Çevre ve Toplum

Beşerî faaliyetlerin doğal sistemlere olan etkileri; nüfus yoğunluğu, sanayileşme derecesi ve doğal kaynak kullanım biçimlerine bağlı olarak bölgeden bölgeye farklılık gösterir.

Aşağıdaki haritada bazı alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir.

Haritada numaralandırılan bu alanlarda insan faaliyetlerine bağlı olarak ortaya çıkan çevre sorunları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Doğa olaylarının afete dönüşmesinde coğrafi ortam özelliklerinin göz ardı edilerek beşerî faaliyetlerin sürdürülmesi önemli bir etkendir. Doğal afetlerin yol açabileceği can ve mal kayıplarını en aza indirmek, bulunulan bölgenin fiziki coğrafya koşullarına uygun planlama ve korunma yöntemlerinin hayata geçirilmesiyle mümkündür.

Aşağıdaki haritada beş farklı alan numaralandırılarak gösterilmiştir.

Buna göre, haritada numaralandırılan alanlardan hangisi, maruz kaldığı baskın doğal afet ve bu afetin zararlarını azaltmaya yönelik alınması gereken en uygun korunma yöntemi eşleştirmesinde doğru verilmiştir?

Haritada gösterilen ve Amuderya ile Siriderya nehirlerinin sularının tarımsal sulama amacıyla aş��rı derecede kullanılması sonucu büyük oranda kuruyan Aral Gölü, insan faaliyetlerinin doğal sistemler üzerindeki olumsuz etkilerinin en belirgin küresel örneklerinden biridir.

Gölün kuruma sürecinde havzada meydana gelen çevresel değişimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi beklenmez?

Beşerî faaliyetlerin doğal sistemlere müdahale biçimleri ve yoğunluğu, nüfus artışı ile teknolojik gelişmelere bağlı olarak çeşitlenmekte ve bu durum küresel ya da yerel ölçekte ciddi çevre sorunlarına yol açmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen beşerî faaliyet ve bu faaliyetin doğrudan ya da dolaylı olarak yol açtığı çevresel sonuç eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Sanayileşme, fosil yakıt kullanımı ve ormansızlaşma gibi beşerî faaliyetler atmosferdeki bazı gazların oranını artırarak sera etkisinin kuvvetlenmesine ve küresel iklim değişimine yol açmaktadır.

Buna göre, sera etkisinin işleyişi ve küresel iklim değişimi süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Küresel iklim değişiminin önemli bir halkası olan "albedo (yansıtma) geri besleme mekanizması"nın gerçekleşme aşamalarını neden-sonuç ili��kisine göre ilk aşamadan son aşamaya doğru sıralayınız.

Beşer�� faaliyetlerin doğal sistemlere olan müdahalesi, günümüzde küresel ve yerel ölçekte çeşitli çevre sorunlarının ve kirlilik türlerinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. İnsanların ihtiyaçlarını karşılamak adına gerçekleştirdiği uygulamalar, doğanın kendi dengesi içinde yenileyebileceğinden daha hızlı bir şekilde çevre tahribatına yol açabilmektedir.

Buna göre, aşağıda verilen beşerî faaliyet ve bu faaliyetin doğrudan neden olduğu çevre sorunu eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Küresel iklim değişimi, Sanayi Devrimi'nden bu yana kömür, petrol ve doğalgaz gibi fosil yakıtların kullanımının artması, ormansızlaşma ve endüstriyel süreçler nedeniyle atmosferdeki sera gazı birikiminin hızla yükselmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Bu değişim, kutup bölgelerinden ekvatoral kuşağa kadar tüm coğrafi bölgelerde farklı ekolojik ve sosyoekonomik sorunlara yol açmaktadır. Bu küresel tehdide karşı uluslararası alanda çeşitli çevre politikaları ve sözleşmeler geliştirilmektedir.

Buna göre, küresel iklim değişimi, sera etkisi ve bu sürece karşı alınan önlemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Fosil yakıtların aşırı kullanımı ve sanayi faaliyetleri sonucu atmosfere salınan gazlar, doğal sistemler üzerinde küresel ve yerel ölçekte olumsuz değişimlere yol açmaktadır.

Bu faaliyetlerin yol açtığı çevresel sorunlar göz önüne olduğunda, aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?

Küresel iklim değişimine bağlı olarak yeryüzünde gerçekleşen bazı çevresel değişimler ile bu değişimlerin doğrudan yol açtığı zincirleme ekolojik ve klimatik sonuçları eşleştiriniz.

Beşerî faaliyetlerin küresel iklim değişimi ��zerindeki etkileri ve bu değişimin çevre üzerindeki sonuçları dikkate alındığında, aşağıda verilen olayların neden-sonuç ilişkisine göre ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Sanayi Devrimi'nden bu yana beşerî faaliyetlerin etkisiyle atmosferdeki sera gazı birikiminin hızla artması, doğal sera etkisini kuvvetlendirerek küresel iklim değişimine yol açmaktadır. Bu durum küresel ölçekte pek çok coğrafi, ekolojik ve sosyoekonomik sonucu beraberinde getirmektedir.

Buna göre, küresel iklim değişimi, sera etkisi ve bu sürecin sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru bir bilgi değildir?

Küresel çevre sorunları ve iklim değişimi konularında kavramsal bilgiye sahip bir öğrencinin, olaylar ile bu olayların gerçekleşme mekanizmaları arasındaki ilişkileri doğru analiz etmesi gerekmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen küresel iklim değişimi ile ilgili süreçleri, sağ sütunda verilen doğru gerçekleşme mekanizmalarıyla eşleştiriniz.

Küreselleşen çevre sorunlarıyla mücadelede uluslararası iş birliğinin sağlanması amacıyla birçok çevre sözleşmesi ve protokol imzalanmıştır. Ülkelerin bu sözleşmeler doğrultusunda geliştirdiği çevre politikaları, farklı ekolojik sorunları çözmeyi amaçlamaktadır.

Bir çevre koruma derneğinin hazırladığı raporda yer alan;

I. Göçmen kuşların konaklama ve üreme alanı olan lagünlerin tarım arazisi kazanmak amacıyla kurutulması,

II. Nesli tehlike altındaki bazı endemik bitki soğanlarının yasa dışı yollarla yurt dışındaki ilaç firmalarına satılması,

III. Sanayi tesislerinden atmosfere salınan kloroflorokarbon (CFC) gazlarının etkisiyle atmosferin ultraviyole ışınlarını süzme kapasitesinin azalması

olumsuz durumlarının önlenmesinde öncelikli olarak rol oynayan uluslararası çevre sözleşmeleri, aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Sanayi Devrimi ile birlikte kömür ve petrol gibi fosil yakıtların kullanım��ndaki artış, atmosferdeki sera gazı birikimini hızlandırmış ve doğal sera etkisini kuvvetlendirerek küresel iklim değişimine neden olmuştur.

Buna göre;
I. Kutuplardaki ve da�� zirvelerindeki buzulların erimesiyle deniz seviyelerinin yükselmesi ve kıyı ovalarının sular altında kalması,
II. Kloroflorokarbon (CFC) gazlarının stratosferde birikmesi sonucu ozon tabakasının seyrelmesi ve zararlı ultraviyole ışınlarının yeryüzüne ulaşması,
III. Sıcaklık artışı ve buharlaşmanın şiddetlenmesine bağlı olarak göl ve baraj sularının çekilmesi, tatlı su kaynaklarının azalması

durumlarından hangileri küresel iklim değişiminin doğrudan sonuçları arasında gösterilebilir?

Atmosferin korunması ve küresel iklim değişikliğiyle mücadele amacıyla hazırlanan aşağıdaki uluslararası çevre politikası adımlarını, kabul ediliş yıllarına göre en eskiden en yeniye doğru sıralayınız.

Uluslararası çevre sorunlarının önlenmesinde ve doğal kaynakların sürdürülebilir yönetiminde küresel ve bölgesel düzeyde imzalanan sözleşmeler büyük bir öneme sahiptir.

Aşağıda verilen uluslararası çevre sözleşmelerini, bu sözleşmelerin temel hedefleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Doğal afetler, oluştukları ortam ve kökenlerine göre jeolojik, jeomorfolojik, klimatolojik, hidrolojik ve biyolojik olarak s��nıflandırılmaktadır. Bazı afetlerin gelişiminde ise birden fazla kökenin etkisi bulunur.

Buna göre, doğal afetlerin kökenleri ve özellikleri ile ilgili;

I. Heyelan; eğimli yamaçlarda yer çekimi, aşırı yağışlar ve killi tabakaların suya doygun hale gelmesiyle toprağın kütle halinde aniden aşağı kaymasıdır ve jeolojik-jeomorfolojik kökenlidir.
II. Erozyon; rüzgâr ve akarsuların etkisiyle toprağın üst tabakasının yavaş yavaş süpürülmesidir ve heyelanla aynı kökene sahip ani bir kütle hareketidir.
III. Tsunami; şiddetli fırtınalar, kasırgalar ve aşırı yağışlar gibi atmosferik olayların deniz sularını harekete geçirmesiyle oluşan klimatolojik kökenli bir afettir.
IV. Çığ; aşırı kar yağışı gibi meteorolojik faktörlerin yanı sıra eğim ve bitki örtüsünün cılız olması gibi jeomorfolojik faktörlerin etkileşimiyle gerçekleşen karmaşık kökenli bir afettir.

açıklamalarından hangileri doğrudur?

Küresel iklim değişiminde rol oynayan ve sıcaklık artışını daha da tetikleyen pozitif geri besleme (albedo geri beslemesi) mekanizmasının gerçekleşme aşamalarını, ilk basamaktan son basamağa doğru neden-sonuç ilişkisine uygun şekilde sıralayınız.

Atmosferde bulunan su buharı, karbondioksit ($CO_2$), metan ($CH_4$) ve azot oksit ($N_2O$) gibi gazlar doğal sera etkisini oluşturarak yeryüzünün yaşanabilir bir sıcaklık dengesinde kalmasını sağlar. Ancak Sanayi Devrimi'nden itibaren fosil yakıt tüketiminin artması ve ormansızlaşma gibi beşerî faaliyetler bu gazların atmosferdeki oranını hızla artırmış, bu durum küresel iklim değişimine yol açmıştır.

Buna göre, küresel iklim değişimi ve sera etkisi ile ilgili;

I. Kloroflorokarbon (CFC) gazlarının atmosferde birikerek ozon tabakasını seyreltmesi ve yeryüzüne ulaşan ultraviyole ışınlarının artması, küresel ısınmanın doğrudan temel nedenidir.
II. Fosil yakıt kullanımının artması ve orman tahribatı, karbon döngüsünü olumsuz etkileyerek atmosferdeki sera gazı birikimini ve sera etkisini kuvvetlendirir.
III. Küresel iklim değişiminin bir sonucu olarak kutup ve yüksek dağ buzullarının erimesi, deniz seviyelerinin yükselmesine ve alçak kıyıların sular altında kalmasına neden olur.

yargılarından hangileri doğrudur?