Divan Edebiyatı

Aşağıdaki sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile sağ sütunda karışık olarak verilen belirgin edebi özellik ve açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda Divan edebiyatı nesir geleneğine ait iki farklı metin örneği verilmiştir:

I. Metin:
*“İlâhi! Başımızı toprağa indiren sensin, canımızı aşkınla yandıran sensin. Gönül seninle şad olur, dil seninle feryad olur. Günahımız çoktur ama rahmetin boldur.”*

II. Metin:
*“Ey oğul! Söz söylerken söze dikkat et ki söz insanı rezil de eder vezir de eder. Büyüklere hürmet göster, küçüklere merhametli ol ki herkes seni sevsin.”*

Bu iki metnin dil, üslup ve içerik özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Divan edebiyatı nazım biçimleri ��zerine araştırma yapan bir öğrenci, incelediği bir şiirin şu özelliklere sahip olduğunu tespit etmiştir:

* Beyitler hâlinde yazılmıştır.
* İlk beytinin dizeleri kendi arasında kafiyeli değildir (kafiye düzeni $xa/xa$ veya $ab/cb$ şeklindedir).
* Şiirin hiçbir beytinde şairin mahlası yer almamaktadır.
* Genellikle felsefi, ahlaki konular veya toplumsal eleştiriler işlenmiştir.

Buna göre, ö��rencinin incelediği bu şiirin nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Edebiyat öğretmeni Melis Hanım, tahtaya Divan şiirindeki yönelimleri göstermek amacıyla şu beyitleri yazar:

I. beyit:
*Bu şehr-i Sıtanbul ki bî-misl ü behâdır*
*Bir sengine yekpâre Acem mülkü fedâdır*

II. beyit:
*Şeb-i yeldâyı müneccimle muvakkıt ne bilir*
*Mübtelâ-yı gama sor kim geceler kaç saat*

III. beyit:
*Gül ateş gülbün ateş gülşen ateş cûybâr ateş*
*Semender-i aşkına bu şeb senin ey yâr ateş*

Melis Hanım, öğrencilerinden bu beyitlerin temsil ettiği akımları, bu akımların kurucularını/en önemli temsilcilerini ve bu temsilcilerin yaşadığı yüzyılı belirtmelerini ister.

Buna göre, aşağıdaki öğrenci cevaplarından hangisi tamamen doğrudur?

Edebiyat tarihi araştırmalarında Anadolu sahasındaki ilk Yusuf u Züleyha mesnevisinin yazarı olarak anılan sanatçı, dinî-tasavvufi halk edebiyatı ile klasik edebiyat arasında bir köprü vazifesi görmüştür. Hem hece hem de aruz ölçüsünü kullanan şair, çocuk yaşta vefat eden kızı için yazd��ğı samimi mersiyesiyle de erken dönem Türk şiirinin duygu dünyasını yansıtır.

Bu parçada söz edilen Divan edebiyatı sanatçısı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen Divan edebiyatı nazım şekli tanımlarını, sağ sütundaki doğru nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Divan nesrinde (düzyazı) farklı üslup özellikleri (sade, süslü, orta nesir) ve çeşitli türler bir arada yer almıştır. Aşağıdaki tabloda yer alan Divan nesri eserlerini, karşılarında verilen üslup ve içerik açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda Divan edebiyatına ait dört farklı şiir örneği, sağ sütunda ise bu şiirlerin ait olduğu nazım şekilleri karışık olarak verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki şiir örneklerini sağ sütundaki doğru nazım şekilleriyle eşleştiriniz.

Dilberin işi itâb u nâz olur
Çeşmi cadû gamzesi gammaz olur
Gözlerinin rengini görse nergisin
Gül yaprağı bağ içinde toz olur

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairlerini, sağ sütunda verilen kendileriyle özdeşleşmiş en belirgin edebî özellikleri ve eserleriyle eşleştiriniz.

Fuzûlî’ye ait bir gazelden derlenen aşağıdaki beyitleri, divan edebiyatındaki klasik gazel yapısı (matla, makta, mahlas kullanımı ve kafiye örgüsü) doğrultusunda ilk beyitten son beyte doğru sıralayınız.

Aşağıdaki sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl şairleri ile sağ sütunda verilen belirgin edebi özellikleri ve eserleri eşleştiriniz.

Klasik Türk edebiyatında nesir, işlenen konuya ve döneminin diplomatik/kültürel ihtiyaçlarına göre şekillenmiştir. Özellikle elçilik göreviyle yabancı ülkelere gönderilen devlet görevlilerinin gittikleri yerlerin siyasi, toplumsal, k��ltürel yapısını ve teknik gelişmelerini kaydettiği rapor niteliğindeki eserler, Osmanlı'nın dış dünyaya bakışını göstermesi açısından büyük önem taşır. Bu doğrultuda, Osmanlı elçisi olarak gittiği Paris'teki gözlemlerini aktaran ve edebiyatımızda bu türün en olgun örneği sayılan eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Divan edebiyatı; kendine özgü estetik kuralları, yapısal özellikleri ve şairlerin sanatlarını icra etme biçimleriyle şekillenmiş köklü bir edebi gelenektir.

Buna göre, sol sütunda verilen divan edebiyatı kavramları ile sağ sütundaki bu kavramları örneklendiren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

I. Beyit:
*İlm kesbiyle pâye-i rif'at*
*Ârzû-yı muhâl imiş ancak*

II. Beyit:
*Aşk imiş her ne var âlemde*
*İlm bir kıyl ü kâl imiş ancak*

Bu beyitlerin kafiye örgüsü, beyit sayısı ve içeriği dikkate alındığında, bu şiirin nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

Mevleviliğin Kırşehir çevresinde yayılmasını sağlayan ve Türkçenin bir edebiyat dili olması için bilinçli bir mücadele yürüten 14. yüzyıl şairidir. Tasavvufi düşüncelerini halka aşılamak amacıyla kaleme aldığı en ünlü eserinde, kuşların tasavvuf yolculuğunu ve Simurg'a ulaşma çabalarını alegorik bir dille anlatmıştır. Türk edebiyatında bu türün ilk ve en başarılı örneklerinden kabul edilen bu telif-tercüme eserin sahibi olan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Divan edebiyatı; Arap ve Fars edebiyatlarının etkisiyle şekillenmiş, kendine özgü estetik kuralları ve kaynakları olan köklü bir edebi gelenektir. Bu edebi gelenek ve onun genel özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi Divan edebiyatı için söylenemez?

Aşağıdaki sol sütunda verilen Divan nesri temsilcilerini, sağ sütunda verilen edebî özellikleri veya eserleriyle eşleştiriniz.

Divan edebiyatı düzyazı (nesir) geleneğiyle ilgili araştırma yapan bir öğrenci, hazırlayacağı sunum için şu bilgileri kartlara not etmiştir:

* XV. yüzyılda Anadolu sahasında süslü nesrin ilk ve en önemli temsilcisi kabul edilen yazarın, secilerle örülü münacat türündeki eseri.
* II. Murad'ın isteğiyle Farsçadan Türkçeye çevrilen, sade nesrin en başarılı ve karakteristik örneklerinden biri kabul edilen nasihatname türündeki eser.
* XVI. yüzyılda Hindistan'dan dönüş yolculuğunu ve karşılaşılan maceraları sade bir dille aktaran, edebiyatımızdaki ilk gezi yazısı örneklerinden olan eser.
* XVII. yüzyılda yaşamış ünlü bilim insanının; tütün, kahve, musiki ve benzeri dönemin tartışmalı dini ve sosyal konularını akılcı bir yaklaşımla ele aldığı eseri.

Buna göre öğrencinin hazırladığı kartlarda aşağıdaki eserlerden hangisine ait bir bilgiye yer verilmemiştir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı sanatçılarını, sağ sütundaki kendilerine ait belirgin özellikleri ve edebi yönleriyle eşleştiriniz.