Nüfus Politikaları ve Şehirler

Aşağıda verilen şehirler ile bu şehirlerin tarihsel süreçte ortaya çıkmasında veya gelişmesinde etkili olan temel coğrafi ve ekonomik faktörleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de kır yerleşmelerinin önemli bir parçasını oluşturan köy altı yerleşmeleri; meskenlerin süreklilik durumu, yürütülen temel ekonomik faaliyetler ve kuruldukları alanların fiziki coğrafya özellikleri bakımından farklıl��k gösterir. Aşağıdaki haritada bazı köy altı yerleşmelerinin yaygın olarak görüldüğü alanlar numaralandırılarak gösterilmiştir.

Haritada işaretli alanlar ve buralarda yaygın olan yerleşme türleri ile ilgili;

$I.$ $I$ numaralı alanda yaygın olan divanlar, tarımsal faaliyetlerin yıl boyu sürdürülebilmesiyle kalıcı yerleşme özelliği kazanmıştır.
$II.$ $II$ numaralı alanda çadır düzeniyle kurulan obalar, temel geçim kaynağının hayvancılığa dayanması nedeniyle geçici yerleşmeler sınıfında yer alır.
$III.$ $III$ numaralı alanda yaygın olan dalyanlar, dik kıyıların varlığı ve akıntılar sayesinde deniz balıkçılığının yıl boyunca kesintisiz yapıldığı kalıcı köy altı yerleşmeleridir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Tarihsel süreçte şehirlerin ortaya çıkışı, nüfus büyüklükleri ve etki alanlarının genişlemesi üzerinde tarım, sanayi, ticaret, finans ve yönetim gibi fonksiyonel özellikler belirleyici olmuştur. Bir şehrin küresel, bölgesel ya da yerel ölçekteki etki alanı, sahip olduğu bu fonksiyonel özelliklerin gücüyle yakından ilişkilidir.

Buna göre, şehirlerin gelişimi ve etki alanları ile ilgili aşa��ıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İnsanlık tarihinde yerleşmelerin ortaya çıkması ve gelişim sürecinde şehirlerin geçirdiği dönüşüm aşamaları dikkate alındığında, aşağıda verilen gelişim evrelerinin geçmişten günümüze doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Cittaslow (Sakin Şehir) hareketi, küreselleşmenin şehirleri tek tipleştirmesine karşı yerel kimliği, geleneksel yaşamı, yerel üretimi ve çevre korumayı esas alan uluslararası bir belediyeler birliğidir. Türkiye'de de bu birliğe üye olan yerleşmeler, kendilerine özgü coğrafi özellikleri ve yerel değerleri doğrultusunda Cittaslow kriterlerini yerine getirerek ön plana çıkmaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen sakin şehirler ile sağ sütunda verilen bu şehirlerin Cittaslow kriterleri ve coğrafi özellikleri doğrultusundaki açıklamalarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de yerleşmeler coğrafi özelliklerine göre kent ve kır yerleşmeleri olarak sınıflandırılır. Kentler nüfus miktarları ve ekonomik fonksiyonlarına göre küresel, bölgesel veya yerel etki alanlarına sahipken; kır yerleşmeleri ise sürekliliklerine göre kalıcı (mahalle, divan, mezra, çiftlik) ve geçici (yayla, kom, oba, dam, dalyan) yerleşmeler olarak iki gruba ayrılır.

Buna göre, Türkiye'deki kent ve kır yerleşmelerinin özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Sanayi Devrimi sonrasında kömür yataklarına veya küresel ticaret yollarına yakın konumlanarak hızla sanayileşen bazı şehirler, zamanla finans, borsa ve sigortacılık gibi üst düzey hizmet sektörlerini de bünyelerine katarak küresel ölçekte karar alma merkezlerine dönüşmüşlerdir. Nüfusları görece az olsa dahi bu şehirlerin küresel etki alanları son derece geniştir. Buna karşılık, gelişmekte olan ülkelerde yakın dönemde hızlı doğal nüfus artışı ve köyden kente yönelen yoğun göç dalgalarıyla büyüyen bazı mega kentler ise yeterli sanayi altyapısına ve finansal kontrol mekanizmalarına sahip olamadığı için devasa nüfuslarına rağmen bölgesel ya da yerel etki alanına sıkışıp kalmıştır.

Buna göre, aşağıda verilen şehir çiftlerinden hangisi bu durumu örneklendiren sırasıyla 'küresel etkiye sahip görece küçük nüfuslu tarihi sanayi/finans şehri' ve 'devasa nüfusuna rağmen etkisi bölgesel kalan şehir' eşleştirmesine en uygun örnektir?

Şehirler, sahip oldukları baskın ekonomik, sosyal veya siyasi faaliyetlere göre çeşitli fonksiyonel özelliklere ayrılırlar. Bir şehrin gelişmesinde birden fazla fonksiyon etkili olabilse de genellikle bir fonksiyon ön plana çıkar.

Aşağıda verilen şehirler ile bu şehirlerin gelişiminde belirleyici olan baskın fonksiyonel özellikleri eşleştiriniz.

Aşağıda verilen şehirleri, bu şehirlerin küresel ve bölgesel gelişiminde belirleyici olan temel fonksiyonel özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir şehrin küresel ölçekteki etki alanı; finans, ticaret, sanayi, idari ve uluslararası kuruluşlara ev sahipliği yapma gibi fonksiyonel özellikleriyle doğrudan ilişkilidir. Yalnızca nüfus miktarının fazla olması, bir şehrin küresel düzeyde güçlü bir etkiye sahip olmasını sağlamaz. Nüfusu az olmasına rağmen küresel finans ve yönetim fonksiyonları gelişmiş bir şehir, nüfusu on milyonları aşan fakat fonksiyonel çeşitliliği sınırlı bir şehirden daha geniş bir etki alanına sahip olabilir.

Buna göre, aşağıdaki şehir eşleştirmelerinden hangisinde ilk belirtilen şehrin küresel etki derecesinin, nüfusunun çok daha fazla olmasına ra��men ikinci belirtilen şehirden daha düşük olduğu söylenebilir?

Şehirlerin küresel veya bölgesel ölçekteki etki alanlarının belirlenmesinde idari, finansal, ticari ya da diplomatik gibi fonksiyonel özellikler doğrudan rol oynamaktadır. Bir şehrin nüfus miktarının fazla olması, o şehrin küresel ölçekte geniş bir etki alanına sahip olmasını her zaman garanti etmez. Nüfusu az olan bazı şehirler sahip oldukları fonksiyonlar nedeniyle küresel ölçekte yönlendirici olabilirken, milyonlarca insanın yaşadığı bazı şehirlerin etki alan�� bölgesel veya ulusal sınırları aşamamaktadır.

Buna göre, aşağıdaki şehir eşleştirmelerinden hangisinde, nüfusu az olmasına rağmen küresel etkiye sahip bir şehir ile nüfusu fazla olmasına rağmen etki alanı bölgesel düzeyde kalmış bir şehir sırasıyla verilmiştir?

Aşağıda verilen şehirleri, k��resel ve bölgesel gelişimlerinde belirleyici olan baskın fonksiyonel özellikleri ile eşleştiriniz.

Bir şehrin küresel ölçekteki etki gücü, yalnızca nüfusunun fazla olmasıyla açıklanamaz. Nüfus miktarı çok yüksek olan bazı şehirlerin etki alanı sınırları bölgesel düzeyde kalırken, nüfusu görece az olan bazı şehirler idari, askeri, finansal ya da diplomatik fonksiyonlar�� nedeniyle küresel ölçekte büyük bir etki yaratabilir.

Buna göre, aşağıda verilen şehir eşleştirmelerinden hangisi bu duruma örnek oluşturur?

(İlk yazılan şehir nüfusunun fazla olmasına rağmen bölgesel etkiye sahip, ikinci yazılan şehir ise nüfusunun görece az olmasına rağmen küresel etkiye sahip olmalıdır.)

Şehirlerin küresel, bölgesel ve yerel ölçekteki etki alanlarının belirlenmesinde sahip oldukları fonksiyonel özellikler (sanayi, liman, idari, dini, tarım vb.) temel etkendir.

Buna göre, sol sütunda verilen şehirleri, sağ sütunda belirtilen fonksiyonel özellik ve etki alanı eşleştirmeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir şehrin etki alanının genişliği, o şehrin nüfus miktarından ziyade sahip olduğu fonksiyonel özelliklerin niteliğine bağlıdır. Bu durum bazı az nüfuslu şehirlerin küresel etkiye sahip olmasını sağlarken, çok yüksek nüfuslu bazı şehirlerin ise bölgesel düzeyde kalmasına yol açabilmektedir.

Buna göre;

I. Vatikan'ın nüfusunun yaklaşık bin kişi olmasına rağmen Katolik Hristiyanların dini merkezi olması nedeniyle küresel etkiye sahip olması,
II. Kahire'nin nüfusunun 20 milyona yakın olmasına rağmen etki alanının çoğunlukla Kuzey Afrika ve Orta Doğu ile sınırlı kalması,
III. Bayburt'un nüfusunun az olmasına bağlı olarak ekonomik faaliyetlerinin tarım ve hayvancılıkla sınırlı kalıp yerel düzeyde bir etki göstermesi

durumlarından hangileri yukarıdaki açıklamayı destekleyen örnekler arasında gösterilebilir?

Aşağıda sol sütunda verilen şehirleri, sağ sütunda yer alan baskın fonksiyonel özellikleri ve etki alanı dereceleriyle en doğru şekilde eşleştiriniz.

Şehirlerin küresel, bölgesel ve yerel ölçekte etki alanlarına sahip olmasında nüfus miktarlarından ziyade sahip oldukları fonksiyonel özelliklerin niteliği belirleyici olmaktadır.

Buna göre;

I. Brüksel'in idari fonksiyonu bünyesinde NATO ve Avrupa Birliği gibi uluslararası kuruluşları barındırması sebebiyle küresel etki alanına sahip olması,

II. Şanghay'ın gelişmiş liman, sanayi ve ticaret fonksiyonları sayesinde küresel ölçekte ekonomik etki alanına sahip olması,

III. Gümüşhane'nin tarım ve geleneksel madencilik faaliyetlerine bağlı olarak küresel ölçekte finans ve ticaret kararlarını yönlendiren bir etki alanına sahip olması

durumlarından hangileri şehirlerin fonksiyonel özellikleri ile etki alanları arasındaki ilişkiye doğru bir örnektir?

Aşağıda sol sütunda verilen şehirleri, sağ sütunda karışık olarak belirtilen baskın fonksiyon ve etki alanı ölçeği eşleştirmeleriyle doğru şekilde ilişkilendiriniz.

Bir kentin etki alanının sınırları, nüfus büyüklüğünden ziyade o kentte yürütülen fonksiyonel faaliyetlerin niteliği ve çeşitliliği ile doğrudan ilişkilidir. Bazı şehirlerin etki alanı küresel boyuttayken bazılarınınki bölgesel veya yerel düzeyde kalmaktadır.

Buna göre;
I. Almanya'nın Essen kentindeki sanayi faaliyetlerinin küresel düzeyde ekonomik etkiye sahip olması,
II. İngiltere'nin Oxford kentindeki eğitim faaliyetlerinin sadece yerel ölçekte bir etki alanı oluşturması,
III. Mısır'ın Kahire kentinin idari ve kültürel fonksiyonları nedeniyle bölgesel ölçekte geniş bir etki alanına sahip olması

durumlarından hangileri şehirlerin fonksiyonel özellikleri ile etki alanlarının genişliği arasındaki ilişkiye doğru birer örnektir?

Türkiye'de coğrafi şartların ve ekonomik faaliyetlerin çeşitliliğine bağlı olarak çok sayıda köy altı yerleşmesi kurulmuştur. Bu yerleşmeler süreklilik durumuna göre 'kalıcı' ve 'geçici' olarak ikiye ayrılmaktadır.

Aşağıdaki tabloda bazı köy altı yerleşmeleri, süreklilik durumları ve yaygın olarak görüldükleri coğrafi alanlar eşleştirilmiştir:

Buna göre, tablodaki eşleştirmelerin tamamının doğru olabilmesi için hangi numaralı yerleşmelerin süreklilik durumları birbiriyle yer değiştirmelidir?