplumsal yapıyı inceleyen sosyoloji bilimi ile doğrudan iş birliği yapar. Bu nedenle bu değerlendirme tamamen doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Paragraftaki birinci çalışmayı analiz etmek ve ilgili alt dalı bulmak.
Grup içi dayanışma ve liderlik ilişkileri sosyal psikolojinin; kültürel değerlerin rolü ise antropoloji/sosyoloji iş birliğinin alanına girer.
Bireyin grup içindeki davranışlarını ve grupların yapısını anlamak sosyal psikolojinin ve sosyolojinin ortak alanıdır.
2
Paragraftaki ikinci çalışmayı analiz etmek ve değişkenleri belirlemek.
Hormon salgısının (kortizol) uyku ve bağışıklık üzerindeki etkisi fizyolojik psikoloji ve fizyoloji/biyoloji alanına girer. Burada kortizol bağımsız değişken, uyku/bağışıklık ise bağımlı değişkendir.
Hormonal ve biyolojik süreçlerin davranış üzerindeki etkilerini inceleyen alt dal fizyolojik psikolojidir; neden durumundaki etken bağımsız değişkendir.
3
Paragraftaki üçüncü çalışmayı analiz etmek ve zihinsel süreçlerin alt dalını bulmak.
Travmatik yaşantıların bellekte depolanması ve dikkat dağınıklığı gibi süreçler bilişsel psikolojinin konusudur.
Bellek, algı, dikkat gibi doğrudan gözlenemeyen zihinsel süreçlerin işleyişini inceleyen alt dal bilişsel psikolojidir.
4
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu denetlemek.
Grup içi dayanışma ve liderliği sosyal psikoloji ve sosyoloji ile doğru şekilde eşleştiren ifade doğrudur. Diğer seçenekler kavramsal karıştırmalar ve yöntemsel hatalar içermektedir.
YKS AYT düzeyinde sorularda çeldiriciler genellikle psikoloji ekolleri, değişkenler, sosyal statü/rol ve kültürel süreçler gibi temel kavramların karıştırılması üzerine kurulur.

Key Concept

Psikolojinin alt dalları (sosyal, bilişsel, fizyolojik) ve diğer bilimlerle (sosyoloji, fizyoloji, antropoloji) ilişkisi
Question 225Question

Toplumsal değişme süreciyle birlikte aile kurumunun yapısında ve işlevlerinde önemli farklılaşmalar meydana gelmiştir. Bu bağlamda, aşağıda sol sütunda verilen aile tiplerini, sağ sütundaki sosyolojik açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Geniş aile
Modern aile
Geçiş ailesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Geniş aile ile tarım ekonomisine dayanan üç kuşağın bir arada yaşadığı aile modeli; Modern aile ile sanayi toplumuyla birlikte yaygınlaşan demokratik ve küçük yapılı aile; Geçiş ailesi ile kırsaldan kente göç sürecinde her iki yapının da özelliklerini taşıyan aile modeli eşleşmelidir.
Geniş aile tarım ekonomisiyle ve üç kuşağın bir arada yaşamasıyla, modern aile sanayi toplumuyla ve demokratik yapısıyla, geçiş ailesi ise kırsaldan kente göç süreciyle ve ara form niteliğiyle eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk olarak, geniş aile kavramının ayırt edici özelliklerini belirlemek gerekir.
Geniş aile, tarım toplumlarında görülen, üretimin ortak yapıldığı ve üç kuşağı barındıran yapıdır. Bu durum üçüncü açıklamayla uyuşmaktadır.
Tarım toplumunun sosyo-ekonomik koşullarında geniş aile yapısı zorunludur.
2
İkinci olarak, modern aile kavramının özelliklerini incelemek gerekir.
Modern aile, sanayi toplumunun bir ürünü olup demokratik ilişkileri ve küçük yapıyı barındırır. Bu durum ikinci açıklamayla uyuşmaktadır.
Sanayileşme süreci, kadının iş hayatına girmesi ve bireyselleşme, demokratik küçük aile yapısını ortaya çıkarmıştır.
3
Son olarak, geçiş ailesi kavramını analiz etmek gerekir.
Geçiş ailesi, köyden kente göç sürecindeki ara aşamayı temsil eder ve her iki yapının da özelliklerini bünyesinde barındırır. Bu durum birinci açıklamayla uyuşmaktadır.
Göç ve hızlı kentleşme süreçleri, geleneksel bağlar ile modern kentsel yaşam arasında sıkışan bu ara formu üretir.

Key Concept

Toplumsal değişme sürecinde aile tiplerinin yapısal ve işlevsel dönüşümü.
Question 226Question

Aşağıda sol sütunda verilen sosyolojik araştırma yöntem ve teknikleri ile sağ sütundaki araştırma senaryolarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Monografi
Katılımlı Gözlem
Anket
Olay İncelemesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Monografi yöntemi mahallenin bütüncül incelendiği ikinci senaryoyla; Katılımlı Gözlem yöntemi tarım işçileriyle birlikte çalışılan birinci senaryoyla; Anket yöntemi bin kişiye standart sorular sorulan dördüncü çalışmayla; Olay İncelemesi yöntemi ise ıslah evindeki çocuk grubunun derinlemesine araştırıldığı üçüncü senaryoyla eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede Monografi, kentsel dönüşüm mahallesindeki aile, akrabalık, ekonomi ve din gibi çok boyutlu yapıları bütüncül inceleyen senaryo ile eşleşir. Katılımlı Gözlem, araştırmacının tarım işçileriyle tarlada bizzat çalışarak içeriden veri topladığı senaryo ile eşleşir. Anket, çevre politikasına yönelik bin kişiye standart soruların yöneltildiği senaryo ile eşleşir. Olay İncelemesi ise, ıslah evindeki suça sürüklenen çocukların rehabilitasyon sürecindeki özgün deneyimlerine odaklanan senaryo ile eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Senaryolardaki temel araştırma yaklaşımlarını belirleme
Birinci senaryoda araştırmacının tarım işçileriyle birlikte çalışması katılımcı bir yaklaşımı; ikinci senaryoda mahallenin aile, ekonomi gibi çok yönlü yapılarının bütüncül incelenmesi derinlemesine bir birim çalışmasını; üçüncü senaryoda tek bir çocuk grubunun rehabilitasyon deneyiminin incelenmesi özgün bir duruma odaklanıldığını; dördüncü senaryoda ise bin kişiye standart sorular sorulması nicel ve geniş kapsamlı bir veri toplama sürecini gösterir.
Senaryoların ayırt edici niteliklerini tespit ederek ilgili sosyolojik tekniklerle ilişkilendirebilmek için.
2
Belirlenen özellikleri sosyolojik araştırma teknikleriyle eşleştirme
Doğrudan katılım içeren çalışma Katılımlı Gözlem; mahalle gibi sınırlı bir birimin tüm yönleriyle bütüncül incelenmesi Monografi; standart sorularla geniş örneklemden veri toplanması Anket; tek bir grubun özgün deneyimine odaklanılması ise Olay İncelemesi tekniğiyle eşleşir.
Her bir tekniğin teorik tanımının pratik araştırma tasarımlarındaki karşılığını doğrulamak için.
3
Eşleştirmelerin doğruluğunu kontrol etme
Monografi kentsel dönüşüm mahallesiyle (left_1 -> right_2), Katılımlı Gözlem tarım işçileriyle tarlada çalışmayla (left_2 -> right_1), Anket çevre politikası araştırmasıyla (left_3 -> right_4), Olay İncelemesi ise ıslah evindeki çocukların incelenmesiyle (left_4 -> right_3) tam olarak uyuşmaktadır.
Hatalı veya eksik eşleştirmelerin önüne geçerek doğru sonucu kesinleştirmek için.

Key Concept

Sosyolojide Veri Toplama Yöntem ve Teknikleri
Question 227Question

Dış dünyada bulunan bir nesnenin birey tarafından fark edilip zihinde anlamlı bir bütün haline getirilmesine kadar geçen süreçte hem fizyolojik hem de psikolojik birtakım aşamalar gerçekleşmektedir.

Buna göre, bir uyarıcının duyusal olarak alınmasından zihinde anlamlandırılmasına kadar geçen aşağıdaki aşamaları ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Bir uyarıcının duyusal olarak alınmasından anlamlandırılmasına kadar geçen süreç sırasıyla: uyarıcının alıcı hücreleri fiziksel olarak etkilemesi, bu enerjinin elektrokimyasal sinirsel iletilere dönüştürülmesi, sinirsel iletilerin beyin kabuğundaki duyu merkezine taşınarak duyumun oluşması ve son olarak bu ham verilerin beyinde yorumlanarak algının gerçekleşmesi şeklindedir.
Süreç sırasıyla fiziksel uyarıcının reseptörü uyarması, transdüksiyon ile elektrokimyasal sinyale dönüştürülmesi, duyu sinirleriyle beyin kabuğuna taşınarak duyumun oluşması ve son olarak beyinde anlamlandırılarak algının meydana gelmesi adımlarından oluşur.

Step-by-Step Solution

1
Dışsal fiziksel enerjinin alıcı hücrelere temasının belirlenmesi
Dış dünyadaki ışık veya ses dalgaları gibi fiziksel uyarıcılar duyu organlarındaki alıcı hücreleri (reseptörleri) uyarır.
Duyusal ve algısal süreçlerin başlayabilmesi için ilk aşama fiziksel temasın ve uyarılmanın gerçekleşmesidir.
2
Fiziksel enerjinin sinirsel sinyallere dönüştürülmesi (Transdüksiyon)
Alıcı hücreler uyarımı alarak elektrokimyasal enerjiye dönüştürür.
Sinir sistemi dış dünyadaki ışık veya ses dalgası gibi fiziksel enerjileri doğrudan taşıyamaz, bu enerjinin elektrik sinyaline dönüştürülmesi zorunludur.
3
Sinyallerin beyin kabuğuna iletilmesi ve duyumun oluşması
Duyusal sinirler elektrokimyasal iletileri talamus üzerinden beyin kabuğundaki ilgili bölgeye ulaştırır ve ham duyum gerçekleşir.
Beyin kabuğundaki duyusal merkez uyarılmadığı sürece bilince ulaşan bir duyum oluşamaz.
4
Ham duyusal verilerin beyinde işlenip anlamlandırılması
Beyin, gelen ham bilgileri dikkat, bellek ve geçmiş yaşantılarla bütünleştirerek algıyı gerçekleştirir.
Algılama, duyumun ötesine geçerek ham verilerin zihinsel düzeyde anlamlı bir bütün haline getirilmesidir.

Key Concept

Duyum ve Algı Süreçlerinin Fizyolojik ve Zihinsel Aşamaları
Question 228Question

Albert Bandura'nın sosyal öğrenme kuramına göre, bir modelin gözlemlenmesi yoluyla gerçekleşen öğrenme süreci; dikkat, hat��rda tutma, davranışı meydana getirme ve güdülenme olmak üzere dört temel bilişsel-davranışsal aşamayı içerir.

Buna göre, bir tıp fakültesi öğrencisinin, uzman bir cerrahın laparoskopik cerrahi yöntemle gerçekleştirdiği karmaşık bir dikiş tekniğini ameliyathanede izleyerek öğrenme sürecine dair verilen aşağıdaki yaşantıları, kuramda belirtilen ilk aşamadan son aşamaya doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Sosyal öğrenme a��amalarının doğru sıralaması; dikkat (cerrahın el hareketlerine odaklanma), hatırda tutma (tekniğin zihinsel şema olarak kodlanması), davranışı meydana getirme (simülatörde dikiş pratiği yapılması) ve güdülenme (cerrahtan alınan olumlu geri bildirimle gelecekte uygulama kararlılığının artması) şeklinde olmalıdır.
Doğru sıralama; cerrahın dikiş hareketlerine odaklanarak başlayan dikkat, bu hareketlerin zihinde kodlandığı hatırda tutma, simülasyonda fiziksel uygulamaya dönüştüğü davranışı meydana getirme ve cerrahın geribildirimiyle pekişen güdülenme aşamalarından oluşur.

Step-by-Step Solution

1
Uzman cerrahın yaptığı işlemlerin gözlemlenmesi sırasında ilk olarak cerrahın el ve alet hareketlerine odaklanılır.
Gözlem yoluyla öğrenmenin ilk aşaması olan dikkat (odaklanma) süreci gerçekleştirilir.
Öğrenmenin gerçekleşmesi için uyarıcının seçilmesi ve ona dikkat edilmesi gerekir.
2
Gözlemlenen dikiş tekniğine ait hareketlerin ve sıralamanın zihinsel sembollere dönüştürülerek belleğe kaydedilmesi sağlanır.
İkinci aşama olan hatırda tutma (kodlama) süreci tamamlanır.
Zihinsel olarak kodlanmayan davranışlar daha sonra geri çağrılamaz.
3
Öğrencinin simülasyon odasında cerrahi dikiş tekniğini kendisinin uygulamaya çalışması sağlanır.
Üçüncü aşama olan davranışı meydana getirme (motor üretim) gerçekleştirilir.
Bilişsel şemaların fiziksel beceriye dönüştürülmesi bu aşamada gerçekleşir.
4
Uygulama sonrasında elde edilen olumlu dönütlerle davranışın sürdürülmesi veya tekrarlanması eğilimi güçlendirilir.
Son aşama olan güdülenme süreci tamamlanır.
Pekiştirme veya ödül beklentisi, davranışın performansa dökülmesini sağlar.

Key Concept

Sosyal Öğrenme (Gözlem Yoluyla Öğrenme) Aşamaları
Estimated Time:2m 0s
Question 229Question

Yeni Lisan Hareketi'nin teorik temelleri ve dilde sadeleşme felsefesi düşünüldüğünde, sol sütunda verilen Yeni Lisan kurallarını sağ sütundaki temel dil bilimsel gerekçeleri ve amaçlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Arapça ve Farsça dil bilgisi kurallarının ve bu kurallara göre yapılan tamlamaların Türkçeden tamamen çıkarılması
Türkçeye girmiş, Türk halkının dilinde benimsenmiş ve Türkçeleşmiş yabancı kelimelerin dilde korunması
Diğer Türk lehçelerinden (Çağatayca, Uygurca vb.) kelime aktarımının reddedilmesi
İstanbul halkının, özellikle de İstanbul hanımlarının konuştuğu tabii konuşma dilinin yazı dili olarak kabul edilmesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki Arapça/Farsça kuralların atılması maddesi dil bilgisel sadeleşmeyle; halka mal olmuş kelimelerin korunması maddesi yaşayan dil ilkesiyle; diğer lehçelerden kelime alınmaması maddesi ortak yazı dili sınırıyla; İstanbul konuşma dilinin esas alınması maddesi ise yazı ve konuşma dili birliğiyle eşleşir.
Yeni Lisan Hareketi'nin getirdiği kuralların her biri keyfi olmayıp, dilin doğallığını korumak, yapaylıktan kaçınmak ve millî bir ortak yazı dili oluşturmak gibi sağlam dil bilimsel gerekçelere dayanmaktadır. Yapılan eşleştirme bu teorik gerekçeleri tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Arapça ve Farsça kuralların dilden atılması ilkesini gerekçelendirmek
Bu kural, dilin yabancı dillerin dil bilgisi boyunduruğundan kurtarılmasını ve kendi morfolojik yapısına (ses ve ek bilgisi) dönmesini hedefler. Dolayısıyla dil bilgisel sadeleşme ile eşleşir.
Yeni Lisan'ın dil kurallarının dil bilgisel bağımsızlık üzerindeki etkisini kavramak.
2
Türkçeleşmiş yabancı kelimelerin korunması maddesini analiz etmek
Eğer halkın dilinde yaygınlaşmış kelimeler atılsaydı dil anlaşılmaz hale gelirdi. Bu kural aşırı tasfiyeciliğe (öztürkçeciliğe) karşı halkın canlı dilini koruma gerekçesi taşır. Dolayısıyla yaşayan dil ilkesiyle eşleşir.
Yeni Lisan'ın aşırı tasfiyeciliğe karşı gösterdiği mutedil tavrı anlamak.
3
Diğer Türk lehçelerinden kelime alınmama kuralını değerlendirmek
Çağatay veya Uygur Türkçesinden kelime aktarımı, Osmanlı coğrafyasındaki tabii yazı dilini bozar ve yapaylık yaratır. Bu durum, ortak yazı dilinin sınırlarını koruma amacıyla ilgilidir.
Dilin tarihsel ve coğrafi bütünlüğünün yapay müdahalelerle bozulmasını önleme amacını saptamak.
4
İstanbul konuşma dilinin esas alınması kuralını çözümlemek
Yazı dili (Osmanlıca) ile konuşma dili (sade Türkçe) arasındaki kopukluk ancak İstanbul konuşma dilinin ortak yazı dili yapılmasıyla çözülebilirdi. Bu da yazı ve konuşma dili birliğini sağlar.
İstanbul Türkçesinin millî ortak standart oluşturmadaki rolünü analiz etmek.

Key Concept

Yeni Lisan Hareketi'nin kuramsal ilkeleri ve dildeki gerekçeleri
Question 230Question

Immanuel Kant'ın kritisisizm (eleştiricilik) felsefesine göre, dış dünyadan gelen ham duyusal verilerin nesnel bir bilgiye (yargıya) dönüşmesi sürecinde gerçekleşen aşağıdaki aşamaları mantıksal ve kronolojik sıraya göre nasıl sıralarsınız?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Kant'ın bilgi kuramına göre doğru sıralama; dış dünyadan ham verilerin duyu organlarıyla alınması, bu verilerin uzay ve zaman formlarıyla düzenlenmesi, ardından anlama yetisinin kategorileriyle işlenmesi ve son olarak nesnel bilgiye (yargıya) ulaşılması adımlarından oluşur.
Doğru sıralama, Kant'ın 'görüsüz kavramlar boş, kavramsız görüler kördür' ilkesini takip eder. Süreç ham duyusal verilerle (deney) başlar; bu veriler zihnin duyarlık formları (uzay ve zaman) ile düzenlenir, ardından zihnin anlama yetisine ait kategoriler (kavramlar) ile işlenir ve son olarak nesnel bilgiye (fenomene dair yargı) ulaşılır.

Step-by-Step Solution

1
Dış dünyadan gelen ham duyusal izlenimlerin duyu organları vasıtasıyla alınması belirlenmelidir.
Sürecin ilk aşaması olan 'deney' basamağı tespit edilir.
Kant'a göre bilgi deneyle başlar, bu nedenle ham duyusal veriler ilk adımdır.
2
Ham verilerin uzay ve zaman kalıplarıyla düzenlenmesi aşaması bulunmalıdır.
Duyarlık formlarının (uzay ve zaman) verileri düzenlemesi basamağı ikinci sıraya yerleştirilir.
Zihin, ham verileri doğrudan işleyemez; önce uzay ve zaman koordinatlarında görüler haline getirmelidir.
3
Görülerin anlama yetisinin kategorileri ile işlenmesi adımı seçilmelidir.
Anlama yetisinin (kategorilerin) devreye girdiği basamak üçüncü sıraya konur.
Duyularla alınan görüler, zihnin kategorileri (örn. nedensellik) olmaksızın anlamlı bir kavram haline gelemez.
4
Kavram haline gelen verilerin sentezlenerek nesnel bilgiye dönüştürülmesi adımı son sıraya konmalıdır.
Fenomenlerin bilgisine (yargıya) ulaşılan nihai adım sonuncu olarak belirlenir.
Bilgi, tüm bu zihinsel işlemlerin sonunda ortaya çıkan yargısal bir sentezdir.

Key Concept

Kant'ın bilgi problemi ve eleştirici felsefesi (kritisisizm)
Estimated Time:2m 0s
Question 231Question

Bir basketbol antrenörünün sporcularıyla gerçekleştirdiği çalışmalar sırasında gözlemlediği bazı durumlar ile bu durumları açıklayan koşullanma ilkeleri aşağıda karışık olarak verilmiştir. Sol sütunda yer alan koşullanma ilkelerini, sağ sütundaki uygun durumlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Olumlu Pekiştirme
Olumsuz Pekiştirme
Sönme
Ayırt Etme

Matches

Show answer & explanation

Answer

Olumlu Pekiştirme ile başarılı atış yapan sporcunun takdir edilmesi; Olumsuz Pekiştirme ile hedefe ulaşan sporcuların zorlay��cı koşudan muaf tutulması; Sönme ile sızlanan oyuncunun görmezden gelinerek bu davranışı bırakması; Ayırt Etme ile sporcuların yalnızca tiz düdük sesinde savunma pozisyonu alması eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede; ortama hoşa giden bir uyarıcının eklenmesi olumlu pekiştirme ile, hoşa gitmeyen bir uyarıcının ortamdan çıkarılması olumsuz pekiştirme ile, pekiştirilmeyen davranışın ortadan kalkması sönme ile ve benzer uyarıcılara farklı tepkiler verilmesi ayırt etme ile doğru bir şekilde ilişkilendirilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
İlk olarak olumlu pekiştirme kavramı ele alınmalıdır. Davranışın sıklığını artırmak amacıyla ortama hoş bir uyarıcının eklenmesi durumu analiz edilir.
Başarılı atış yapma davranışının ardından takdir edilmenin (alkışlama) ortama girmesi olumlu pekiştirme kavramı ile eşleşir.
İstenen davranışın sürdürülmesi için organizmaya ödül niteliğinde bir uyarıcı sunulmuştur.
2
İkinci olarak olumsuz pekiştirme kavramı analiz edilir. Ortamdaki rahatsız edici veya zorlayıcı bir durumun, istenen davranışın yapılmasıyla kaldırılması aranır.
Belirlenen hedefe ulaşan sporcuların zorlayıcı kondisyon koşusundan muaf tutulması olumsuz pekiştirme ile eşleşir.
İstenen davranışın gerçekleşmesi sonucunda hoş olmayan bir uyarıcı (kondisyon koşusu) ortamdan çekilmiştir.
3
Üçüncü olarak sönme kavramının tanımı ve işleyişi incelenir.
Pekiştirilmeyen davranışın zamanla son bulması ilkesinden hareketle, görmezden gelinen sızlanma davranışının bitmesi sönme ile eşleşir.
Davranış pekiştirilmediği için ortadan kalkmıştır.
4
Son olarak ayırt etme kavramının benzer uyarıcılar arasındaki farkı algılama yönü incelenir.
Tiz düdük ile pes düdük arasındaki farkın anlaşılması ve sadece birine tepki verilmesi ayırt etme ile eşleşir.
Organizmanın benzer iki uyarıcı arasından sadece belirli birine koşullu tepki göstermesi sağlanmıştır.

Key Concept

Koşullanma İlkeleri ve Pekiştirme Türleri
Estimated Time:2m 0s
Question 232Question

Toplumsal yap�� içinde bireylerin sahip oldukları konumlar, bu konumlardan beklenen davranışlar ve toplumsal değerlendirmeler farklı kavramlarla açıklanır. Sol sütundaki sosyolojik kavramları, sağ sütunda verilen günlük yaşam örnekleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Anahtar Statü
Rol Çatışması
Rol Pekişmesi
Toplumsal Saygınlık

Matches

Show answer & explanation

Answer

Anahtar Statü kavramı hekim kimliğinin baskın gelmesi durumuyla; Rol Çatışması kavramı polisin görevi ile arkadaşlık bağları arasında kalmasıyla; Rol Pekişmesi kavramı çocuk gelişimcisi olmanın babalık rolünü kolaylaştırmasıyla; Toplumsal Saygınlık kavramı ise özverili öğretmenin gördüğü yüksek değer ve itibar ile eşleşmektedir.
Doğru eşleştirme, sosyolojideki temel statü ve rol dinamiklerini tam olarak yansıtmaktadır. Anahtar statü, bireyin kimliğini belirleyen en baskın konumdur ve doktor kimliğinin ön plana çıkmasıyla örtüşür. Rol çatışması, iki farklı rolün beklentilerinin çelişmesiyle ortaya çıkar ve polisin arkadaşına müdahale etmesindeki ikilemle uyuşur. Rol pekişmesi, bir roldeki bilgi ve becerinin diğer rolü kolaylaştırmasıdır ve çocuk gelişimcisinin babalık rolünü daha kolay yapmasıyla açıklanır. Toplumsal saygınlık ise bireyin toplumda uyandırdığı itibar ve gördüğü değerdir, bu da köy halkının öğretmene duyduğu saygıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Anahtar statü kavramını tanımlamak ve örnek durumla eşleştirmek.
Bireyin sahip olduğu statülerden en baskın olanı ve onu toplumda tanıtan temel kimliği anahtar statüdür. Hekimlik statüsünün diğer bütün statülerin önüne geçmesi durumu bu kavramla eşleşir.
Anahtar statünün ayırt edici özelliği olan diğer statüleri gölgeleme durumunu tespit etmek amacıyla.
2
Rol çatışması kavramını tanımlamak ve örnek durumla eşleştirmek.
Bireyin üstlendiği birden fazla rolün gereklerinin çelişmesi durumu rol çatışmasıdır. Polis memurunun arkadaşına müdahale ederken hissettiği iki arada kalma durumu bu kavramla eşleşir.
Farklı rollerin beklentilerinin çelişmesini ve bireyde kararsızlık yaratmasını saptamak amacıyla.
3
Rol pekişmesi kavramını tanımlamak ve örnek durumla eşleştirmek.
Bir rolün gerekliliklerinin veya edinilen becerilerin, başka bir rolün yerine getirilmesini kolaylaştırması rol pekişmesidir. Çocuk gelişimcisi olan birinin babalık rolünü daha kolay yürütmesi bu kavramla eşleşir.
Bir rolün diğerini destekleyici ve kolaylaştırıcı etkisini belirlemek amacıyla.
4
Toplumsal saygınlık kavramını tanımlamak ve örnek durumla eşleştirmek.
Bireyin statüsünü yürütme biçimine veya ahlaki niteliklerine bağlı olarak toplumdan gördüğü takdir ve itibar toplumsal saygınlıktır. Öğretmenin özverisiyle kazandığı yüksek itibar bu kavramla eşleşir.
Maddi kazançtan bağımsız olarak toplumsal kabul ve takdir edilme durumunu açıklamak amacıyla.

Key Concept

Toplumsal İlişki, Statü, Rol ve Saygınlık
Estimated Time:2m 0s
Question 233Question

Bir endüstri ve örgüt psikoloğu, ofis ortamındaki canlı iç mekân bitkilerinin varlığının çalışanların yaratıcı problem çözme performansları üzerindeki etkisini incelemektedir. Araşt��rmacı, benzer demografik özelliklere ve uzmanlık düzeyine sahip çalışanlardan iki grup oluşturur. İlk grubun çalıştığı ofise çok sayıda canlı yeşil bitki yerleştirilirken (deney grubu), ikinci grubun ofis tasarımı tamamen aynı tutulur ancak hiç bitki yerleştirilmez (kontrol grubu). Bir ay süren çalışma sonucunda, her iki gruptaki çalışanların tamamladıkları yaratıcı projelerden aldıkları performans puanları karşılaştırılır.

Buna göre, söz konusu araştırmanın değişkenleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Ofis ortamındaki canlı yeşil bitki varlığı araştırmanın bağımsız değişkeni, çalışanların yaratıcı problem çözme performans puanları ise bağımlı değişkenidir.

Answer

Ofis ortamındaki canlı yeşil bitki varlığının bağımsız değişken, çalışanların yaratıcı problem çözme performans puanlarının ise bağımlı değişken olduğunu belirten ifade doğrudur.
Deneysel yöntemde araştırmacının doğrudan müdahale ettiği, etkisi incelenen neden durumundaki değişken bağımsız değişkendir. Bu araştırmada etkisi incelenen durum yeşil bitki varlığı olduğu için bağımsız değişkendir. Bu bağımsız değişkene bağlı olarak değişim gösteren ölçüm sonucu (yaratıcı problem çözme performans puanları) ise bağımlı değişkendir.

Step-by-Step Solution

1
Araştırmada etkisi incelenen unsuru (neden) tespit etmek.
Canlı yeşil bitkilerin varlığı, araştırmacı tarafından değiştirilen ve etkisi incelenen unsurdur.
Deneysel yöntemde araştırmacının doğrudan manipüle ettiği, etkisi incelenen neden durumundaki değişken bağımsız değişkendir.
2
Etkilenen unsuru (sonuç) tespit etmek.
Yaratıcı problem çözme performansı puanları, bağımsız değişkene bağlı olarak değişen sonuç niteliğindeki ölçümdür.
Bağımsız değişkenin etkisiyle ortaya çıkan sonuç durumundaki ölçülebilir davranış bağımlı değişkeni tanımlar.
3
Seçenekleri bu bilgiler doğrultusunda değerlendirmek.
Doğru değişken eşleştirmesinin yapıldığı seçenek belirlenir, çeldiricilerdeki kavram karmaşaları elenir.
Değişkenlerin rollerini doğru tanımlayan yargıya ulaşılır.

Key Concept

Deneysel Yöntem Değişkenleri (Bağımlı, Bağımsız ve Kontrol Edilen Değişken)
Estimated Time:2m 0s
Question 234Question

Bir klinik psikolog, danışanının doğrudan yüzleşmekten kaçındığı bilinç dışı çatışmalarını ve bastırılmış duygularını, onun savunma mekanizmalarına takılmadan yansıtma (projeksiyon) yoluyla açığa çıkarmayı amaçlamaktadır. Psikolog aynı zamanda danışanın sorulara sosyal kabul görecek şekilde yanıt verme (sosyal beğenirlik) eğilimini en aza indirmek istemektedir.

Buna göre psikoloğun danışanına aşağıdaki değerlendirme araçlarından hangisini uygulaması en uygundur?

Show answer & explanation

Answer: Tematik Algı Testi (TAT) - Çünkü yapılandırılmamış ve muğlak görsel uyarıcılar, danışanın kendi bastırılmış duygu ve çatışmalarını fark etmeden kurguladığı hikayelere yansıtmasını sağlar.

Answer

Tematik Algı Testi (TAT) seçeneğidir. Çünkü bu testte kullanılan yapılandırılmamış ve muğlak resimler, danışanın savunma mekanizmalarını aşarak içsel çatışmalarını ve bastırılmış duygularını hikayeler üzerinden yansıtmasına (projeksiyon) imkan verir.
Doğru yanıt olan seçenek, Tematik Algı Testi'nin (TAT) temel özelliğini açıklamaktadır. TAT, projektif (yansıtıcı) bir testtir ve üzerinde belirsiz sahnelerin bulunduğu kartlardan oluşur. Danışan bu kartlardaki sahnelerle ilgili hikayeler kurgularken farkında olmadan kendi bilinç dışı çatışmalarını, bastırılmış duygu ve gereksinimlerini bu hikayelerdeki karakterlere yansıtır (projeksiyon). Bu durum, yapılandırılmış testlerdeki gibi sosyal beğenirlik veya kendini iyi gösterme kaygısını en aza indirerek klinisyenin danışanın savunma mekanizmalarını aşmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Soruda psikoloğun amacını ve danışanın durumunu analiz etmek
Psikoloğun amacı, danışanın bilinç dışı çatışmalarını savunma mekanizmalarına takılmadan yansıtma (projeksiyon) yoluyla bulmak ve sosyal beğenirlik (kendini iyi gösterme) eğilimini en aza indirmektir.
Değerlendirme tekniğinin yönünü (objektif mi yoksa projektif mi olacağını) belirlemek için amaç analiz edilmelidir.
2
Objektif ve projektif yöntemlerin özelliklerini karşılaştırmak
Objektif testler (MMPI, derecelendirme ölçekleri) yapılandırılmış olup bireyin kendisini saklamasına veya sosyal olarak kabul edilebilir yanıtlar vermesine müsaittir. Projektif testler (TAT, Rorschach) ise belirsiz uyarıcılar içerir ve yansıtma mekanizmasını harekete geçirerek savunmaları aşar.
Belirlenen amaca uygun olan yöntemin projektif (yapılandırılmamış) bir test olması gerektiği sonucuna ulaşmak için bu karşılaştırma zorunludur.
3
Seçenekler arasından doğru projektif testi ve gerekçesini seçmek
Tematik Algı Testi (TAT), muğlak resimler üzerinden danışanın kendi bastırılmış duygu ve çatışmalarını hikayelere yansıtmasını sağlayan projektif bir araçtır. Diğer seçenekler (MMPI, Görüşme, Gözlem, Derecelendirme) objektif veya gözlemsel olup bilinç dışı yansıtmayı doğrudan hedeflemez.
Tanımlanan vaka ve amaca tam uyum sağlayan seçeneğin belirlenmesi için bu adım gereklidir.

Key Concept

Kişiliğin projektif (yansıtıcı) testler aracılığıyla ölçülmesi ve bu testlerin objektif testlerden farkı.
Estimated Time:2m 0s
Question 235Question

Aşağıda sol sütunda yer alan bilim felsefesi kavramların��, sağ sütunda verilen açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ürün olarak bilim
Etkinlik olarak bilim
Sınır çekme (demarkasyon) problemi
Epistemolojik anarşizm

Matches

Show answer & explanation

Answer

Ürün olarak bilim kavramı bilimi mantıksal önermeler analizi olarak gören açıklamayla; etkinlik olarak bilim kavramı bilim topluluğu ve paradigmaları inceleyen açıklamayla; sınır çekme problemi bilimsel olanla olmayanı ayırma ölçütleriyle; epistemolojik anarşizm ise bilimde tek yöntemi reddeden açıklamayla eşleşmektedir.
Ürün olarak bilim yaklaşımı mantıksal analiz ve doğrulamaya; etkinlik olarak bilim yaklaşımı paradigma ve bilim topluluğuna; sınır çekme problemi bilimsel ile bilim dışını ayırmaya; epistemolojik anarşizm ise tek yöntem dayatmasına karşı çıkmaya karşılık gelir.

Step-by-Step Solution

1
Ürün olarak bilim kavramını çözümleme.
Bu kavramın, mantıkçı pozitivistlerin bilimi tamamlanmış dilsel bir yapı ve doğrulama odaklı inceleme anlayışını yansıttığı tespit edilir.
Kavramın mantıksal analiz ve bitmiş ürün vurgusuna sahip açıklamayla eşleştirilmesi gerekir.
2
Etkinlik olarak bilim kavramını çözümleme.
Bu kavramın, Kuhn gibi düşünürlerin bilimi tarihsel süreçte bilim topluluklarının faaliyetleri ve paradigmalar üzerinden açıklayan görüşü olduğu belirlenir.
Bilim insanları topluluğu ve paradigmayı temel alan açıklamayla eşleştirme yapılır.
3
Sınır çekme (demarkasyon) problemini tanımlama.
Bu problemin, bilimsel kuramları bilimsel olmayan (metafizik vb.) iddialardan ayırma çabası olduğu anlaşılır.
Bilimsel bilgi ile bilim dışı bilgiyi ayıracak nesnel ölçüt arayışı açıklamasıyla eşleştirme yapılır.
4
Epistemolojik anarşizm kavramını analiz etme.
Feyerabend'in bilimde her yöntemin geçerli olabileceğini belirten çoğulcu anlayışı olduğu saptanır.
Yöntemsel tekliği dışlayan ve 'ne bulursan uyar' ilkesini benimseyen açıklamayla eşleştirilir.

Key Concept

Bilim felsefesindeki temel yaklaşımlar ve sınır çekme problemi
Estimated Time:2m 0s
Question 236Question

Fecr-i Âti topluluğuna mensup sanatçılar ve onların edebî kimlikleri ile eserleri hakkında araştırma yapan bir öğrenci, aşağıdaki eşleştirme tablosunu hazırlamıştır. Buna göre, sol sütunda verilen Fecr-i Âti temsilcilerini sa�� sütunda verilen doğru özellik/eser açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ahmet Haşim
Emin Bülent Serdaroğlu
Tahsin Nahit
Şehabettin Süleyman

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleşmeler şu şekildedir: Ahmet Haşim ile poetika görüşlerini açıklayıp Göl Saatleri'ni yazan sanatçı; Emin Bülent Serdaroğlu ile Hisarlara Karşı ve Hatay'a Selam şiirlerini yazan şair; Tahsin Nahit ile Ruh-ı Bikayd şiir kitabını ve Jön Türk oyununu yazan sanatçı; Şehabettin Süleyman ile tiyatro kuramcısı olan ve Çıkmaz Sokak oyununu yazan yazar.
Doğru eşleştirmede Ahmet Haşim 'Göl Saatleri' ve poetikasıyla, Emin Bülent Serdaroğlu 'Hisarlara Karşı' ve 'Hatay'a Selam' şiirleriyle, Tahsin Nahit 'Ruh-ı Bikayd' ve ortaklaşa yazdığı 'Jön Türk' oyunuyla, Şehabettin Süleyman ise topluluğun tiyatro kuramcısı kimliği ve 'Çıkmaz Sokak' dramıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Eserlerin yazarlarını ve edebî niteliklerini gözden geçirmek.
Ahmet Haşim'in Göl Saatleri adlı şiir kitabının ve poetikasının (Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar) tespiti sağlanır.
Ahmet Haşim, Fecr-i Âti'nin en büyük şairi olup sembolizm akımını bu eserlerle temsil eder.
2
Emin Bülent Serdaroğlu'na ait epik ve millî şiirleri incelemek.
Hisarlara Karşı ve Hatay'a Selam şiirlerinin Emin Bülent Serdaroğlu'na ait olduğu belirlenir.
Sanatçı, topluluğun lirik-bireysel havasına tezat oluşturan millî-epik şiirleriyle tanınır.
3
Tahsin Nahit'in şiir ve tiyatro çalışmalarını belirlemek.
Ruh-ı Bikayd adlı şiir kitabı ile Ruhsan Nevvare ile birlikte yazdığı Jön Türk oyunu Tahsin Nahit ile eşleşir.
Tahsin Nahit 'Adalar Şairi' olarak bilinir ve tiyatro türünde ortaklaşa eserler üretmiştir.
4
Şehabettin Süleyman'ın tiyatro kuramcılığı ve oyunlarını incelemek.
Çıkmaz Sokak adlı dramın Şehabettin Süleyman'a ait olduğu tespit edilir.
Sanatçı toplulukta tiyatro üzerine yazılar yazmış ve sansürlenen bu eseriyle edebiyat tarihinde iz bırakmıştır.

Key Concept

Fecr-i Âti Temsilcileri ve Eserleri
Question 237Question

Türkiye'de kurak ve yarı kurak iklim özelliklerinin görüldüğü bölgelerde tarımsal verimliliği artırmak amacıyla Konya Ovası Projesi (KOP) ve Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) gibi büyük sulama yatırımları gerçekleştirilmiştir. Aşağıdaki haritada bu projelerin uygulandığı bazı tarım alanları gösterilmiştir.

[Harita]

Buna göre, sulama projelerinin tamamlandığı tarım alanlarında meydana gelen değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Her iki alanda da sulama imkânlarının artırılmasına rağmen, toprağın mineral ve besin elementlerini doğal yollarla geri kazanmasını sağlamak amacıyla nadasa bırakılan arazi miktarı artırılmıştır.

Answer

Her iki alanda da sulama imkânlarının artırılmasına rağmen, toprağın mineral ve besin elementlerini doğal yollarla geri kazanmasını sağlamak amacıyla nadasa bırakılan arazi miktarı artırılmıştır.
Sulama projelerinin (GAP ve KOP) hayata geçirilmesiyle birlikte toprağın su ihtiyacı karşılanmış, böylece nadas uygulamasına duyulan ihtiyaç ortadan kalkmış ve nadas alanları azalmıştır. Nadas, toprağın mineral yapısını iyileştirmek için yapılan aktif bir gübreleme yöntemi değil, kurak iklim bölgelerinde su yetersizliğinden kaynaklanan zorunlu bir uygulamadır. Bu nedenle sulamayla nadas alanlarının arttığını belirten ifade yanlıştır ve söylenemez.

Step-by-Step Solution

1
Soru kökündeki olumsuz ifadeye dikkat edilerek haritada numaralandırılmış alanların coğrafi özellikleri belirlenir.
II numaralı alan İç Anadolu'da Konya Havzası'nı (KOP), IIII numaralı alan ise Güneydoğu Anadolu'yu (GAP) temsil etmektedir.
Projelerin uygulandığı bölgelerin coğrafi sınırlarını ve iklim koşullarını doğru eşleştirmek.
2
Bölgelerdeki sulama projelerinin tarımsal etkileri seçenekler üzerinden değerlendirilir.
Sulama projeleri sayesinde Konya'da iklim bağımlılığının azaldığı, Güneydoğu Anadolu'da pamuk ekim alanlarının genişlediği, her iki bölgede de verimin artarak sanayiye hammadde akışının sağlandığı ve nadas ihtiyacının azaldığı belirlenir.
Sulama projelerinin tarımsal verim, ürün çeşidi ve ekim yöntemleri üzerindeki olumlu sonuçlarını teyit etmek.
3
Nadas yönteminin temel uygulanma sebebi ile sulama ilişkisi analiz edilir.
Nadasın kuraklığa bağlı zorunlu bir dinlendirme yöntemi olduğu, sulamayla birlikte bu yönteme duyulan ihtiyacın azaldığı ve nadas alanlarının daraldığı bilgisiyle çelişen yanlış ifade tespit edilir.
Nadasın gübreleme gibi aktif bir mineral zenginleştirme yöntemi olmadığı yanılgısını çözerek doğru cevaba ulaşmak.

Key Concept

Türkiye'de tarımda sulama projelerinin (GAP ve KOP) nadas alanları, tarımsal verimlilik ve ürün çeşitliliği üzerindeki etkileri
Question 238Question

Aşağıda Türkiye'de uygulanan bölgesel kalkınma projelerinden Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ve Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi'nin (YHGP) bazı temel hedefleri verilmiştir. Sol sütunda yer alan bu hedefleri, sağ sütundaki uygun proje ve sektörel odak alanlarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yeşil Yol Projesi aracılığıyla yaylalar arası ulaşım altyapısını güçlendirerek turizm faaliyetlerini yıl geneline yaymak
Yeşilırmak ve kollarındaki akış rejimini düzenleyerek havzada erozyon, heyelan ve taşkın risklerini en aza indirmek
Engebeli topoğrafyanın olumsuz etkilerini azaltmak için kıyı şeridi ile iç kesimler arasındaki ulaşım ağlarını geliştirmek
Havza genelinde plansız kentleşme ve sanayileşmeden kaynaklanan su ve çevre kirliliğini önlemek

Matches

Show answer & explanation

Answer

Yeşil Yol Projesi ile yaylalar arası entegrasyonun sağlanması hedefi 'DOKAP - Turizm Sektörü Hedefi' ile; akış rejiminin düzenlenerek erozyon ve taşkın risklerinin azaltılması hedefi 'YHGP - Doğal Afet ve Çevre Yönetimi Hedefi' ile; kıyı ve iç kesimler arasındaki ulaşım bağlantılarının güçlendirilmesi hedefi 'DOKAP - Altyapı ve Ulaşım Geliştirme Hedefi' ile; havzadaki kirliliğin önlenmesi ve arazi kullanımı planlaması ise 'YHGP - Havza Planlaması ve Kirlilik Kontrolü Hedefi' ile eşleşmektedir.
Eşleştirmede; turizm entegrasyonu (Yeşil Yol) DOKAP'ın turizm odak alanıyla, akış rejimi ve taşkın kontrolü YHGP'nin çevre yönetimiyle, engebeli topoğrafyaya bağlı kıyı-iç kesim ulaşımı DOKAP'ın altyapı hedefleriyle, havzadaki kirlilik ve arazi planlaması ise YHGP'nin planlama ve çevre hedefleriyle eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci hedef olan yayla turizmi altyapısının (Yeşil Yol) analiz edilmesi
Bu hedefin Doğu Karadeniz bölgesindeki yaylaları kapsadığı ve DOKAP'ın turizm odak alanı olduğu belirlenir.
Yeşil Yol Projesi, DOKAP'ın turizm potansiyelini artırmayı hedefleyen en önemli altyapı projelerinden biridir.
2
İkinci hedef olan akış rejimi, erozyon ve taşkın kontrollerinin incelenmesi
Bu hedefin Yeşilırmak Havzası Gelişim Projesi'nin (YHGP) doğal afet yönetimi hedefleriyle doğrudan örtüştüğü belirlenir.
Yeşilırmak nehrinin taşkın ve erozyon riskini azaltmak YHGP'nin ana kuruluş sebeplerinden biridir.
3
Üçüncü hedef olan kıyı-iç kesim ulaşım entegrasyonunun incelenmesi
Kıyı ile iç kesim arasındaki ulaşımı geliştirme hedefinin Doğu Karadeniz'in engebeli yapısından dolayı DOKAP'a ait olduğu tespit edilir.
DOKAP bölgesinde dağların kıyıya paralel uzanması iç kesimlerle ulaşımı zorlaştırdığı için ulaşım altyapısı bu projede önceliklidir.
4
Dördüncü hedef olan havzadaki kirlilik ve arazi kullanımı planlamasının incelenmesi
Yeşilırmak havzasındaki sanayi ve kentleşme kirliliğini önleme hedefinin YHGP havza planlama hedefleriyle eşleştiği belirlenir.
YHGP, akarsu havzasının ekolojik dengesini korumayı ve kirlilik kaynaklarını kontrol altına almayı amaçlar.

Key Concept

Bölgesel Kalkınma Projelerinin Hedefleri ve Farkları
Estimated Time:2m 0s
Question 239Question

Toplumsal tabakalaşma tipleri, tabakalar arasındaki geçişkenlik ve dikey hareketlilik imkânlarına göre kapalı, yarı açık ve açık olmak üzere sınıflandırılır.

Tarihsel örnekler incelendiğinde;
- Birinci grupta, bireyin toplumsal konumu yasalarla ve geleneklerle belirlenmiş olup, unvan satın alma, hükümdarın lütfu veya din adamı (ruhban) sınıfına kabul edilme gibi belirli ve kurallı yollar dışında dikey hareketliliğe izin verilmez.
- İkinci grupta ise, sanayileşmeyle birlikte yasal sınırland��rmalar ortadan kalkmış, bireylerin kendi yetenek, eğitim ve mesleki başarıları sayesinde tabakalar arasında serbestçe geçiş yapabilmelerinin önü açılmıştır.

Bu özellikler dikkate al��ndığında, bahsedilen toplumsal tabakalaşma tipleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Yarı açık tabakalaşma - Açık tabakalaşma

Answer

Yarı açık tabakalaşma - Açık tabakalaşma
Doğru cevap yarı açık tabakalaşma ve açık tabakalaşma sıralamasını içeren seçenektir. Çünkü ilk gruptaki özellikler (sınırlı dikey hareketlilik, yasal/feodal ayrıcalıklar) yarı açık tabakalaşmanın; ikinci gruptaki özellikler (yasal engellerin olmaması, liyakate dayalı serbest hareketlilik) ise açık tabakalaşmanın temel belirleyicileridir.

Step-by-Step Solution

1
Metinde verilen birinci toplumsal tabakalaşma tipinin dikey hareketlilik özelliklerini analiz etme.
Unvan satın alma, kralın lütfu ve din adamı sınıfına kabul gibi sınırlı, yasal kurallara bağlı dikey hareketliliğe izin veren yapının 'yarı açık tabakalaşma' (zümre sistemi) olduğu belirlenir.
Toplumsal tabakalaşma tiplerinin dikey hareketlilik derecelerini ayırt etmek için.
2
Metinde verilen ikinci toplumsal tabakalaşma tipinin dikey hareketlilik özelliklerini analiz etme.
Sanayileşme ile yasal engellerin kalktığı, bireysel başarıya ve liyakate dayalı serbest dikey hareketliliğin bulunduğu yapının 'açık tabakalaşma' (sınıf sistemi) olduğu belirlenir.
Toplumsal tabakalar arası geçişin serbestliğini ve ölçütlerini tanımlamak için.
3
Elde edilen bilgileri sırasıyla birleştirerek doğru seçeneği tespit etme.
Doğru sıralamanın 'Yarı açık tabakalaşma - Açık tabakalaşma' olduğu sonucuna ulaşılır.
Soruda istenen sırayı bulmak için.

Key Concept

Toplumsal Tabakalaşma Tiplerinde Dikey Hareketlilik ve Geçirgenlik Dereceleri
Question 240Question

Vücudun kim hamîr-i mâyesi hâk-i vatandandır
Ne gam râh-ı vatanda hâk olursa cev-i cânımdan

(Vücudunun mayası vatan toprağındandır; vatan yolunda canının cevheri toprak olsa bile ne çıkar?)

Tanzimat I. Dönem şiir anlayışını yansıtan bu beyitle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Sanat sanat içindir anlayışı doğrultusunda, bireysel ve soyut duygu dünyasına yönelinmiştir.

Answer

Sanat sanat içindir anlayışı doğrultusunda, bireysel ve soyut duygu dünyasına yönelinmiştir.
Verilen beyit Namık Kemal'e ait olup vatan sevgisini ve vatan yolunda fedakarlık temasını işlemektedir. Bu durum Tanzimat I. Dönem'in 'sanat toplum içindir' anlayışıyla tamamen örtüşmektedir. Dolayısıyla, şiirin 'sanat sanat içindir' ilkesi doğrultusunda bireysel ve soyut duygu dünyasına yöneldiğini söylemek bu beyit ve ait olduğu dönem için yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Beytin temasını ve dil özelliklerini belirlemek
Beyitte vatan sevgisi ve vatan uğrunda fedakarlık teması işlenmiştir. Dilinde ise hamîr, mâye, hâk, râh gibi Arapça ve Farsça sözcükler yer almaktadır.
Şiirin hangi dönem sanat anlayışına (toplum/sanat) ve dil politikasına (sadeleşme çabası/geleneksel dil) ait olduğunu saptamak için bu analiz gereklidir.
2
Şiirin biçimsel özelliklerini incelemek
Şiirin beyit nazım birimiyle yazıldığı ve aruz ölçüsünün kullanıldığı görülmektedir.
Divan edebiyatı biçimsel geleneklerinin (kaside, gazel yapıları) ne ölçüde devam ettiğini doğrulamak için şekil incelemesi yapılır.
3
Dönem özellikleri doğrultusunda seçenekleri değerlendirmek
Tanzimat I. Dönemi sanatçıları 'sanat toplum içindir' görüşünü benimserler. Şiirde vatan, hürriyet, adalet gibi toplumsal temalara yönelirler. Bu nedenle şiirin 'sanat sanat içindir' anlayışıyla bireysel bir duygu dünyasına yöneldiğini iddia eden seçenek yanlıştır.
Toplumsal tema işleyen bu beytin sanat sanat içindir anlayışıyla yazıldığının iddia edilmesi Tanzimat I. Dönem edebiyatının temel ilkesiyle çelişir.

Key Concept

Tanzimat I. Dönem Şiirinde Biçim-İçerik İlişkisi ve Sanat Anlayışı
PreviousPage 12 / 437Next
All practice questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin