All practice questions

842 questions

Question 321Question

Laboratuvarda gerçekleştirilen bir deneyde, çift iplikli bir DNA molekülü uygun hidrolitik enzimler ve kimyasal koşullar altında en küçük inorganik ve organik bileşenlerine kadar kademeli (adım adım) olarak hidroliz edilmektedir.

Buna göre, DNA molekülünün yapısındaki farklı kimyasal bağların kopma sırası dikkate alındığında, bu yıkım sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayların ilk başlayandan son tamamlanana doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Çift iplikli DNA'nın tek iplikli zincirlere ayrışması (hidrojen bağlarının kopması), ardından polinükleotit zincirin serbest nükleotitlere parçalanması (fosfodiester bağlarının kopması), daha sonra nükleotitlerin nükleozit ve inorganik fosfata ayrışması (ester bağlarının kopması) ve son olarak nükleozitlerin azotlu organik baz ile pentoz şekerine ayrışması (glikozit bağlarının kopması) sırasıyla gerçekleşmelidir.
DNA molekülünün kademeli hidrolizinde ilk olarak iki ipliği bir arada tutan zayıf hidrojen bağları koparak çift sarmal açılır. Ardından polinükleotit zincirindeki nükleotitleri birbirine bağlayan fosfodiester bağları hidroliz edilerek serbest nükleotitler elde edilir. Daha sonra nükleotitlerin yapısındaki ester bağları koparılarak serbest fosfat ve nükleozitler oluşur. En son ise nükleozitlerdeki şeker ve baz arasındaki glikozit bağları koparılarak en küçük yapı taşları serbest bırakılır. Bu yüzden doğru sıralama: iki ipliğin ayrışması, omurganın parçalanarak nükleotitlerin oluşması, nükleozitlerin oluşması ve son olarak baz ile şekerin ayrılması şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Hidrojen bağlarının koparılması
Çift iplikli DNA'nın tek iplikli zincirlere ayrışması sağlanır.
Zincirler arası zayıf hidrojen bağları, nükleotitlerin yapısındaki kovalent bağlara kıyasla en düşük enerjiyle kopan etkileşimlerdir.
2
Fosfodiester bağlarının koparılması
Tek iplikli polinükleotit zincirleri serbest monomerik nükleotitlere parçalanır.
Nükleotitleri birbirine bağlayarak polimer omurgasını oluşturan kovalent fosfodiester bağlarının hidrolizi gerçekleştirilir.
3
Ester bağlarının koparılması
Nükleotit monomerleri, nükleozitlere ve serbest inorganik fosfat gruplarına ayrışır.
Nükleotidin yapısında fosfat grubunu deoksiriboz şekerine bağlayan ester bağının hidroliz edilmesi gerekir.
4
Glikozit bağlarının koparılması
Nükleozitler, azotlu organik bazlar ve deoksiriboz şekerleri olarak en küçük bileşenlerine ayrışır.
Nükleozitin yapısında pentoz şekeri ile azotlu organik baz arasındaki glikozit bağı koparılmasıyla DNA molekülünün tam hidrolizi tamamlanmış olur.

Key Concept

DNA'nın kimyasal bağları ve polinükleotit yapısının kademeli hidroliz basamakları
Estimated Time:3m 0s
Question 322Question

Oksijenli solunumun mitokondride gerçekleşen evrelerinde gözlenen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Oksijenli solunumun mitokondri aşamaları sırasıyla; pirüvattan asetil-CoA oluşumu, Krebs döngüsünde FADH2FADH_2 sentezi, ETS'de elektron aktarımı ve proton pompalanması, son olarak da oksijenin elektron alarak suya dönüşmesi şeklinde gerçekleşir.
Oksijenli solunumda mitokondriye giren pirüvat önce Asetil-CoA'ya dönüşür (Hazırlık), ardından Krebs döngüsüne katılarak FADH2FADH_2 üretimini sağlar. Bu taşıyıcılar elektronlarını krista üzerindeki ETS'ye bırakır, proton gradienti oluşur ve en sonunda oksijen elektronları alarak su oluşur.

Step-by-Step Solution

1
Hazırlık evresini belirleme
Pirüvattan Asetil-CoA oluşumu
Glikoliz ürünü olan pirüvatın Krebs döngüsüne katılabilmesi için önce Asetil-CoA'ya yükseltgenmesi gerekir.
2
Krebs döngüsü çıktılarını belirleme
FADH2FADH_2 sentezi
FADFAD molekülü sadece Krebs döngüsü içinde indirgenerek FADH2FADH_2 formuna dönüşür.
3
ETS mekanizmasını belirleme
Proton pompalanması
Krebs'te üretilen taşıyıcılar elektronlarını ETS'ye bırakır, bu enerjiyle protonlar zarlar arası boşluğa pompalanır.
4
Final aşamasını belirleme
Su oluşumu
Oksijen, ETS'nin sonunda elektronları alarak suyun yapısına katılır; bu, sürecin tamamlanmasıdır.

Key Concept

Oksijenli solunumun mitokondri evreleri (Hazırlık, Krebs ve ETS) arasındaki kronolojik ve işlevsel hiyerarşi.

Practice More

ATP sentaz aktivitesinin bu sıralamanın neresinde yer aldığını ve kemiozmotik teoriyi inceleyiniz.
Estimated Time:1m 20s
Question 323Question

DNA'nın kimyasal yapısını oluşturan aşağıdaki birimleri, organizasyon düzeylerine göre en basitten en karmaşığa (küçükten büyüğe) doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Doğru sıralama: Azotlu organik baz → Deoksiribonükleozit → Deoksiribonükleotit → DNA molekülü şeklindedir.
DNA'nın organizasyon hiyerarşisinde en küçük birim azotlu organik bazdır. Bu baza şeker eklendiğinde nükleozit, nükleozite fosfat eklendiğinde nükleotit oluşur. Çok sayıda nükleotidin bir araya gelmesiyle de en karmaşık ve büyük yapı olan DNA molekülü meydana gelir.

Step-by-Step Solution

1
En küçük bileşeni belirle.
Azotlu organik baz en küçük yapıdır.
Nükleik asitlerin yapısındaki en küçük özgün azotlu bileşen bazdır.
2
Baz ile şekerin birleşimiyle oluşan yapıyı belirle.
Azotlu baz + Deoksiriboz = Deoksiribonükleozit.
Bazın şekere bağlanması organizasyonun bir üst basamağıdır.
3
Nükleozite fosfat eklenmiş yapıyı belirle.
Nükleozit + Fosfat = Deoksiribonükleotit.
Fosfat eklenmesiyle DNA'nın monomeri olan nükleotit tamamlanır.
4
Monomerlerin birleşmesiyle oluşan en büyük yapıyı belirle.
Çok sayıda nükleotit = DNA molekülü.
Nükleotitlerin polimerleşmesiyle çift sarmallı dev molekül oluşur.

Key Concept

DNA'nın Yapısal Hiyerarşisi

Practice More

Nükleotitlerin birbirine hangi bağlarla bağlanarak DNA zincirini oluşturduğunu (fosfodiester bağları) tekrar ediniz.
Estimated Time:45s
Question 324Question

Ökaryotik bir hücrede gerçekleşen translasyon (okuma) sürecinde gözlenen bazı moleküler olaylar aşağıda verilmiştir:

Bu olayların protein sentezi sürecinde ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Translasyon olayları sırasıyla; mRNA başlama kodonu ile başlatıcı tRNA antikodonu arasında hidrojen bağlarının kurulması, büyük alt birimin birleşerek başlatıcı tRNA'nın P bölgesine yerleşmesi, büyük alt birimdeki rRNA'nın yardımıyla amino asitler arasında peptit bağının kurulması, ribozomun translokasyon hareketi ile kayarak boş tRNA'yı E bölgesine aktarması ve durdurma kodonuna bağlanan sonlandırıcı faktörün polipeptit zincirini serbest bırakması şeklinde gerçekleşir.
Translasyon süreci mRNA'daki başlama kodonuna başlatıcı tRNA'nın bağlanmasıyla başlar. Bu olayı takiben büyük alt birim komplekse katılır ve başlatıcı tRNA P bölgesinde yerini alır. Uzama evresinde A bölgesine yeni bir tRNA gelir, P ve A bölgelerindeki amino asitler arasında rRNA katalizörlüğü ile peptit bağı kurulur. Ardından ribozom 3' yönüne kayarak (translokasyon) boş tRNA'yı E bölgesine taşır. A bölgesine durdurma kodonu ulaştığında ise protein yapılı sonlandırıcı faktör bağlanarak polipeptit zincirinin salınmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Başlatıcı tRNA ile mRNA kodonunun eşleşmesini belirleme.
mRNA'nın başlama kodonu (AUGAUG) ile başlatıcı tRNA'nın antikodonu (UACUAC) arasında hidrojen bağları kurulur.
Translasyonun başlayabilmesi için mRNA ve başlatıcı tRNA'nın küçük alt birim üzerinde bir araya gelmesi ilk zorunlu adımdır.
2
Aktif ribozom kompleksinin kurulmasını belirleme.
Büyük alt birim bu kompleksle birleşir ve başlatıcı tRNA peptidil (P) bölgesinde konumlanır.
Küçük alt birim-mRNA-tRNA kompleksinin oluşumunun ardından büyük alt birimin katılmasıyla aktif ribozom fonksiyonel hale gelir.
3
Uzama evresinde peptit bağı sentezini belirleme.
P ve A bölgelerindeki amino asitler arasında peptit bağı kurulur.
Büyük alt birimdeki rRNA molekülü ribozim aktivitesi göstererek peptit bağının oluşumunu katalizler.
4
Ribozomun translokasyon hareketini belirleme.
Ribozom 3' yönüne doğru bir kodon ilerler ve P bölgesindeki boş tRNA E bölgesine kayar.
Peptit bağı kurulduktan sonra translasyonun devam edebilmesi için ribozomun kayması ve yeni kodonun A bölgesine gelmesi gerekir.
5
Sonlanma evresini belirleme.
Durdurma kodonuna sonlandırıcı protein faktörünün bağlanmasıyla polipeptit zinciri serbest kalır.
Durdurma kodonları tRNA tarafından okunmaz; sonlandırıcı protein faktörü (RF) ester bağını hidroliz ederek polipeptidi serbest bırakır.

Key Concept

Translasyon mekanizmasında başlama, uzama ve sonlanma basamaklarının doğru sırası ve ribozom alt birimleri ile aktif bölgelerinin (A, P, E) işlevleri.
Question 325Question

Ökaryot bir hücrenin mitokondrisinde gerçekleşen oksidatif fosforilasyon sürecinde meydana gelen aşağıdaki olayları, gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Oksidatif fosforilasyon süreci; taşıyıcıların elektronlarını ETS'ye bırakmasıyla başlar, proton gradyanının oluşması ve oksijenin elektronları tutmasıyla devam eder, son olarak ATP sentaz üzerinden proton geçişiyle ATP sentezlenmesiyle tamamlanır.
Sıralama, biyokimyasal enerjinin dönüşüm basamaklarını takip eder: Elektronların serbest kalması -> Proton gradyanının oluşması -> ETS'nin sonlanması -> Protonların geri dönüşü -> ATP üretimi.

Step-by-Step Solution

1
Elektron Girişi
ETS elemanları yüksek enerjili hale gelir.
NADHNADH ve FADH2FADH_2 yükseltgenerek elektronlarını sisteme verir.
2
Proton Pompalanması
Zarlar arası boşlukta yüksek proton derişimi oluşur.
Elektronların aktarım enerjisi protonları matriksten dışarı pompalamak için kullanılır.
3
Son Alıcı Etkileşimi
Su açığa çıkar.
Elektron akışının son bulması için oksijenin elektronları ve protonları alması gerekir.
4
Kemiozmos
Protonlar ATP sentazdan geçer.
Derişim farkı nedeniyle protonlar kendiliğinden matrikse geri döner.
5
Fosforilasyon
Oksidatif fosforilasyon ile ATP üretilir.
Proton akışının sağladığı mekanik enerji kimyasal bağ enerjisine (ATP) dönüştürülür.

Key Concept

Kemiozmotik Hipotez ve Oksidatif Fosforilasyon

Practice More

Krebs döngüsünde üretilen NADHNADH ve FADH2FADH_2 miktarlarının ETS'deki ATP verimine etkisini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 326Question

Kloroplastın stroma sıvısında gerçekleşen ışıktan bağımsız reaksiyonlar (CalvinCalvin döngüsü) sürecinde gözlenen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Sıralama: Kararsız ara bileşiğin parçalanarak PGA oluşturması -> PGA'nın DPGA'ya fosforillenmesi -> DPGA'nın PGAL'e indirgenmesi -> PGAL'in organik besin sentezi için döngüden ayrılması -> Kalan PGAL'lerden RuBP'nin yenilenmesi.
Calvin döngüsünün doğru sırası; karbon tespiti (CO2CO_2'nin bağlanması ve kararsız ara bileşiğin parçalanması), ATPATP harcanarak fosforilasyon (PGAPGA -> DPGADPGA), NADPHNADPH elektronları kullanılarak indirgenme (DPGADPGA -> PGALPGAL), PGALPGAL moleküllerinin organik besin sentezi için ayrılması ve son olarak kalan PGALPGAL moleküllerinden ATPATP harcanarak RuBPRuBP'nin yenilenmesi şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Calvin döngüsünün ilk aşaması olan inorganik karbonun organik yapıya katılması (karbon fiksasyonu) basamağını belirlemek.
CO2CO_2, Rubisko enzimi aracılığıyla RuBPRuBP ile birleşir ve oluşan kararsız ara bileşik parçalanarak PGAPGA moleküllerini oluşturur.
Döngünün başlayabilmesi için öncelikle serbest karbondioksitin organik yapıya katılması şarttır.
2
PGAPGA moleküllerinin fosforillenme basamağını belirlemek.
PGAPGA molekülleri, ışığa bağımlı evreden gelen ATPATP harcanarak fosforillenir ve DPGADPGA sentezlenir.
Moleküllere fosfat eklenmesi, indirgenme reaksiyonları için gerekli olan yüksek enerjili kararsız yapıyı hazırlar.
3
DPGADPGA moleküllerinin indirgenme basamağını belirlemek.
DPGADPGA molekülleri, yine ışığa bağımlı evreden gelen NADPHNADPH'ın yükseltgenmesi ile elektron alarak indirgenir ve PGALPGAL moleküllerine dönüşür.
Işığa bağımlı reaksiyonlardan gelen indirgeyici gücün (NADPHNADPH) kullanılmasıyla 33 karbonlu şeker (PGALPGAL) elde edilir.
4
PGALPGAL moleküllerinin organik besin sentezine katıldığı basamağı belirlemek.
Sentezlenen PGALPGAL moleküllerinin bir kısmı döngüden çıkarak glikoz, amino asit gibi organik monomerlerin sentezine aktarılır.
Fotosentezin temel amacı olan organik besin üretimi, bu basamakta döngüden ayrılan PGALPGAL molekülleri sayesinde gerçekleşir.
5
Döngünün sürekliliği için RuBPRuBP moleküllerinin yeniden üretilmesini belirlemek.
Döngüde kalan PGALPGAL molekülleri, ATPATP harcanarak yeniden karbondioksit yakalayıcı RuBPRuBP molekülüne dönüştürülür.
Döngünün devam edebilmesi ve yeni CO2CO_2 moleküllerinin kabul edilebilmesi için başlangıç molekülü olan RuBPRuBP'nin yenilenmesi gerekir.

Key Concept

Calvin Döngüsü Reaksiyon Basamakları
Question 327Question

Fotosentezin ışıktan bağımsız tepkimeleri (Calvin döngüsü) sırasında gerçekleşen aşağıdaki olayları, bir molekül organik besin sentezi sürecindeki gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Fotosentezin ışıktan bağımsız evresinde olaylar sırasıyla; karbonun tutulması (fiksasyon), indirgenme, ürünün (PGAL) bir kısmının ayrılması ve son olarak başlangıç molekülü olan RuBP'nin yenilenmesi şeklinde gerçekleşir.
Calvin döngüsü, karbon dioksitin 55 karbonlu ribuloz bifosfat (RuBPRuBP) tarafından tutulmasıyla başlar. Ardından ışığa bağımlı reaksiyonlardan gelen ATPATP ve NADPHNADPH kullanılarak indirgenme gerçekleşir ve 33 karbonlu PGALPGAL molekülleri oluşur. Bu moleküllerin bir kısmı organik besin üretimi için döngüden ayrılırken, geri kalanı ATPATP harcanarak tekrar RuBPRuBP sentezinde kullanılır ve döngü tamamlanır.

Step-by-Step Solution

1
Karbon Tutulması (Fiksasyon) aşamasını belirle.
Atmosferden gelen CO2CO_2, kloroplastın stromasında bulunan Rubisco enzimi yardımıyla 5C5C bileşik olan RuBPRuBP ile birleşir.
Döngünün başlayabilmesi için inorganik karbonun organik bir yapıya dahil edilmesi gerekir.
2
Enerji ve Elektron Transferi (İndirgenme) aşamasını belirle.
Işığa bağımlı evrede üretilen ATPATP harcanır ve NADPHNADPH yükseltgenerek (hidrojenlerini vererek) ara bileşikleri PGALPGAL molekülüne indirger.
Karbon atomlarını birbirine bağlamak ve yüksek enerjili bir molekül oluşturmak için enerjiye ihtiyaç vardır.
3
Ürün çıkış noktasını saptama.
Oluşan PGALPGAL moleküllerinin bir kısmı döngüden çıkarak glikoz, amino asit gibi bileşiklerin sentezinde kullanılır.
Fotosentezin temel amacı olan besin üretimi bu aşamada gerçekleşir.
4
Yenilenme (Rejenerasyon) aşamasını belirle.
Geriye kalan PGALPGAL molekülleri, yine ATPATP harcanarak tekrar 5C5C'lu RuBPRuBP molekülünü oluşturur.
Sürecin bir döngü olarak devam edebilmesi için harcanan alıcı molekülün geri kazanılması şarttır.

Key Concept

Calvin Döngüsü Evreleri
Estimated Time:1m 30s
Question 328Question

Bir bitkinin özdeş yaprakları kullanılarak hazırlanan üç farklı deney düzeneğinde, ışığın dalga boyu (rengi) dışındaki tüm çevresel faktörler (sıcaklık, CO2CO_2 yoğunluğu, ışık şiddeti vb.) optimum düzeyde tutulmaktadır. Bu düzeneklerde gerçekleşen fotosentez hızlarını en yüksek olandan en düşük olana doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Fotosentez hızı en yüksek klorofilin en çok soğurduğu mor ışıkta, ardından kırmızı ışıkta gerçekleşirken; klorofilin ışığı büyük oranda yansıttığı yeşil ışıkta hız en düşüktür.
Fotosentez hızı, klorofilin ışığı soğurma miktarıyla doğru orantılıdır. Klorofil mor ve kırmızı ışığı yüksek oranda soğurduğu için bu renklerde hız yüksek, yeşil ışığı yansıttığı için ise hız düşüktür.

Step-by-Step Solution

1
Değişkeni tanımlama
Fotosentez hızını etkileyen faktörlerden ışığın dalga boyu analiz edilmelidir.
Sıralama kriteri ışığın rengine bağlı soğurma miktarıdır.
2
Klorofilin soğurma spektrumunu hatırlama
Klorofil mor, mavi ve kırmızı ışığı yüksek oranda soğururken yeşil ışığı yansıtır.
Fotosentez hızı soğurulan ışık miktarı ile doğrudan orantılıdır.
3
Hız karşılaştırması yapma
Mor ışıkta soğurma en yüksek, kırmızı ışıkta yüksek, yeşil ışıkta ise en düşüktür.
Engelmann deneyi ve soğurma spektrumu grafikleri bu hiyerarşiyi doğrular.

Key Concept

Fotosentez Hızının Işığın Dalga Boyuna Bağımlılığı
Estimated Time:45s
Question 329Question

Oksijenli solunumun mitokondri organeli içerisinde gerçekleşen evrelerine ait bazı olaylar aşağıda karışık olarak verilmiştir.

I. Pirüvatın oksidasyonu ile Asetil-CoA molekülünün oluşması
II. Krebs döngüsü tepkimeleri sırasında FADH2FADH_2 moleküllerinin sentezlenmesi
III. Elektronların ETS birimleri üzerinden aktarılmasıyla proton gradientinin oluşması
IV. Elektronların son alıcı olan oksijen tarafından tutularak suyun (H2OH_2O) açığa çıkması

Bu olayların gerçekleşme sırasını, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru nasıl sıralarsınız?

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Olayların doğru sıralaması; pirüvatın Asetil-CoA'ya dönüşümü, Krebs döngüsü reaksiyonları, elektronların ETS'de taşınması ve son olarak suyun oluşumu şeklindedir.
Oksijenli solunumda glikoliz sitoplazmada bittikten sonra pirüvat mitokondriye geçer. İlk olarak hazırlık evresinde Asetil-CoA oluşur. Ardından matriks sıvısında Krebs döngüsü başlar ve burada CO2CO_2 çıkarken FADH2FADH_2 gibi taşıyıcılar sentezlenir. Bu taşıyıcılar elektronlarını kristadaki ETS'ye aktarır. En sonunda oksijen bu elektronları alarak suya dönüşür.

Step-by-Step Solution

1
Hazırlık evresini belirleme
Pirüvatın mitokondriye girip Asetil-CoA'ya dönüşmesi ilk adımdır.
Glikoliz ürünü pirüvatın Krebs döngüsüne girebilmesi için aktifleşmesi gerekir.
2
Matriks reaksiyonlarını belirleme
Krebs döngüsü gerçekleşir ve FADH2FADH_2 üretilir.
Krebs döngüsü, hazırlık evresinden hemen sonra matrikste gerçekleşen döngüsel tepkimeler dizisidir.
3
ETS aşamasını belirleme
Elektronlar ETS üzerinden taşınır.
Krebs'te üretilen koenzimlerin (NADH, FADH2FADH_2) yükseltgenmesi için ETS elemanlarına elektron vermesi gerekir.
4
Son aşamayı belirleme
Oksijen elektronları tutar ve su oluşur.
Oksijen, elektron taşıma sisteminin en sonunda yer alan terminal elektron alıcısıdır.

