All practice questions

1797 questions

Question 1481Question

İslam dininin temel kaynaklarında yer alan bazı önemli kavramlar ve bu kavramların açıklamaları aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki kavramları sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Hidayet
İhsan
İhlas

Matches

Show answer & explanation

Answer

Hidayet kavramı Allah'ın doğru yola iletmesi ve kulun bu yolu seçmesiyle (üçüncü açıklama); ihsan kavramı kulun Allah'ı görüyormuşçasına ibadet etmesi bilinciyle (ikinci açıklama); ihlas kavramı ise ibadetlerin samimiyetle sadece Allah rızası için yapılmasıyla (birinci açıklama) eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede Hidayet, kulun iradesiyle Allah'ın doğru yol göstermesini benimsemesi açıklamasıyla; İhsan, kulun her an Allah'ın gözetiminde olduğunu bilerek O'nu görüyormuş gibi davranması açıklamasıyla; İhlas ise amellerin sadece Allah rızası için samimiyetle yapılması açıklamasıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Kavramların sözlük ve ıstılah anlamlarını analiz etme
Hidayet doğru yola yönelmek, ihsan Allah'ı görüyormuş gibi kulluk etmek, ihlas ise samimiyet ve sadece Allah rızasını gözetmek olarak belirlenir.
Soruda verilen kavramların tanımlarını doğru yapabilmek için temel anlamlarının bilinmesi gerekir.
2
Sol sütundaki Hidayet terimini sağ sütundaki tanımlarla karşılaştırma
Hidayet teriminin, Allah'ın kulunu doğru yola iletmesi ve kulun bu rehberliği seçmesini anlatan üçüncü tanım ile eşleştiği saptanır.
Hidayet kelimesi köken olarak 'doğru yola iletmek, kılavuzluk etmek' anlamlarına gelir.
3
İhsan ve İhlas terimlerini kalan tanımlarla eşleştirme
İhsan kavramının murakabe (Allah'ın bizi her an görmesi) bilincini ifade eden ikinci tanım ile; İhlas kavramının ise samimiyeti vurgulayan birinci tanım ile eşleştiği görülür.
Cibril hadisinde ihsan 'Allah'a O'nu görüyormuş gibi ibadet etmendir' şeklinde tanımlanmıştır. İhlas ise amellerin şirk ve riyadan arındırılmasıdır.

Key Concept

Hidayet, İhsan ve İhlas kavramlarının teolojik tanımları ile aralarındaki anlam farklılıklarının kavranması.
Question 1482Question

Hinduizm'in inanç yapısı, kutsal metinlerinin içeriği ve kast sisteminin hiyerarşik düzeniyle ilgili aşağıda verilen kavramları, bu kavramları en doğru şekilde açıklayan tanımlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Upanişadlar
Kşatriyalar
Mokşa
Şudralar

Matches

Show answer & explanation

Answer

Upanişadlar kavramı felsefi içerikli kutsal metin açıklamasıyla; Kşatriyalar kavramı yönetici ve asker sınıfıyla; Mokşa kavramı samsara döngüsünden kurtuluş inancıyla; Şudralar kavramı ise üst sınıflara hizmet eden işçi sınıfıyla eşleşmektedir.
Yapılan eşleştirmede felsefi metinler olan Upanişadlar Brahman-Atman birliğiyle; koruyucu kast olan Kşatriyalar askerlik ve yöneticilikle; ruhsal kurtuluş hedefi olan Mokşa samsara döngüsünün kırılmasıyla; en alttaki kast olan Şudralar ise hizmetkârlık tanımıyla birebir eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Kutsal metinlerle ilgili kavramı analiz etmek.
Upanişadlar'ın, Brahman ve Atman arasındaki ilişkiyi inceleyen derin felsefi metinler olduğu bilinmektedir. Bu durum ilk sağ tanım ile tam olarak örtüşmektedir.
Hindu kutsal metinleri olan Vedalar ve onların felsefi yorumları olan Upanişadlar arasındaki farkı belirlemek için.
2
Kast sistemindeki sınıfların görevlerini ayırt etmek.
Kşatriyalar kastının toplumda güvenlik, yönetim ve askerlikten sorumlu olduğu, Şudralar kastının ise en alttaki hizmetkâr sınıf olduğu tespit edilmiştir. Bu bilgiler sırasıyla üçüncü ve dördüncü sağ tanımlarla eşleşmektedir.
Kast sisteminin hiyerarşik yapısını ve her kastın dini-toplumsal görevlerini doğru analiz etmek için.
3
Kurtuluş ve inanç esaslarına dair kavramı belirlemek.
Mokşa'nın, dünya hayatındaki eylemlerin (karma) sonucu oluşan samsara döngüsünden nihai kurtuluş anlamına geldiği görülmüştür. Bu da ikinci sağ tanımı karşılamaktadır.
Hinduizm'in temel teolojik amaçlarını ve kurtuluş doktrinini kavramak için.

Key Concept

Hindu kutsal kitapları, kast sınıfları ve kurtuluş (mokşa) öğretisi arasındaki kavramsal ilişkiler.
Estimated Time:2m 0s
Question 1483Question

Erken dönem Anadolu sahası Türk şiirinin kurucu isimleri olan şairler ile onların Türk edebiyatı tarihindeki ayırt edici özelliklerini doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Hoca Dehhani
Sultan Veled
Şeyyad Hamza
Kadı Burhaneddin

Matches

Show answer & explanation

Answer

Hoca Dehhani din dışı şiirleri ve Selçuklu Şehnamesi ile; Sultan Veled İbtidânâme ve Rebâbnâme mesnevileriyle; Şeyyad Hamza Yusuf u Züleyha mesnevisiyle; Kadı Burhaneddin ise tuyuğları ve Azeri Türkçesiyle eşleşmektedir.
Eşleştirme sonucunda; Hoca Dehhani din dışı konulardaki öncülüğüyle birinci tanıma, Sultan Veled Mevlevilik kuruculuğu ve mesnevileriyle ikinci tanıma, Şeyyad Hamza Yusuf ve Züleyha mesnevisiyle üçüncü tanıma, Kadı Burhaneddin ise tuyuğları ve Azeri Türkçesiyle dördüncü tanıma tam olarak karşılık gelmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Şairlerin edebî özelliklerini ve eserlerini belirleme
Hoca Dehhani'nin Selçuklu sarayında din dışı şiirler yazdığı ve Şehname kaleme aldığı bilinir. Sultan Veled, Mevlevilik tarikatını teşkilatlandırmış ve Türkçe manzumeleri barındıran İbtidânâme, Rebâbnâme gibi eserler yazmıştır. Şeyyad Hamza, Yusuf u Züleyha mesnevisini yazarak bu türün Anadolu'daki ilk temsilcisi olmuştur. Kadı Burhaneddin ise Sivas'ta kendi adıyla devlet kurmuş, tuyuğlarıyla ün kazanmıştır.
Her şairin kendine özgü kurucu rolünü ve eserini ayırt etmek için.
2
Eşleştirmeleri gerçekleştirme
Sol sütundaki şairler ile sağ sütundaki açıklamalar sırasıyla bire bir eşleşmektedir.
Doğru ilişkileri kurarak eşleşmeyi sonlandırmak amacıyla.

Key Concept

13. ve 14. yüzyıl Anadolu sahası Divan edebiyatı şairleri, eserleri ve edebî kişilikleri.
Question 1484Question

XVII. ve XVIII. yüzyıllarda yaşamış divan şairlerinin belirgin sanat anlayışları ile öne çıkan edebi yönleri aşağıda sıralanmıştır. Sol sütunda yer alan şairler, sağ sütundaki kendilerine özgü nitelikler veya eserlerle eşleştirildiğinde doğru eşleşme nasıl olmalıdır?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Nef'î
Nâbî
Nedim
Şeyh Galip

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki şairler sağ sütundaki açıklamalarla şu şekilde eşleşir: Nef'î, kaside ve fahriyelerdeki gür sesiyle eşleşir; Nâbî, felsefi-ahlaki hikemî tarz ve Hayriyye eseriyle eşleşir; Nedim, Lale Devri şarkıları ve mahallileşme akımıyla eşleşir; Şeyh Galip ise Sebk-i Hindî ve Hüsn ü Aşk ile eşleşir.
Şairlerin sanat anlayışları ve eserleri doğru bir şekilde eşleştirilmiştir. Nef'î kaside ve fahriyelerdeki gür sesiyle; Nâbî, hikemî tarzı ve Hayriyye mesnevisiyle; Nedim, Lale Devri neşesi ve şarkılarıyla; Şeyh Galip ise Sebk-i Hindî ve Hüsn ü Aşk mesnevisiyle örtüşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Nef'î'nin edebi yönünü belirlemek.
Nef'î ile sağ sütundaki kasideleri, abartılı övgüleri ve hicivleri içeren açıklama eşleşir.
17. yüzyılın en büyük kaside ustalarından olan Nef'î, özellikle fahriye ve hiciv türlerindeki cesur ve gür sesli şiirleriyle öne çıkar.
2
Nâbî'nin edebi yönünü belirlemek.
Nâbî ile sağ sütundaki hikemî tarzı ve Hayriyye mesnevisini içeren açıklama eşleşir.
17. yüzyılda didaktik şiiri (hikemî tarz) bir ekol haline getiren Nâbî, oğlu Ebülhayr için yazdığı Hayriyye mesnevisiyle bu tarzın en güzel örneğini vermiştir.
3
Nedim'in edebi yönünü belirlemek.
Nedim ile sağ sütundaki Lale Devri'ni ve şarkılarını içeren açıklama eşleşir.
18. yüzyıl şairi Nedim, Lale Devri'nin neşeli havasını, İstanbul hayatını mahallileşme akımı çerçevesinde şarkı nazım şekliyle edebiyata taşımıştır.
4
Şeyh Galip'in edebi yönünü belirlemek.
Şeyh Galip ile sağ sütundaki Sebk-i Hindî akımını ve Hüsn ü Aşk mesnevisini içeren açıklama eşleşir.
18. yüzyılın son büyük divan şairi Şeyh Galip, Sebk-i Hindî akımının temsilcisi olup Hüsn ü Aşk mesnevisiyle tasavvufi ve mecazi aşkı işlemiştir.

Key Concept

17. ve 18. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri ve Edebî Akımlar
Question 1485Question

Aşağıda sol sütunda verilen âşık edebiyatı temsilcilerini, sağ sütunda yer alan belirleyici edebî nitelik ve eser bilgileriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ercişli Emrah
Dertli
Ruhsati
Murat Çobanoğlu

Matches

Show answer & explanation

Answer

Ercişli Emrah - 17. yüzyılda yaşamış, sadece hece ölçüsüyle yazan âşık; Dertli - Telli Saz taşlamasıyla tanınan 19. yüzyıl ozanı; Ruhsati - Sivas Deliktaş doğumlu Ruhsati Kolu kurucusu; Murat Çobanoğlu - Kiziroğlu Mustafa Bey türküsüyle tanınan Karslı Cumhuriyet Dönemi âşığı.
Doğru eşleştirmede; Ercişli Emrah aruzdan etkilenmeyen 17. yüzyıl şairi ve "Emrah ile Selvi" hikâyesinin kahramanı olarak; Dertli softalığı hicveden ünlü "Telli Saz" şiirinin sahibi olarak; Ruhsati Sivas Deliktaş kökenli "Ruhsati Kolu" kurucusu olarak; Murat Çobanoğlu ise "Kiziroğlu Mustafa Bey" türküsüyle tanınan Cumhuriyet Dönemi Karslı âşığı olarak birbiriyle tam uyuşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Sanatçıların yüzyıllarını ve ölçü tercihlerini analiz etme.
Ercişli Emrah 17. yüzyılda sadece hece ölçüsü kullanmıştır. Dertli ve Ruhsati 19. yüzyılda hem hece hem aruzla yazmışlardır. Murat Çobanoğlu ise 20. yüzyıl Cumhuriyet Dönemi ozanıdır.
Zaman dilimi ve dil özellikleri, âşık edebiyatı sanatçılarını ayırt etmede ilk temel adımdır.
2
Sanatçıların öne çıkan belirleyici eserlerini ve edebi kavramlarını eşleştirme.
Ercişli Emrah "Emrah ile Selvi" hikâyesiyle, Dertli "Telli Saz" taşlamasıyla, Ruhsati "Ruhsati Kolu" ile, Murat Çobanoğlu ise "Kiziroğlu Mustafa Bey" türküsüyle eşleşir.
Bu eserler ve kavramlar, bu sanatçıların edebiyat tarihindeki en belirgin imzalarıdır.

Key Concept

Âşık Edebiyatı Temsilcilerinin Yüzyılları, Edebî Özellikleri ve Eserleri
Question 1486Question

Aşağıda sol sütunda verilen argüman örneklerini, sağ sütunda verilen kıyas çeşitleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Erdemli insanlar adildir, o hâlde Bilge de adildir.
Bütün filozoflar sorgulayıcıdır. Bütün sorgulayıcılar şüphecidir. Bütün şüpheciler gerçeği arar. Bütün gerçeği arayanlar değerlidir. O hâlde bütün filozoflar değerlidir.
Eğer adil davranırsan güçlüler sana düşman olur, eğer adil davranmazsan vicdanın sana düşman olur. Ya adil davranacaksın ya da davranmayacaksın. O hâlde her durumda bir düşmanın olacak.
Bütün planlı çalışanlar başarılı olur. Bütün başarılı olanlar öz güven kazanır. O hâlde bütün planlı çalışanlar öz güven kazanır. Bütün planlı çalışanlar öz güven kazanır. Bütün öz güven kazananlar mutlu olur. O hâlde bütün planlı çalışanlar mutlu olur.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Erdemli insanlar adildir argümanı Entimem; filozoflar sorgulayıcıdır argümanı Sorit; adil davranırsan argümanı İkilem; planlı çalışanlar argümanı ise Zincirleme Kıyas ile eşleşir.
Verilen eşleştirmelerde; erdemli insanlar argümanında gizli bir öncül olduğundan entimem; filozoflar argümanında ara sonuçlar atlandığından sorit; adil olma argümanında koşullu ve ayrıklı önermeler bir arada sunulup iki yollu bir çıkmaza götürdüğünden ikilem; planlı çalışma argümanında ise ara sonuçlar açıkça yazıldığından zincirleme kıyas ile eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
İlk argümanı analiz etmek.
Erdemli insanlar adildir önermesinden doğrudan Bilge'nin adil olduğu sonucuna geçilmiş, 'Bilge erdemlidir' öncülü gizli tutulmuştur. Bu durum entimem (kısaltılmış kıyas) yapısını gösterir.
Öncüllerinden biri veya sonucu eksik bırakılarak yapılan kıyas türünü belirlemek.
2
İkinci argümanı analiz etmek.
Önermelerin zincirleme şekilde birbirine bağlandığı ancak ara sonuçların (örneğin 'Bütün filozoflar şüphecidir', 'Bütün filozoflar gerçeği arar') atlanarak doğrudan ilk konu ile son yüklemin bağlandığı görülmüştür. Bu yapı sorit kıyasıdır.
Ara önermelerin sonuçlarının çıkarılmasıyla kısaltılmış olan zincirleme kıyas türünü saptamak.
3
Üçüncü argümanı analiz etmek.
İki koşullu önerme ('adil davranırsan...' ve 'adil davranmazsan...') ve bunları birleştiren bir ayrık önerme ile her iki seçeneğin de kaçınılmaz bir sonuca çıktığı yapı tespit edilmiştir. Bu yapı ikilem (dilemna) kıyasıdır.
Koşullu ve ayrıklı önermelerin bir arada kullanıldığı ikilem yapısını teşhis etmek.
4
Dördüncü argümanı analiz etmek.
Birden fazla basit kıyasın bir araya geldiği, ilk kıyasın sonucunun ikinci kıyasın öncülü yapıldığı ve ara sonuçların dilde açıkça ifade edildiği yapı görülmüştür. Bu yapı zincirleme kıyas örneğidir.
Öncül ve sonuç ilişkilerinin basamaklı şekilde açıkça yazıldığı bileşik kıyas türünü doğrulamak.

Key Concept

Kıyasların yapılarına ve öncül sayılarına göre basit, bileşik ve düzensiz olarak sınıflandırılması ve bunların ayırt edici mantıksal özellikleri.
Estimated Time:2m 0s
Question 1487Question

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) örnekliği (üsve-i hasene) ve sünneti, Müslümanlar için dini ve ahlaki hayatın en temel rehberidir. İslam teolojisinde sünnet; kavli, fiili ve takriri olmak üzere üç temel kategoriye ayrılır.

Buna göre, aşağıda sol sütunda verilen sünnet örneklerini sa�� sütundaki uygun sünnet çeşitleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Hz. Peygamber'in yolculukta su bulamadığı için teyemmümle namaz kılan ve sonrasında su bulmasına rağmen namazı tekrar etmeyen sahabinin bu uygulamasını tebessümle karşılayıp sessiz kalması
Hz. Peygamber'in, 'Müslüman, dilinden ve elinden Müslümanların güvende olduğu kimsedir.' buyurarak ideal müminin ahlaki olgunluğunu sözlü olarak ifade etmesi
Hz. Peygamber'in, hac ibadetinin rükünlerini bizzat yerine getirerek ashabına uygulamalı olarak göstermesi ve 'Hac ibadetiyle ilgili uygulamaları benden öğreniniz.' demesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki sahabinin teyemmüm uygulamasını onaylama örneği 'Takriri Sünnet' ile; dil ve el güvenliği hakkındaki sözlü tanım 'Kavli Sünnet' ile; hac rükünlerinin bizzat uygulanarak gösterilmesi ise 'Fiili Sünnet' ile eşleşmelidir.
Hz. Peygamber'in onaylamaları (teyemmüm örneğinde olduğu gibi sessiz kalması ve tebessümü) takriri sünnete; sözlü beyanları (güvenilirlik hakkındaki hadisi) kavli sünnete; bizzat sergilediği uygulamalar (hac rükünlerini yerine getirmesi) ise fiili sünnete girer. Üsve-i hasene kavramı, Hz. Peygamber'in yalnızca şekilsel davranışlarını değil, onun tüm ahlaki karakterini ve yaşantısını model almayı da kapsar ve bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler sünnetin ahlaki boyutlarını yansıtır.

Step-by-Step Solution

1
İlk örnekteki davranışı incelemek
Sahabinin teyemmümle kıldığı namazı tekrar etmemesi üzerine Hz. Peygamber'in sessiz kalıp tebessüm etmesi, bir onaylama (takrir) durumudur. Bu yüzden Takriri Sünnet ile eşleşir.
Hz. Peygamber'in onay ve sükutunu bildiren sünnet çeşidini belirlemek.
2
İkinci örnekteki ifadeyi incelemek
Hz. Peygamber'in sözlü beyanı (kavl) içeren hadis-i şerif, doğrudan Kavli Sünnet ile eşleşir.
Sözlü açıklamaların hangi sünnet türüne dahil olduğunu tespit etmek.
3
Üçüncü örnekteki eylemi incelemek
Hz. Peygamber'in hac ibadetinin rükünlerini bizzat yapması ve uygulamalı olarak göstermesi Fiili Sünnet ile eşleşir.
Uygulamalı ibadet ve davranışların sünnet türünü belirlemek.

Key Concept

Sünnet çeşitlerinin (kavli, fiili, takriri) tanımları ve örnekleri üzerinden Hz. Muhammed'in (s.a.v.) örnekliğinin (üsve-i hasene) ahlaki ve pratik boyutlarıyla kavranması.
Question 1488Question

Divan şairleri, şiirlerinde geniş bir bilgi birikimini ve kültürel arka planı yansıtırlar. Bu doğrultuda klasik ��iirde telmih, teşbih veya mazmunlar aracılığıyla gök biliminden tasavvufa, destanlardan günlük ritüellere kadar uzanan zengin bir referans ağı kurulmuştur.

Buna göre, sol sütunda verilen edebî imgeleri ve anahtar terimleri, sağ sütunda yer alan divan şiirinin esinlendiği kaynak alanlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

"Câm-ı Cem", "Afrasiyab" ve "Feridun" gibi adların cömertlik, güç veya meclis adabı bağlamında memdûhu (övülen kişiyi) yüceltmek için telmih yoluyla kullanılması
"Çarh-ı felek", "Müşteri" ve "Zühre" gibi kavramların şairin talihi, sevgilinin musikideki yeteneği veya zamanın adaletsizliğiyle ilişkilendirilerek şiire taşınması
Sevgilinin güzelliğinin "Kenan ili", aşığın hasretinin "külbe-i ahzan" (hüzünler evi), mucizelerin ise "yed-i beyza" gibi ifadelerle beyitlerde canlandırılması
"Sûr-ı hümayun" törenlerinin, mesire alanlarındaki eğlencelerin, helva sohbetlerinin ve "ıydiyye" türü şiirlerdeki bayramlaşma ritüellerinin işlenmesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleşmeler şu şekildedir: 1. İran mitolojisi ve epik geleneği, 2. Klasik dönem astronomi ve kozmoloji bilgileri, 3. Kur'an-ı Kerim, hadisler ve peygamber kıssaları, 4. Sosyal hayat, yerel kültür ve tarihî/toplumsal gerçeklikler.
Eşleştirmelerin tamamı divan şiirinin kaynaklarının doğru sınıflandırılmasıyla yapılmıştır. Şehname kahramanları İran mitolojisini; gezegenler ve felekler astronomiyi; peygamberlerin hayatlarına dair mazmunlar dinî kaynakları; mesireler, şenlikler ve düğünler ise günlük sosyal hayatı temsil etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci öncüldeki kahramanları ve kavramları analiz etmek
Câm-ı Cem (Cemşid'in kadehi), Afrasiyab ve Feridun gibi isimlerin İran mitolojisine ve Firdevsi'nin Şehname'sine dayandığı tespit edilir. Bu nedenle birinci öncül İran mitolojisi ve epik geleneği ile eşleşir.
Şairlerin telmih ve teşbihlerde kullandığı mitolojik figürlerin kökenini belirlemek.
2
İkinci öncüldeki kavramları analiz etmek
Çarh-ı felek, Müşteri ve Zühre gibi kelimelerin gök cisimleri ve astronomi terimleri olduğu belirlenir. Bu unsurlar şairlerin kozmolojik ve astrolojik (ilm-i nücum) tasavvurlarını yansıtır ve ilgili seçenekle eşleşir.
Şiirlerdeki kozmik ve astrolojik ögelerin kaynağını saptamak.
3
Üçüncü öncüldeki ifadeleri ve telmihleri analiz etmek
Kenan ili, külbe-i ahzan (Yusuf peygamberin babası Yakub'un hasret çektiği kulübe) ve yed-i beyza (Musa peygamberin beyaz eli mucizesi) dinî-tasavvufi kaynaklar ve peygamber kıssaları (Kısas-ı Enbiya) ile ilişkilidir. Bu yüzden üçüncü öncül dinî kaynaklarla eşleşir.
İncil, Tevrat veya Kur'an kaynaklı anlatıların edebiyattaki izlerini bulmak.
4
Dördüncü öncüldeki sosyal unsurları analiz etmek
Sûr-ı hümayun, helva sohbetleri, bayramlar ve mesire alanları doğrudan Osmanlı toplumunun günlük ve sosyal yaşamına aittir. Bu nedenle dördüncü öncül sosyal hayat ve yerel kültür ile eşleşir.
Eserlerdeki gerçekçi ve yerel kültürel ögeleri ayırt etmek.

Key Concept

Divan edebiyatının beslendiği dinî, mitolojik, bilimsel ve toplumsal kaynakların şiirlerdeki yansımaları.
Question 1489Question

İslam dininde bir ibadetin şekilsel olarak geçerli (sahih) olması fıkhi kurallara uygunluğuyla sağlanırken, Allah katında manevi olarak kabul edilmesi belirli ahlaki, inançsal ve yöntemsel şartlara bağlıdır.

Buna göre, sol sütunda verilen ibadetlerin kabul şartları ile sağ sütundaki açıklamaları doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

İhlas
Sünnete Uygunluk
İman

Matches

Show answer & explanation

Answer

İhlas kavramı ibadetin yalnızca Allah rızası için yapılmasıyla; Sünnete uygunluk ibadetin Hz. Peygamber'in gösterdiği biçimde yerine getirilmesiyle; İman ise ibadetin kabulünün temel inançsal ön şartı olmasıyla eşleşmelidir.
İbadetlerin kabul şartlarından ihlas, ibadetin yalnızca Allah rızası için yapılmasını; sünnete uygunluk, ibadetin Hz. Peygamber'in öğrettiği biçimde ifa edilmesini; iman ise ibadetlerin kabul edilmesinin inançsal ön şartı olmasını ifade eder.

Step-by-Step Solution

1
Sol sütundaki kavramların tanımlarını ve İslam dinindeki ibadetlerin kabul edilme şartlarındaki yerini analiz edin.
İhlas, sünnete uygunluk ve iman kavramlarının ibadetlerin kabul edilmesindeki ahlaki, fıkhi ve inançsal rollerini belirledik.
Kavramların doğru tanımlarıyla eşleştirilebilmesi için öncelikle terimlerin anlam sınırlarının netleştirilmesi gerekir.
2
Sağ sütunda yer alan tanımları sol sütundaki kavramlarla birebir karşılaştırarak eşleştirin.
İhlas kavramı yalnızca Allah rızasını gözetmeyi içeren tanımla, Sünnete uygunluk Hz. Peygamber'in uygulamalarını esas alan tanımla, İman ise ibadetlerin kabul edilmesinin inançsal ön şartı olan tanımla eşleşir.
Her bir kavramın kendine özgü nitelikleri sağ taraftaki tanımlarda açıkça belirtilmiştir.

Key Concept

İbadetlerin Kabul Şartları (İman, İhlas, Sünnete Uygunluk)
Estimated Time:2m 0s
Question 1490Question

A��ağıdaki sol sütunda verilen İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Yazılı Dönemi'ne ait eser ve yazıtları, sağ sütunda yer alan belirleyici açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Irk Bitig
Kalyanamkara ve Papamkara
Tonyukuk Yazıt��
Sekiz Yükmeç

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleştirme sonucunda Irk Bitig adlı eser Göktürk alfabesiyle yazılan fal kitabıyla, Kalyanamkara ve Papamkara iyi ve kötü kalpli prenslerin masalıyla, Tonyukuk Yazıtı Vezir Tonyukuk'un kendi adına diktirdiği anı niteliğindeki taşla, Sekiz Yükmeç ise Budizm öğretilerini toplayan dinî-didaktik metinle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede her eser kendi belirgin içerik ve biçimsel özelliğiyle eşleşmiştir. Irk Bitig fal kitabıyla, Kalyanamkara ve Papamkara iyi-kötü prens masalıyla, Tonyukuk Yazıtı vezirin kendi anılarıyla, Sekiz Yükmeç ise Budist ahlak esaslarıyla eşleşmelidir.

Step-by-Step Solution

1
Eserlerin hangi dönemlere ve hangi inanç/kültür çevrelerine ait olduğunu belirleme
Irk Bitig ve Tonyukuk Yazıtı Göktürk harfli metinler; Kalyanamkara ve Papamkara ile Sekiz Yükmeç ise Uygur alfabesi ve Budist çevreye ait eserlerdir.
Eserlerin yazım dili, alfabesi ve içeriksel temaları doğru eşleştirmenin temelini oluşturur.
2
Eserlerin içerik özelliklerini tanımlarla karşılaştırma
Irk Bitig fal kitabıdır; Kalyanamkara masal üslubundadır; Tonyukuk anı ve tarih niteliğindedir; Sekiz Yükmeç ise dinî-ahlaki bilgiler içeren bir yığındır.
Her eserin kendine özgü edebi tür ve içerik niteliği onu diğerlerinden ayırır.
3
Doğru eşleşmeleri kurma
Irk Bitig kehanet içerikli fal kitabıyla, Kalyanamkara iki kardeşin masalıyla, Tonyukuk anı üsluplu yazıtla, Sekiz Yükmeç ise sekiz yığın anlamındaki dinî metinle eşleştirilir.
Elde edilen veriler doğrultusunda her kavram kendi tanımıyla eşleşmiş olur.

Key Concept

Yazılı Dönem Türk Edebiyatı eserlerinin içerik, alfabe, yazar ve tür özelliklerinin ayırt edilmesi
Question 1491Question

Sol sütunda Divan edebiyatında etkili olmuş edebî akımlar ve eğilimler, sağ sütunda ise bu akımların temel estetik ilkeleri ve üslup özellikleri verilmiştir. Sol sütundaki akımları sağ sütundaki doğru açıklamalarla eşle��tiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Sebk-i Hindî
Mahallileşme Akımı
Hikemî Tarz (Nâbî Ekolü)
Türk-i Basit

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sebk-i Hindî akımı soyut ve kapalı hayallerle; Mahallileşme akımı somut sevgili tipleri ve yerel söyleyişlerle; Hikemî tarz ahlaki ve felsefi öğütlerle; Türk-i Basit akımı ise Arapça/Farsça kuralları reddedip Türkçe kelimeler kullanma amacıyla eşleşmektedir.
Sebk-i Hindî karmaşık imge dünyasıyla; Mahallileşme günlük yaşam sahneleriyle; Hikemî tarz felsefi ve ahlaki öğütlerle; Türk-i Basit ise Arapça ve Farsça kuralları dışlayıp Türkçe kelimeler kullanma ilkesiyle eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Edebî akımların temel felsefelerini ve üslup özelliklerini belirleyin.
Sebk-i Hindî (ağır dil, kapalı anlam), Mahallileşme (somut yaşam, yerel söyleyiş), Hikemî tarz (didaktik, ahlaki öğüt), Türk-i Basit (sadece Türkçe kelimeler, tamlamasız aruz) tespit edilir.
Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için her akımın ayırıcı özelliklerinin bilinmesi gerekir.
2
Sağ sütundaki tanımları sol sütundaki akımlarla karşılaştırın.
Sebk-i Hindî akımı kapalı hayaller ve alışılmamış bağdaştırmaları içeren tanım ile; Mahallileşme akımı yerel mekân ve halk söyleyişlerini içeren tanım ile; Hikemî tarz bilgelik ve öğüt içeren tanım ile; Türk-i Basit ise Arapça/Farsça kuralları dışlama içeren tanım ile eşleşir.
Her tanımın barındırdığı anahtar kelimeler ilgili akımın poetikasıyla doğrudan uyuşmaktadır.

Key Concept

Divan Edebiyatındaki Edebî Akımlar ve Eğilimler
Estimated Time:2m 0s
Question 1492Question

Aşağıda sol sütunda verilen beyitleri, biçim ve içerik özelliklerine göre sağ sütundaki divan edebiyatı nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bir eşek var idi zaîf ü nizâr
Yük elinden katı şikeste vü zâr
Süzme çeşmin gelmesin müjgân müjgân üstüne
Urma zahm-ı sîneme peykân peykân üstüne
Sensin o pâdişâh-ı cihân-bân-ı dâd-ger
Kim adl ü dâdın eylemiştir cihânı pür-safâ
Kazan ey dilde olan gevher-i zâtından şerefi
Neseb-i pâk ile âdem olamaz fahr-ı cihân

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki birinci beyit Mesnevi ile, ikinci beyit Gazel ile, üçüncü beyit Kaside ile, dördüncü beyit ise Kıta ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede birinci beyit, olay anlatımı (tahkiye) ve kendi içinde kafiyeli yapısı nedeniyle Mesnevi ile; ikinci beyit, sevgili, göz ve kirpik gibi unsurları ele alan lirik yapısıyla Gazel ile; üçüncü beyit, bir padişaha yönelik övgü içermesi sebebiyle Kaside ile; dördüncü beyit ise toplumsal/ahlaki bir düşünceyi işlemesi ve kafiye yapısı nedeniyle Kıta ile eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Beyitlerin kafiye düzenini (dış yapı özelliklerini) analiz etmek
Birinci beyit aa (nizâr/zâr) kafiye şemasına sahiptir. İkinci beyit aa (üstüne/üstüne) kafiye şemasına sahiptir. Üçüncü beyit xa (dâd-ger/safâ) kafiye şemasına sahiptir. Dördüncü beyit xa (şerefi/cihân) kafiye şemasına sahiptir.
Nazım şekillerinin ayırt edilmesinde kafiye örgüsü en belirgin dış yapı unsurudur.
2
Aynı kafiye şemasına sahip beyitleri içeriklerine göre gruplandırmak
Birinci beyit bir hayvanın fiziki durumunu anlatarak olay anlatımına (tahkiyeye) yönelmiştir. İkinci beyit sevgili, göz ve gönül yarası gibi tamamen lirik bir aşk konusunu işlemektedir.
aa şeklinde kafiyelenen gazel matla beyti ile mesnevi beytini ayırmanın yolu içerik ve tema analizidir.
3
xa şeklinde kafiyelenen beyitleri temalarına göre ayırt etmek
Üçüncü beyit padişaha yönelik övgü (methiye) içermektedir. Dördüncü beyit ise soy yerine şahsiyet ve erdem sahibi olmayı öğütleyen didaktik ve felsefi bir düşünceyi savunmaktadır.
xa şeklinde kafiyelenen beyitlerde kaside (övgü) ve kıta (felsefi/ahlaki düşünce) ayrımı tema üzerinden netleştirilir.

Key Concept

Beyitlerle kurulan divan edebiyatı nazım şekillerinin kafiye düzeni ve içerik özelliklerine göre ayırt edilmesi.
Question 1493Question

Budizm öğretilerini kavramsal düzeyde analiz eden bir araştırmacı, bu inanç sisteminin temel kavramları ile bunların Hinduizm'den ayrılan yönlerini vurgulayan açıklamaları arasında bir eşleştirme yapacaktır. Buna göre, sol sütunda verilen Budizm kavramları ile sağ sütundaki açıklamaların doğru eşleşmesi nasıl olmalıdır?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Anatta
Dharma
Nirvana
Samsara

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki 'Anatta' kavramı sağ sütundaki 'Atman inancının aksine kalıcı bir benliğin bulunmadı��ını savunan öğreti' ile; 'Dharma' kavramı 'kast sistemine dayalı ödevler yerine Buddha'nın evrensel öğretileri' ile; 'Nirvana' kavramı 'Brahman ile birleşmekten farklı olarak dünyevi tutkuların sönmesi durumu' ile; 'Samsara' kavramı ise 'kalıcı bir ruhun beden değiştirmesine dayanmayan doğum-ölüm döngüsü' ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmeler, Budizm'in Hinduizm'in temel dogmalarına (kast sistemi, kalıcı Atman ruhu, Brahman tanrısı ve tenasüh) getirdiği eleştirileri ve kendi özgün kavramlarını tam olarak karşılamaktadır. Anatta benliğin yokluğunu, Dharma Buddha'nın evrensel kurtuluş yasasını, Nirvana tutkuların sönmesi ile gelen aydınlanmayı, Samsara ise ruhsuz karmik yeniden doğum döngüsünü ifade eder.

Step-by-Step Solution

1
Budizm ve Hinduizm'in ruh ve benlik anlayışları arasındaki temel doktrinel farkı analiz etmek.
Anatta kavramının Hinduizm'deki ebedi ruh (Atman) inancına karşıt olarak geliştirildiğini ve ruhsuzluk ilkesini ifade ettiğini tespit etmek.
Anatta'nın bağımsız ve kalıcı bir benliği reddeden yönünü do��ru açıklamayla ilişkilendirmek.
2
Dharma teriminin Budist ve Hindu geleneklerindeki farklı toplumsal ve kozmik anlamlarını karşılaştırmak.
Budizm'deki Dharma'nın, kast sisteminin getirdiği sınıfsal ödevler yerine Buddha'nın evrensel kurtuluş öğretilerini ve doğruluk yasasını temsil ettiğini belirlemek.
Budizm'in kast sistemine karşı duruşunu ve Dharma'ya yüklediği yeni anlamı kavramak.
3
İki dinin nihai kurtuluş hedeflerini (Nirvana ve Mokşa) karşılaştırmalı olarak incelemek.
Budizm'deki Nirvana'nın, Hinduizm'deki aşkın bir tanrısal öz olan Brahman ile birleşmekten (Mokşa) farklı olarak, dünyevi acı, arzu ve yanılsamaların tamamen sönmesi olduğunu ayırt etmek.
Budizm'in kurtuluş anlayışının özgün teolojik ve felsefi yapısını belirlemek.
4
Yeniden doğum döngüsünün (Samsara) ruh anlayışına bağlı olarak nasıl işlediğini kavramak.
Budizm'de kalıcı bir ruh göçü (tenasüh) kabul edilmeksizin, karmik birikimlerin etkisiyle devam eden doğum-ölüm çarkının Samsara olduğunu saptamak.
Ruh göçü ile karmik süreklilik arasındaki farkı ortaya koyarak Samsara'yı doğru tanımla eşleştirmek.

Key Concept

Budizm öğretilerinin Hinduizm'in kast, ruh (Atman), tanrı (Brahman) ve kurtuluş (Mokşa) anlayışlarından ayrılan yönleri ve temel kavramsal tanımları.
Question 1494Question

Divan edebiyatının klasik sonrası döneminde eser veren şairlerin kendilerine has üslup özellikleri ve yönelimleri bulunmaktadır.

Aşağıda verilen şairler ile onların edebî kişiliklerini belirleyen açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Enderunlu Fâzıl
Nailî
Şeyhülislam Yahya
Koca Ragıp Paşa

Matches

Show answer & explanation

Answer

Enderunlu Fâzıl - Hûbannâme ve Defter-i Aşk yazarı; Nailî - Sebk-i Hindi ve ilk şarkı örnekleri; Şeyhülislam Yahya - Rindane gazel ve İstanbul Türkçesi; Koca Ragıp Paşa - XVIII. yüzyıl hikemî tarzı
Şairlerin yaşadıkları yüzyıllar, benimsedikleri edebi akımlar (Mahallileşme, Sebk-i Hindi, Hikemi Tarz) ve verdikleri özgün eserler (Hûbannâme, ilk şarkı örnekleri vb.) dikkate alındığında doğru eşleşmeler kurulmuştur. Enderunlu Fâzıl mahallileşme ve mesnevileriyle; Nailî Sebk-i Hindi ve ilk şarkı örnekleriyle; Şeyhülislam Yahya rindane gazelleri ve İstanbul Türkçesiyle; Koca Ragıp Paşa ise XVIII. yüzyıl hikemî tarzıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Enderunlu Fâzıl'ın edebi niteliklerini incelemek.
Sanatçının mahallileşme akımını benimsediği ve Hûbannâme ile Defter-i Aşk mesnevilerini kaleme aldığı görülür. Bu bilgiyle Enderunlu Fâzıl ismi ilgili açıklamayla eşleştirilir.
Yazar-eser ilişkisi ve edebi yönelim üzerinden doğru eşleşmeyi kurmak.
2
Nailî'nin Türk şiirindeki yerini saptamak.
Nailî'nin XVII. yüzyılda Sebk-i Hindi akımını başlatan isim olduğu ve edebiyatımızda ilk şarkı örneklerini verdiği belirlenir.
Akım ve nazım şekli öncülüğü bilgisiyle eşleştirmeyi doğrulamak.
3
Şeyhülislam Yahya'nın şiir anlayışını değerlendirmek.
XVII. yüzyıl şairi olan Yahya'nın din dışı rindane gazelleriyle tanındığı ve Bâkî'nin dil özelliklerini sürdürdüğü anlaşılır.
Şiir türü (rindane gazel) ve dil üslubu üzerinden eşleşme yapmak.
4
Koca Ragıp Paşa'nın edebi kimliğini saptamak.
Koca Ragıp Paşa'nın XVIII. yüzyılda yaşamış bir devlet adamı ve şair olarak Nâbî'nin felsefi-ahlaki (hikemî) şiir yolunu devam ettirdiği saptanır.
Edebi ekol ve dönem bilgisine dayanarak son eşleşmeyi tamamlamak.

Key Concept

17. ve 18. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairlerinin Edebî Yönelimleri, Eserleri ve Üslupları
Question 1495Question

Sayılar evreninde (EE) tanımlanmış olan;
T(x)T(x): "xx tek sayıdır."
C\c(x)Ç(x): "xx çift sayıdır."
A(x)A(x): "xx asal sayıdır."
yüklemleri verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki Türkçe önermeleri sağ sütundaki sembolik mant��k karşılıklarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bazı tek sayılar asaldır.
Bütün çift sayılar tek olmayan sayılardır.
Hiçbir asal sayı çift değildir.
Her sayı tek veya çifttir.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki önermeler sırasıyla sağ sütundaki karşılık gelen sembolik formüllerle eşleşmektedir: Bazı tek sayılar asaldır önermesi x(T(x)A(x))\exists x (T(x) \wedge A(x)) ile; Bütün çift sayılar tek olmayan sayılardır önermesi x(C\c(x)T(x))\forall x (Ç(x) \rightarrow \sim T(x)) ile; Hiçbir asal sayı çift değildir önermesi x(A(x)C\c(x))\forall x (A(x) \rightarrow \sim Ç(x)) ile; Her say�� tek veya çifttir önermesi ise x(T(x)C\c(x))\forall x (T(x) \vee Ç(x)) ile eşleşir.
Verilen eşleştirmelerde, tikel önermeler tikel niceleyici (\exists) ve tümel evetleme eklemi (\wedge) ile; tümel önermeler tümel niceleyici (\forall) ve koşul eklemi (\rightarrow) ile eşleştirilmiştir. Olumsuz ifadeler için ise değilleme eklemi (\sim) doğru yerlerde kullanılarak sembolleştirme eksiksiz tamamlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Tikel ve tümel niceleyicilerin sembollerini belirlemek.
'Bazı' ifadesi için tikel niceleyici (\exists), 'bütün', 'her' ve 'hiçbir' ifadeleri için tümel niceleyici (\forall) kullanılacağı saptanır.
Doğru niceleyici seçimi, yüklemler mantığında sembolleştirmenin ilk adımıdır.
2
Niceleyicilere uygun ana eklemleri seçmek.
Tikel niceleme (\exists) için ana eklem genelde tümel evetleme (\wedge), tümel niceleme (\forall) için ise koşul (\rightarrow) eklemidir.
Yüklemler mantığında genel kurallara göre tümel önermeler koşul eklemiyle, tikel önermeler ise tümel evetleme eklemiyle sembolleştirilir.
3
Önermelerin niteliğini (olumlu/olumsuz) kontrol ederek eşleştirmeyi tamamlamak.
'Tek olmayan' ve 'çift değildir' gibi olumsuz ifadelerin değilleme (\sim) eklemi alacağı belirlenir ve tüm önermeler uygun formüllerle eşleştirilir.
Sembolleştirmenin doğruluğunu teyit etmek için önermelerdeki olumsuzluk ekleri sembolik değillemeyle eşleştirilmelidir.

Key Concept

Yüklemler mantığında tümel ve tikel niceleyicilerle önerme sembolleştirme kuralları.
Estimated Time:1m 30s
Question 1496Question

Aşağıdaki numaralanmış Âşık edebiyatı dörtlüklerini; hece ölçüsü, üslup ve tema özelliklerini dikkate alarak sağda karışık olarak verilen nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ala gözlü benli dilber
Koma beni el yerine
Altın kemer olayım da
Dolanayım bel yerine
Yiğitler yurdunda doğup büyüyen
Düşmanın üstüne atlar atılır
Kalkan kılıç ile cenge yürüyen
Yiğidin şanına şanlar katılır
Bre ağalar behey beyler
Hemen çöktü bir karanlık
Yalan dünya yalan dünya
Göz açıp yummak bir anlık
Adalet kalmadı hep oldu talan
Doğru söyleyenin dilleri yalan
Rüşvet ile döner çarkı devranın
Fakirin hâlinden anlayan hani

Matches

Show answer & explanation

Answer

Aşk temalı 8'li dörtlük semai (güzelleme) ile; yiğitlik konulu 11'li dörtlük koşma (koçaklama) ile; 'bre, behey' ünlemleri içeren 8'li dörtlük varsağı ile; toplumsal yozlaşmayı eleştiren 11'li dörtlük ise koşma (taşlama) ile eşleşmektedir.
Dörtlüklerin yapısal ve içeriksel çözümlemeleri yapıldığında; lirik duygular barındıran 8'li dörtlük semaiyle (güzelleme), kahramanlık temasını işleyen 11'li dörtlük koşmayla (koçaklama), 'bre, behey' gibi ünlemler içeren 8'li dörtlük varsağıyla, toplumsal adaletsizlikleri eleştiren 11'li dörtlük ise koşmayla (taşlama) tam olarak eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Dörtlüklerin hece sayılarını sayarak hece ölçülerini belirleyin.
Birinci ve üçüncü dörtlüklerin 8'li; ikinci ve dördüncü dörtlüklerin ise 11'li hece ölçüsüyle söylendiği saptanır.
Âşık edebiyatında hece sayısı, koşma (11'li) ile semai ve varsağı (8'li) ayrımını yapmak için en temel yapısal kriterdir.
2
Şiirlerin temalarını ve üslup özelliklerini (anahtar ünlemleri) inceleyin.
Birinci dörtlükte sevgili ve lirik duygular (aşk); ikinci dörtlükte cenk ve yiğitlik; üçüncü dörtlükte 'bre' ve 'behey' ünlemleri ile hayata karşı yiğitçe bir duruş; dördüncü dörtlükte ise rüşvet ve adalet kaybı üzerinden toplumsal eleştiri tespit edilir.
Tematik yönelimler nazım türlerini (güzelleme, koçaklama, taşlama) belirlerken; üslup özellikleri varsağı gibi özel nazım biçimlerinin ayırt edilmesini sağlar.
3
Bulunan yapısal ve tematik özellikleri sağdaki seçeneklerle doğru biçimde eşleştirin.
İlk dörtlük güzelleme semaiye; ikinci dörtlük koçaklama koşmaya; üçüncü dörtlük varsağıya; dördüncü dörtlük ise taşlama koşmaya bağlanır.
Hem hece ölçüsü hem de tema özellikleri bir araya getirilerek doğru nazım biçimi ve türü eşleştirmesi tamamlanır.

Key Concept

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri (Hece ölçüsü, tema ve biçimsel unsurların analizi)
Estimated Time:2m 0s
Question 1497Question

Kutadgu Bilig'de insanı hem bu dünyada hem de ahirette mutluluğa ulaştıracak yolları göstermek amacıyla dört temel kavram alegorik şahsiyetler üzerinden somutlaştırılmıştır. Aşağıdaki tabloda yer alan alegorik şahsiyetler ile temsil ettikleri soyut kavramları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Kün Togdı
Ay Togdı
Ögdülmiş
Odgurmış

Matches

Show answer & explanation

Answer

Kün Togdı - Adalet ve Kanun, Ay Togdı - Saadet ve Devlet, Ögdülmi�� - Akıl ve Anlayış, Odgurmış - Akıbet ve Kanaat şeklinde eşleşmelidir.
Kutadgu Bilig'deki alegorik şahsiyetlerin doğru eşleşmesi şu şekildedir: Kün Togdı adaleti ve kanunu; Ay Togdı saadeti ve devleti; Ögdülmiş aklı ve bilimi; Odgurmış ise akıbeti ve kanaati temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Eserdeki karakterlerin kimliklerini ve rollerini belirleme
Kün Togdı hükümdar, Ay Togdı vezir, Ögdülmiş vezirin oğlu ve Odgurmış ise vezirin kardeşi (zahit) olarak tanımlanır.
Her karakterin temsil ettiği soyut değer, eserde üstlendikleri toplumsal rollerle doğrudan ilişkilidir.
2
Karakterlerin temsil ettiği soyut kavramları eşleştirme
Hükümdar Kün Togdı adaleti (könilik); vezir Ay Togdı saadeti/devleti (kut); vezirin oğlu Ögdülmiş aklı (ukuş); zahit Odgurmış ise akıbeti/dünyanın sonunu (akıbet) simgeler.
Yusuf Has Hacib, ideal devlet düzenini ve bireyin ahlaki olgunlaşmasını bu dört temel sütun üzerine inşa etmiştir.

Key Concept

Kutadgu Bilig'deki alegorik şahsiyetler ve temsil ettikleri kavramlar
Question 1498Question

Aşağıdaki sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile sağ sütunda verilen edebi özellikleri ve eserleri eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ahmet Fakih
Aşık Paşa
Ahmedî
Hoca Mesud

Matches

Show answer & explanation

Answer

Ahmet Fakih - Çarhname, Aşık Paşa - Garibname, Ahmedî - İskendername, Hoca Mesud - Süheyl ü Nevbahar
Verilen şairler ile eserleri ve edebi nitelikleri birebir örtüşmektedir: Ahmet Fakih'in eseri Çarhname, Aşık Paşa'nın eseri Garibname, Ahmedî'nin eseri İskendername ve Hoca Mesud'un eseri Süheyl ü Nevbahar'dır.

Step-by-Step Solution

1
Verilen şairlerin yüzyıllarını ve Türk edebiyatındaki temel katkılarını tespit etmek.
Ahmet Fakih'in 13. yüzyılda dinî-didaktik şiir yazdığı, Aşık Paşa, Ahmedî ve Hoca Mesud'un ise 14. yüzyıl şairleri olduğu hatırlanır.
Şairleri dönemlerine ve edebi eğilimlerine göre gruplandırmak doğru eşleştirme için ilk adımdır.
2
Her şairin adı geçen eserle olan ilişkisini kurmak.
Ahmet Fakih'in Çarhname kasidesiyle, Aşık Paşa'nın Türkçeci kimliğiyle öne çıkan Garibname mesnevisiyle, Ahmedî'nin İskendername mesnevisiyle ve Hoca Mesud'un Süheyl ü Nevbahar mesnevisiyle eşleştiği netleştirilir.
Sanatçı-eser eşleştirmesi tamamlanarak nihai sonuca ulaşılır.

Key Concept

13. ve 14. Yüzyıl Divan Edebiyatı Şairleri ve Eserleri
Question 1499Question

Aşağıda sol sütunda Divan edebiyatı beyitlerle kurulan nazım şekillerinden alınan örnekler, sağ sütunda ise bu örneklerin ait olduğu nazım şekilleri karışık olarak verilmiştir. Sol sütundaki örnekleri sağ sütundaki uygun nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı / Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı
Sultân-ı cihân şâh-ı Süleymân-ı zamân kim / Hâk-i kademi zînet-i tâc-ı serverândır
Bir eşek var idi zaîf ü nizâr / Yük elinden çekeri zâr u fizâr
İlm kesbiyle pâye-i rif'at / Ârzû-yı muhâl imiş ancak

Aşk imiş her ne var âlemde / İlm bir kıyl ü kâl imiş ancak

Matches

Show answer & explanation

Answer

Beni candan usandırdı beyiti Gazel ile; Sultân-ı cihân şâh-ı Süleymân beyiti Kaside ile; Bir eşek var idi beyiti Mesnevi ile; İlm kesbiyle başlayan parça ise Kıta nazım şekliyle eşleşmektedir.
Sol sütundaki örneklerin biçimsel ve içeriksel özellikleri sağ sütundaki nazım şekilleriyle tam olarak örtüşmektedir: Lirik matla beyti gazelle, padişah övgüsü içeren beyit kasideyle, olay anlatan aa uyaklı beyit mesneviyle ve ab cb uyaklı felsefi parça kıtayla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
İlk beyitin kafiye şeması ve teması incelenir.
"usanmaz mı" ve "yanmaz mı" kelimeleriyle kendi arasında kafiyeli (aa) olan ve aşk acısını konu alan bu beyitin bir gazelin matla beyti olduğu belirlenir.
Gazeller genellikle aa kafiye düzeniyle başlar ve lirik konuları işler.
2
İkinci beyitin içeriği ve hitap ettiği kişi analiz edilir.
"Sultân-ı cihân şâh-ı Süleymân" ifadesinden yola çıkılarak bir devlet büyüğüne sunulan övgü dolu bu beyitin kaside nazım şeklinin medhiye bölümüne ait olduğu saptanır.
Kasideler din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan beyitli nazım şekilleridir.
3
Üçüncü beyitteki anlatım tarzı ve kafiye yapısı değerlendirilir.
"nizâr" ve "fizâr" sözcükleriyle kendi arasında kafiyeli olan ve bir eşeğin başından geçenleri hikâye eden (fabl tarzı) bu beyitin mesneviye ait olduğu sonucuna varılır.
Mesneviler her beyti kendi arasında kafiyeli olan (aa, bb, cc...) ve olay anlatan nazım şekilleridir.
4
Dördüncü şiir parçasının beyit sayısı ve kafiye örgüsü çözümlenir.
İki beyitten oluşan, birinci beyti serbest (ab) ikincisi ise ilk beytin ikinci dizesiyle kafiyeli (cb) olan, felsefi konulu bu şiirin kıta olduğu tespit edilir.
Kıtalar genellikle 2-12 beyitten oluşan, matla beyti olmayan (ab cb) ve düşünsel konuları işleyen nazım şekilleridir.

Key Concept

Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekillerinin (gazel, kaside, mesnevi, kıta) biçimsel (kafiye düzeni, beyit sayısı) ve içeriksel (tema, konu) özelliklerine göre ayırt edilmesi.
Estimated Time:2m 0s
Question 1500Question

Hz. Muhammed'in (s.a.v.) hayatından bazı kesitler ve bu kesitlerin doğrudan ilişkili olduğu ahlaki kavramlar aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki olayları, sağ sütundaki kavramlarla temsil ettikleri temel ahlaki ilke açısından eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bizans İmparatoru Herakliyus'un sorusu üzerine, henüz Müslüman olmayan Ebu Süfyan'ın Hz. Muhammed'in hayatı boyunca hiç yalan söylemediğini ve insanları asla aldatmadığını itiraf etmesi.
Hudeybiye Antlaşması imzalandıktan hemen sonra Mekke'den kaçıp sığınan Ebu Cendel'in, antlaşmanın ilgili maddesi gereği Hz. Muhammed tarafından anlaşmaya sadık kalınarak Mekkelilere geri teslim edilmesi.
Sert bir üslupla alacağını isteyen gayrim��slim bir alacaklıya tepki gösteren sahabilere Hz. Muhammed'in müdahale ederek 'Hak sahibinin konuşma yetkisi vardır.' diyerek borcunun ödenmesini ve hakkının teslimini emretmesi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Bizans İmparatoru Herakliyus ve Ebu Süfyan olayı 'Doğruluk (Sıdk)' kavramıyla; Hudeybiye Antlaşması sonrası Ebu Cendel'in iade edilmesi olayı 'Güvenilirlik / Ahde Vefa (Emanet)' kavramıyla; gayrimüslim alacaklıya hak sahibinin söz hakkı verilerek hakkının ödenmesi olayı ise 'Adalet' kavramıyla eşleşmektedir.
Bizans İmparatoru ile Ebu Süfyan arasındaki konuşma dürüstlük ve yalan söylememek üzerinden 'Doğruluk (Sıdk)' kavramıyla ilişkilidir. Hudeybiye Antlaşması'na bağlılık 'Ahde Vefa / Güvenilirlik' ile, alacaklının hakkının savunulması ise 'Adalet' ile eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Ebu Süfyan ile Bizans İmparatoru Herakliyus arasındaki görüşmede geçen diyalog analiz edilir.
Görüşmede Hz. Muhammed'in hayatında hiç yalan söylemediği vurgulanmıştır. Yalan söylememek ahlak ilminde 'sıdk' (doğruluk) kavramıyla karşılanır.
Olayın hangi temel ahlaki kavramı temsil ettiğini belirlemek amacıyla bu adım atılır.
2
Hudeybiye Antlaşması sonrasında yaşanan Ebu Cendel'in iadesi olayı incelenir.
Hz. Muhammed'in Müslümanların aleyhine görünen ağır bir antlaşma maddesine sadık kalması, sözünde durmayı yani ahde vefayı gösterir. Bu durum güvenilirlik (emanet) kapsamında değerlendirilir.
Antlaşmaya sadık kalmanın ahlaki boyutunu saptamak için bu analiz yapılır.
3
Gayrimüslim alacaklı ile sahabiler arasında geçen olay değerlendirilir.
Hz. Muhammed'in borçlu olunan kişinin haklılığını savunması ve 'Hak sahibinin konuşma hakkı vardır.' diyerek hakkı gözeten bir tavır sergilemesi doğrudan adalet ilkesinin bir yansımasıdır.
Hak ve hukuk paylaşımı ile ilgili olayın karşılık geldiği erdemi netleştirmek için bu adım uygulanır.

Key Concept

Hz. Muhammed'in ahlaki vasıflarından sıdk, emanet ve adalet ilkelerinin tarihi örnekler üzerinden analizi.
PreviousPage 75 / 90Next
All practice questions — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin