Türkiye Ekonomisi

Türkiye'de ekonomik faaliyetlerin gelişiminde ve coğrafi dağılışında fiziki coğrafya faktörleri (iklim, yer şekilleri, su kaynakları, coğrafi konum vb.) önemli bir role sahiptir. Ancak bazı ekonomik faaliyetlerin yer seçiminde fiziki coğrafya faktörlerinden ziyade beşerî ve ekonomik faktörler belirleyici olmaktadır.

Buna göre, aşağıda verilen ekonomik faaliyetlerden hangisinin yoğunlaştığı alanın belirlenmesinde fiziki coğrafya faktörlerinin doğrudan etkisi en azdır?

Türkiye'de iklim, yer şekilleri ve coğrafi konum gibi fiziki coğrafya faktörleri, ekonomik faaliyetlerin gelişiminde ve coğrafi dağılışında temel belirleyiciler arasındadır. Ancak günümüzde bazı ekonomik faaliyetlerin yoğunlaştığı alanlar belirlenirken pazar olanakları, tüketici nüfus ve iş gücü gibi beşerî faktörler ön plana çıkmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki ekonomik faaliyetlerin hangisinin coğrafi dağılışında fiziki coğrafya faktörlerinin doğrudan belirleyici etkisi en azdır?

Türkiye'de yer şekillerinin engebeli olması, yükselti farklarının belirginliği ve dağ kuşaklarının uzanış doğrultusu gibi fiziki coğrafya faktörleri; tarım, sanayi, ulaşım ve ticaret gibi birçok ekonomik faaliyetin gelişimini ve mekânsal dağılışını doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, coğrafi faktörlerin Türkiye ekonomisine etkileri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye; Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının birbirine en çok yaklaştığı stratejik bir noktada yer almaktadır. Üç tarafı denizlerle çevrili olan ve İstanbul ile Çanakkale boğazlarına sahip olan Türkiye, aynı zamanda zengin enerji kaynaklarına sahip Orta Doğu ve Hazar Havzası ülkeleri ile bu kaynakların tüketicisi olan Avrupa ülkeleri arasında bir köprü görevi görmektedir. Bu coğrafi konum özellikleri, Türkiye ekonomisini çeşitli sektörler aracılığıyla doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, Türkiye'nin sahip olduğu coğrafi konum özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki ekonomik durumlardan hangisi bu durumun doğrudan bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır?

Türkiye Cumhuriyeti'nin ekonomi tarihinde uygulanan ekonomi politikaları ile bu dönemlerin temel özelliklerini belirleyen gelişmeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım kolaylığı ve tüketim merkezlerine (pazar) yakınlık gibi coğrafi faktörler göz önünde bulundurulur. Bazı sanayi kolları ham maddenin çabuk bozulabilir olması veya taşıma maliyetinin yüksek olması nedeniyle doğrudan ham madde kaynağının yakınına kurulurken, bazıları ise ithalat kolaylığı veya büyük tüketici nüfusa ulaşmak amacıyla liman kentleri ya da büyük şehirlerin çevresinde yoğunlaşır.

Aşağıda Türkiye haritası üzerinde bazı sanayi tesislerinin bulunduğu beş farklı alan numaralandırılarak gösterilmiştir:
- I numaralı alan: İzmit (Petrol rafinerisi)
- II numaralı alan: Rize (Çay fabrikası)
- III numaralı alan: Seydişehir (Alüminyum tesisi)
- IV numaralı alan: Elazığ (Ferrokrom tesisi)
- V numaralı alan: Batman (Petrol rafinerisi)

Buna göre, haritada numaralandırılarak gösterilen alanlardaki sanayi tesislerinden hangisinin kuruluş yeri seçiminde ham maddeye yakınlık belirleyici olmamıştır?

Türkiye'nin ekonomi politikasında yaşanan değişimler, coğrafi mekânın şekillenmesinde ve nüfus hareketlerinde doğrudan etkili olmuştur. Örneğin bir dönemde; tarımda makineleşmenin (özellikle traktör kullanımının) hızla artması kırsal iş gücü ihtiyacını azaltarak kırdan kente göçü tetiklemi��, aynı zamanda demir yolu yapımı yerine kara yolu taşımacılığına ağırlık verilmesi iç ticaretin yönünü ve sanayinin mekânsal dağılışını derinden etkilemiştir.

Buna göre, bahsedilen bu mekânsal ve toplumsal dönüşümlerin yaşanmasına yol açan ekonomi politikaları Türkiye'de hangi dönemde uygulanmıştır?

Türkiye coğrafyası üzerine araştırma yapan bir uzman, ülkede gerçekleşen bazı taşımacılık faaliyetlerini şu şekilde örneklendirmiştir:

I. Irak'tan boru hatlarıyla Ceyhan Limanı'na taşınan ham petrolün buradan tankerlerle dünya pazarlarına gönderilmesi
II. Konya Ovası'nda üretilen buğdayın un fabrikalarında işlenmek üzere İzmir'e demiryolu ile taşınması
III. Çin'den yola çıkan ve Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattını kullanan bir yük treninin Marmaray üzerinden geçerek Almanya'ya ulaşması
IV. Rusya'dan gemilerle Trabzon Limanı'na indirilen kömürün karayolu ile Erzurum'daki sanayi tesislerine taşınması

Bu faaliyetlerden hangileri transit taşımacılık kapsamında yer alır?

Türkiye'de Cumhuriyet'in ilk yıllarından itibaren ülkenin kalkınmasını sağlamak amacıyla farklı dönemlerde çeşitli ekonomi politikaları ve uygulamalar hayata geçirilmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen ekonomik gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Türkiye'de dağların uzanış doğrultusu ve yer şekillerinin engebeli yapısı, limanların iç kesimlerle olan ulaşım ağlarını ve ticari kapasitelerini doğrudan etkilemiştir. Aşağıda verilen Türkiye'deki limanları, coğrafi konumları ve hinterlant özelliklerine göre doğru coğrafi/ekonomik açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Türkiye'de Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar geçen tarihsel süreçte, farklı dönemlerde çeşitli ekonomi politikaları uygulanmış ve bu politikaların coğrafi mekân ile sosyoekonomik yapı üzerinde belirgin yansımaları olmuştur.

Buna göre, Türkiye'nin ekonomi tarihi ve uygulanan politikaların sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de 1929 yıl��nda yaşanan Dünya Ekonomik Buhranı'nın ardından, özel sektörün sermaye yetersizliği de dikkate alınarak 1930-1950 yılları arasında devletçilik ilkesi doğrultusunda planlı bir ekonomi politikası benimsenmiştir. Bu dönemde kamu yatırımlarıyla sanayi tesisleri kurulmuş, ulaşım ve tarım alanında devlet öncülüğünde adımlar atılmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1930-1950 dönemi ekonomi politikalarının mekânsal ve coğrafi sonuçları arasında gösterilemez?

Türkiye'de ulaşım sistemlerinin gelişim süreci ve uygulanan ulaşım politikaları göz önüne alındığında, sol sütunda verilen dönemleri sağ sütundaki temel ulaştırma özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Türkiye'de yürütülen hayvancılık faaliyetlerinin coğrafi koşulları, uygulanış yöntemleri ve dağılış özelliklerine göre aşağıdaki tanımları ilgili oldukları hayvancılık türleri/yöntemleri ile eşleştiriniz.

Türkiye'de maden yataklarının işletilmesinde ve ekonomik değerinin belirlenmesinde çeşitli coğrafi kavramlar kullanılmaktadır. Bir maden şirketinin laboratuvarında çalışan bir uzman, ocaktan çıkarılan taş ve toprakla karışık ham maden içerisindeki temiz (saf) metal oranını belirlemek için ölçümler yapmaktadır. Buna göre, uzmanın belirlemek için ölçüm yaptığı bu saf metal oranını ifade eden coğrafi kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda Türkiye'de çıkarılan bazı madenler ile bu madenlerin coğrafi özellikleri ve kullanım alanlarına dair açıklamalar verilmiştir. Sol sütundaki madenleri, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.