Key Concept

Oksijenli solunumun mitokondri evreleri (Hazırlık, Krebs ve ETS) arasındaki hiyerarşik ve kronolojik ilişki.
Question 330Question

Ökaryotik bir hücrede bir protein sentezi için gerekli olan genetik bilginin RNA üzerine aktarılması (transkripsiyon) sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, biyolojik olarak meydana gelme sırasına göre diziniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Transkripsiyon süreci; RNA polimerazın promotöre bağlanmasıyla başlar, DNA sarmalının açılmasıyla devam eder, ribonükleotitlerin eklenmesiyle RNA zinciri uzar ve sonlanma sinyaliyle mRNA serbest kalır.
Transkripsiyon süreci biyokimyasal olarak belirli bir hiyerarşi izler. Önce tanıma (promotör), sonra yapısal hazırlık (DNA açılması), ardından sentez (nükleotit eklenmesi) ve son olarak ayrılma (terminasyon) gerçekleşir.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç kompleksinin kurulması
RNA polimerazın promotör bölgesine bağlanması
Genin okunabilmesi için enzimin başlangıç noktasını tanıması şarttır.
2
Kalıp ipliğin açığa çıkarılması
İlgili gen bölgesinde DNA sarmalının çözülmesi
Nükleotitlerin eşlenebilmesi için hidrojen bağlarının geçici olarak koparılması gerekir.
3
RNA zincirinin uzatılması
Fosfodiester bağları kurularak mRNA sentezlenmesi
Genetik bilginin RNA polimeraz aracılığıyla nükleotit dizisine dönüştürülmesi aşamasıdır.
4
Terminasyon (Sonlanma)
mRNA'nın serbest kalması ve DNA'nın tekrar kapanması
Genin sonuna gelindiğinde sentezin durdurulması ve ürünün sitoplazmaya veya işleme merkezine gönderilmesi gerekir.

Key Concept

Transkripsiyonun aşamaları: Başlama, Uzama ve Sonlanma
Question 331Question

Bir ökaryotik hücrede gerçekleşen protein sentezi sürecinde, ilgili gen bölgesinden mRNA sentezlenmesi (transkripsiyon) sırasında meydana gelen aşağıdaki olayları gerçekleşme sırasına göre diziniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Olayların doğru sıralaması; RNA polimerazın promotöre bağlanması, DNA zincirlerinin ayrılması, nükleotitlerin eklenerek RNA'nın uzatılması, sonlandırıcı diziye ulaşılması ve RNA'nın ayrılarak DNA'nın kapanması şeklindedir.
Transkripsiyon süreci biyokimyasal olarak belirli bir sırayı takip eder. Önce RNA polimeraz promotörü tanır ve bağlanır. Ardından enzim, DNA'nın iki ipliğini birbirinden ayırarak sentez için ortam hazırlar. Üçüncü aşamada, kalıp ipliğe uygun nükleotitler getirilerek RNA zinciri sentezlenir. Enzim sonlandırıcı bölgeye geldiğinde sentez durur ve son olarak mRNA serbest kalırken DNA eski sarmal yapısına döner.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç aşamasını belirleme
RNA polimerazın promotör bölgesine bağlanması
Transkripsiyon, enzimin DNA üzerindeki spesifik bağlanma bölgesini tanımasıyla başlar.
2
Kalıp ipliğin hazırlanması
DNA sarmalının açılması
Nükleotitlerin okunabilmesi için hidrojen bağlarının enzim yardımıyla geçici olarak koparılması gerekir.
3
Sentez ve uzama aşaması
Ribonükleotitlerin fosfodiester bağlarıyla birleştirilmesi
RNA polimeraz, kalıp ipliğe göre 5' -> 3' yönünde yeni RNA zincirini sentezler.
4
Sürecin sonlandırılması
Sonlandırıcı diziye ulaşılması ve mRNA'nın salınması
Genin sonuna gelindiğinde enzim DNA'dan ayrılır ve sentezlenen polimer serbest kalır.

Key Concept

Transkripsiyonun temel aşamaları: Başlama (Promotör etkileşimi), Uzama (Polimerizasyon) ve Sonlanma (Terminasyon).

Practice More

Transkripsiyon tamamlandıktan sonra ökaryotik hücrelerde gerçekleşen mRNA işlenmesi (ekleme/splicing) süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 332Question

Ökaryotik bir hücrenin çekirdeğinde gerçekleşen transkripsiyon (yazılım) sürecine ait aşağıda verilen olayları, gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Transkripsiyon süreci; promotörün tanınması, DNA sarmalının açılması, ribonükleotitlerin eklenerek mRNA'nın uzaması, sonlandırıcı diziye ulaşılması ve mRNA'nın ayrılarak DNA'nın kapanması sırasıyla gerçekleşir.
Transkripsiyonun mantıksal akışı; önce hedefin belirlenmesi (promotör), sonra içeriğin okunabilir hale getirilmesi (sarmalın açılması), kodun kopyalanması (uzama), bitiş işaretinin görülmesi (terminasyon) ve ürünün serbest bırakılması (ayrılma) şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
Tanıma ve Bağlanma
RNA polimeraz promotöre bağlanır.
Sürecin başlatılacağı gen bölgesinin doğru tespit edilmesi gerekir.
2
DNA Sarmalının Açılması
Gen bölgesindeki hidrojen bağları koparılır.
Kalıp iplikteki nükleotitlerin RNA polimeraz tarafından okunabilmesi için ipliklerin ayrılması şarttır.
3
Elongasyon (Uzama)
mRNA zinciri sentezlenir.
Kalıp iplik referans alınarak tamamlayıcı RNA nükleotitleri eklenir.
4
Terminasyon (Sonlanma)
Durdurucu dizi algılanır.
Sentezin genin bittiği noktada kesilmesi gerekir.
5
Ayrılma ve Re-annealing
mRNA serbest kalır, DNA kapanır.
DNA iplikleri birbirine daha kararlı bağlandığı için RNA ayrıldıktan sonra tekrar sarmal yapıya döner.

Key Concept

Transkripsiyon, DNA üzerindeki genetik bilginin RNA polimeraz aracılığıyla RNA molekülüne aktarılmasıdır.

Practice More

Transkripsiyon sonrasında ökaryotik hücrelerde gerçekleşen RNA işlenmesi (ekleme/splicing) süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 333Question

Ökaryotik bir hücrede bir polipeptit sentezi (translasyon) sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, biyolojik olarak meydana gelme sırasına göre diziniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Translasyon süreci sırasıyla; mRNA'nın küçük alt birime bağlanması, başlangıç tRNA'sının kodon-antikodon eşleşmesi yapması, büyük alt birimin komplekse katılması, amino asitler arasında peptit bağlarının kurulması (uzama) ve salınım faktörünün bağlanmasıyla (sonlanma) gerçekleşir.
Translasyonun biyolojik doğası gereği önce mRNA ile küçük alt birim birleşir, ardından başlangıç tRNA'sı yerleşir ve en son büyük alt birim dahil olur. Uzama evresinde peptit bağları kurulurken, sonlanma evresinde salınım faktörü devreye girer.

Step-by-Step Solution

1
Başlama kompleksinin ilk aşamasını belirleme
mRNA'nın küçük alt birime bağlanması
Protein sentezi, mRNA'nın ribozomun küçük alt birimi tarafından tanınmasıyla başlar.
2
Başlangıç amino asitinin konumlandırılması
Metiyonin taşıyan tRNA'nın AUGAUG kodonuna bağlanması
Büyük alt birim gelmeden önce başlangıç tRNA'sı kodon-antikodon etkileşimi kurmalıdır.
3
Ribozomun aktifleşmesini sağlama
Büyük alt birimin küçük alt birimle birleşmesi
İki alt birim birleştiğinde ribozom translasyonu yürütecek aktif forma kavuşur.
4
Polipeptit zincirinin uzatılması
Amino asitler arasında peptit bağlarının oluşumu ve ribozomun ilerlemesi
Ribozom mRNA boyunca her adımda bir kodon kayarak zinciri uzatır.
5
Sürecin sonlandırılması
Salınım faktörünün durdurucu kodona bağlanması
Durdurucu kodonların (UAA,UAG,UGAUAA, UAG, UGA) karşılığı olan bir tRNA yoktur; bunun yerine salınım faktörü bağlanır.

Key Concept

Ökaryotik translasyon mekanizması; başlama, uzama ve sonlanma olmak üzere üç temel evreden oluşur ve ribozom alt birimlerinin dinamik etkileşimine dayanır.
Question 334Question

Bitkilerde fotosentezin başlangıç aşamasında, ışık enerjisinin soğurulup kimyasal enerjiye dönüştürülmek üzere aktarılması sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Fotosentezde ışık enerjisinin aktarımı; pigmentin ışığı soğurması, enerjinin anten kompleksinde iletilmesi, tepkime merkezindeki klorofilin elektron vermesi ve bu elektronun ilk alıcı tarafından tutulması sırasıyla gerçekleşir.
Doğru sıralama, ışık enerjisinin dışarıdan içeriye doğru odaklanma prensibine dayanır. Önce anten kompleksindeki herhangi bir pigment fotonu soğurur, ardından bu enerji pigmentler arasında rezonansla taşınarak tepkime merkezine ulaşır. Tepkime merkezindeki klorofil aa bu enerjiyle elektron kaybeder ve bu elektron ilk alıcı tarafından tutularak reaksiyon zinciri devam eder.

Step-by-Step Solution

1
Işığın ilk temas noktasını belirle.
Işık enerjisi (foton), anten kompleksindeki klorofil veya yardımcı pigmentler (karotenoidler) tarafından soğurulur.
Sürecin başlaması için dış ortamdan enerji girişi şarttır.
2
Enerjinin kloroplast içindeki hareketini takip et.
Soğurulan enerji, pigmentten pigmente aktarılarak tepkime merkezine iletilir.
Anten kompleksi, geniş bir dalga boyu aralığındaki ışığı toplayıp merkeze odaklamakla görevlidir.
3
Tepkime merkezindeki ana klorofilin tepkisini analiz et.
Merkezdeki klorofil aa enerjiyi alır ve uyarılmış bir elektronunu sistemden dışarı çıkarır.
Tepkime merkezi, ışık enerjisinin kimyasal enerjiye (elektron transferine) dönüştüğü asıl noktadır.
4
Serbest kalan elektronun akıbetini saptam.
Elektron, ilk elektron alıcısı tarafından tutulur.
Bu adım, ışığa bağımlı reaksiyonların elektron taşıma sistemi (ETS) aşamasına geçişini sağlar.

Key Concept

Fotosistemlerin (Anten Kompleksi ve Tepkime Merkezi) çalışma mekanizması.
Estimated Time:1m 30s
Question 335Question

Çok yıllık odunsu bir dikotil (çift çenekli) bitkinin gövdesinde sekonder b��yüme sürecinde meydana gelen aşağıdaki anatomik tabakaları, gövdenin en dışından en iç kısmına (merkeze) doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Çok yıllık odunsu bir gövdede anatomik tabakaların dıştan içe doğru doğru sıralaması: Mantar doku, Mantar kambiyumu, Sekonder floem, Vasküler kambiyum ve Sekonder ksilem şeklindedir.
Mantar doku (phellem) mantar kambiyumu tarafından dışarıya doğru üretildiği için en dıştaki katmandır. Onun hemen iç tarafında mantar kambiyumu (phellogen) bulunur. Daha iç kısımda, kabuk bölgesinde bulunan sekonder floem yer alır. Sekonder floemin hemen iç sınırında vasküler kambiyum halkası yer alır. En içte ise vasküler kambiyumun içe doğru ürettiği sekonder ksilem (odun) bulunur. Bu nedenle dıştan içe sıralama: Mantar doku -> Mantar kambiyumu -> Sekonder floem -> Vasküler kambiyum -> Sekonder ksilem şeklindedir.

Step-by-Step Solution

1
En dıştaki koruyucu tabakanın belirlenmesi
Mantar doku (phellem) en dışta yer alır.
Mantar kambiyumu dışa doğru hücreler bölerek mantar dokuyu oluşturur, bu yüzden mantar doku en dış katmandır.
2
Mantar kambiyumunun konumunun belirlenmesi
Mantar kambiyumu (phellogen), mantar dokunun hemen altında yer alır.
Mantar kambiyumu, mantar dokunun oluşmasını sağlayan sekonder meristemdir ve mantar dokunun iç kısmında konumlanır.
3
Sekonder floemin konumunun belirlenmesi
Sekonder floem, vasküler kambiyumun dış tarafında konumlanır.
Sekonder floem, kabuk (bark) bölgesinin iç kısımlarında yer alır ve periderm/mantar cambiyumunun daha iç tarafındadır.
4
Vasküler kambiyumun konumunun belirlenmesi
Vasküler kambiyum halkası, sekonder floemin hemen iç tarafındadır.
Vasküler kambiyum, enine büyümeyi sağlayan ve sekonder floem ile sekonder ksilemi ayıran meristem tabakasıdır.
5
Sekonder ksilemin konumunun belirlenmesi
Sekonder ksilem (odun) en iç tarafta yer alır.
Vasküler kambiyum içe doğru bölünerek sekonder ksilemi oluşturur, bu nedenle sekonder ksilem vasküler kambiyumun iç kısmında konumlanır.

Key Concept

Odunsu dikotil gövdesinde sekonder büyüme anatomisi ve enine kesit tabakalarının dıştan içe doğru dizilimi
Question 336Question

Fotosentezin ışığa bağımlı reaksiyonları sırasında gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Işığa bağımlı reaksiyonların doğru sıralaması: Klorofilin uyarılması, suyun fotolizi, protonların pompalanması, NADPH oluşumu ve ATP sentezi şeklindedir.
Işığa bağımlı reaksiyonlar fotonun klorofili uyarmasıyla başlar. FS II'den ayrılan elektronların yerini suyun fotoliziyle gelen elektronlar doldurur. Elektronlar ETS'de taşınırken protonlar tilakoit boşluğa pompalanır. Bu elektronlar en sonunda NADP+ tarafından tutularak NADPH üretilirken, oluşan proton gradiyenti ATP sentaz aracılığıyla ATP sentezine yol açar.

Step-by-Step Solution

1
Işığın soğurulması
Klorofilin yükseltgenmesi
Fotosentez ışık enerjisinin kimyasal enerjiye dönüşümüyle başlar.
2
Fotoliz
Sistem için elektron, proton ve oksijen kaynağı sağlanması
Yükseltgenmiş klorofilin tekrar indirgenebilmesi için dışarıdan elektron alması gerekir.
3
ETS ve Proton Pompalanması
Proton derişim farkı (gradiyent) oluşturulması
Elektronların enerjisi, ATP sentezi için gerekli olan potansiyel enerjiyi (H+ farkı) yaratmak için kullanılır.
4
NADPH Sentezi
NADP+ molekülünün indirgenmesi
Elektronların ETS'deki yolculuğu son elektron alıcısı olan NADP+ üzerinde sonlanır.
5
Fotofosforilasyon
ATP sentezi
Kemiozmotik teoriye göre proton derişim farkı ATP sentazı aktive ederek ATP üretimini sağlar.

Key Concept

Işığa bağımlı reaksiyonlarda elektron akışı ve kemiozmotik hipotez
Estimated Time:1m 30s
Question 337Question

Fotosentezin ışığa bağımlı reaksiyonları sırasında gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru (mekanizmanın işleyiş sırasına göre) düzenleyiniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Fotosentezin ışığa bağımlı reaksiyonlarının doğru sıralaması: Işık enerjisinin klorofili uyarması, suyun fotolizi ile elektron açığının kapanması, ETS üzerinden proton gradientinin kurulması, elektronların NADP+ tarafından tutulması ve son olarak ATP sentaz aracılığıyla ATP sentezlenmesidir.
Işığa bağımlı reaksiyonlar fotonların klorofili uyarmasıyla başlar. Klorofilden ayrılan elektronların yerini suyun fotolizinden gelen elektronlar alır. Elektronlar ETS üzerinden aktarılırken tilakoit boşlukta bir proton (H+H^+) birikimi yaratılır. Bu sürecin sonunda elektronlar NADP+NADP^+'ye aktarılarak NADPHNADPH oluşur; oluşan proton gradienti ise ATP sentaz üzerinden ATP üretilmesini (fotofosforilasyon) sağlar.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıç olayının belirlenmesi
Işığın soğurulması ve klorofilden elektron ayrılması
Süreç, fotonların pigmentleri uyarmasıyla tetiklenir.
2
Elektron kaynağının tespit edilmesi
Suyun fotolizi
Yükseltgenmiş klorofilin indirgenmesi için suyun elektronlarına ihtiyaç duyulur.
3
Enerji dönüşümünün analizi
Proton pompalama ve ETS
Elektronların hareketiyle oluşan enerji, proton derişim farkı oluşturmak için kullanılır.
4
Son ürünlerin oluşum sırasının belirlenmesi
NADPH ve ATP sentezi
Elektronlar NADPH yapısına katılırken, oluşan proton farkı kemiozmotik yolla ATP üretilmesini sağlar.

Key Concept

Kemiozmotik Hipotez ve Fotosentetik ETS
Estimated Time:2m 0s
Question 338Question

Fotosentezin ışıktan bağımsız reaksiyonları (Calvin döngüsü) sırasında gerçekleşen aşağıdaki olayları, kloroplastın stromasında gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Işıktan bağımsız reaksiyonlar; karbonun fiksasyonu, indirgenme evresi, ürün sentezi için ayrılma ve RuBP'nin rejenerasyonu sırasıyla gerçekleşir.
Fotosentezin ışıktan bağımsız evresi olan Calvin döngüsü, CO2CO_2 molekülünün RuBPRuBP ile birleştiği karbon tespiti ile başlar. Ardından ışığa bağımlı evreden gelen ATPATP ve NADPHNADPH kullanılarak PGALPGAL üretilen indirgenme evresi gelir. Üretilen PGALPGAL'in bir kısmı besin sentezine giderken, kalanı döngüyü sürdürmek için ATPATP harcanarak RuBPRuBP'ye dönüştürülür.

Step-by-Step Solution

1
Karbon Tespiti
6 karbonlu kararsız ara bileşik oluşur ve 3-fosfogliserik asitlere (PGA) parçalanır.
Döngünün başlaması için inorganik karbonun organik yapıya katılması gerekir.
2
İndirgenme
PGA molekülleri ATP ve NADPH kullanarak PGAL'e dönüşür.
Işığa bağımlı evrede üretilen kimyasal enerji ve hidrojenler bu aşamada kullanılır.
3
Ürün Çıkışı
PGAL moleküllerinin bir kısmı döngüden ayrılır.
Fotosentezin temel amacı olan besin üretimi için ara ürünler sitoplazmaya aktarılır.
4
Rejenerasyon
Geri kalan PGAL'ler ATP kullanılarak tekrar RuBP'yi oluşturur.
Döngünün bir sonraki CO2 molekülünü kabul edebilmesi için alıcı molekülün yenilenmesi şarttır.

Key Concept

Calvin Döngüsü Evreleri

Practice More

Calvin döngüsünde harcanan ATP ve NADPH miktarlarını ışığa bağımlı reaksiyonlarla ilişkilendiren bir soru çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 339Question

Özdeş özelliklere sahip dört bitki hücresinin bulunduğu ortamların koşulları aşağıdaki tabloda belirtilmiştir:

HücreSıcaklıkIşığın RengiIşık Şiddeti
I25C25^\circ CMorYüksek
II25C25^\circ CYeşilYüksek
III25C25^\circ CYeşilDüşük
IV60C60^\circ CKırmızıYüksek

Bu hücrelerde birim zamanda gerçekleşen fotosentez hızlarını en yüksekten en düşüğe doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Sıralama; en uygun dalga boyu ve sıcaklığa sahip olan birinci hücreden başlayarak, ışık verimi düşen ikinci ve üçüncü hücrelere, son olarak da enzimlerin yapısının bozulduğu dördüncü hücreye doğru (I - II - III - IV) şeklindedir.
Mor ışıkta klorofil soğurması maksimum düzeydedir, bu nedenle uygun sıcaklıktaki Hücre I en hızlıdır. Yeşil ışıkta verim düşse de yüksek ışık şiddeti Hücre II'yi Hücre III'ün önüne taşır. Hücre IV'te ise aşırı sıcaklık nedeniyle biyokimyasal reaksiyonlar durur.

Step-by-Step Solution

1
Sıcaklık etkisinin değerlendirilmesi
Hücre IV'teki 60C60^\circ C sıcaklık enzim yapısını bozduğu için hız en düşüktür.
Fotosentez enzimatik bir süreçtir ve yüksek sıcaklık protein yapısını geri dönüşümsüz olarak bozar.
2
Işığın dalga boyu ve absorpsiyon ilişkisinin karşılaştırılması
Hücre I (mor ışık) fotosentez hızı açısından Hücre II ve III'ten (yeşil ışık) daha avantajlıdır.
Klorofil molekülü mor ve kırmızı ışığı yüksek oranda soğururken, yeşil ışığı yansıttığı için verim düşer.
3
Işık şiddetinin etkisinin belirlenmesi
Hücre II'deki hız Hücre III'ten daha yüksektir.
Sıcaklık ve ışık rengi aynıyken, daha fazla fotonun (yüksek ışık şiddeti) kloroplastlara ulaşması hızın daha yüksek olmasını sağlar.

Key Concept

Fotosentez hızı, sınırlayıcı faktörler yasasına (Minimum Yasası) göre ortamdaki en kısıtlı faktör tarafından belirlenir; ancak aşırı yüksek sıcaklık gibi yıkıcı faktörler süreci tamamen durdurur.

Practice More

Engelmann deneyindeki bakteri dağılımı ile bu hücrelerin fotosentez hızları arasındaki ilişkiyi kurarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Question 340Question

Aşağıda, genetik yapısı özdeş olan üç bitkinin bulunduğu farklı çevresel koşullara sahip ortamlar verilmiştir. Bu bitkilerin fotosentez hızlarını en yüksekten en düşüğe doğru sıralayınız.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

Fotosentez hızının en yüksekten en düşüğe doğru sıralanışı; mor ışık ve yüksek CO2CO_2 yoğunluğuna sahip ortam, mor ışık ve düşük CO2CO_2 yoğunluğuna sahip ortam, yeşil ışık ve düşük CO2CO_2 yoğunluğuna sahip ortam şeklindedir.
Fotosentez hızı, klorofilin ışığı soğurma kapasitesi ve ortamdaki CO2CO_2 miktarına bağlı olarak değişir. Mor ışıkta soğurulma en üst düzeydedir ve %0,1 CO2CO_2 miktarı bitki için daha verimli bir karbon kaynağı sağlar. Bu nedenle mor ışık ve yüksek CO2CO_2 içeren seçenek en hızlıdır. Yeşil ışık ise en az soğurulduğu için fotosentez hızını en çok düşüren faktördür.

Step-by-Step Solution

1
Işığın dalga boyunun etkisini analiz etme
Mor ışık, yeşil ışığa göre klorofil pigmentleri tarafından daha fazla soğurulur.
Fotosentez hızı, ışığın enerjisiyle değil, klorofil tarafından soğurulma oranıyla doğrudan ilişkilidir.
2
CO2CO_2 yoğunluğunun etkisini değerlendirme
%0,1 CO2CO_2 yoğunluğu, %0,03 yoğunluğuna göre fotosentez hızını daha fazla destekler.
CO2CO_2, fotosentezin ışıktan bağımsız tepkimelerinde kullanılan temel ham maddedir ve belirli bir seviyeye kadar artışı hızı artırır.
3
Verileri birleştirerek sıralama yapma
Sıralama: III > II > I
Üçüncü ortamda hem ışık rengi hem de CO2CO_2 miktarı en uygun seviyededir; birinci ortamda ise her iki faktör de hızı kısıtlamaktadır.

Key Concept

Minimum Kuralı ve Fotosentez Hızını Etkileyen Sınırlayıcı Faktörler
PreviousPage 17 / 43Next
All practice questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin