Divan Edebiyatı

Aşağıda Bâkî’ye ait bir beyit verilmiştir:

*Fermân-ı aşka cân ile var inkıyâdımız*
*Hükm-i kazâya zerre kadar yok inâdımız*

Buna göre, bu beyitle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Klasik Türk şiirinde hikemî (hâkimane) tarzın kurucusu kabul edilen, şiiri toplum aksaklıklarını ve insanı irşad etme aracı olarak gören şair ile aynı dönemde yaşayıp kasidelerindeki fahriye ve hicivleriyle Türk edebiyatında övgü ve yergi türünün en özgün şairi kabul edilen sanatçı, şiir vadisinde birbirine zıt iki farklı kutbu temsil eder.

Bu parçada sözü edilen divan şairleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairlerine ait özellikleri, sağ sütundaki şair isimleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Divan edebiyatı nazım şekilleri üzerine çalışan bir araştırmacı, seçtiği bazı beyitleri biçimsel ve içeriksel özellikleri yönüyle incelemektedir.

I. Beyit:
*Bir eşek var idi zaîf ü nizâr*
*Yük elinden katı şikeste vü zâr*

II. Beyit:
*Beni candan usandırdı cefâdan yâr usanmaz mı*
*Felekler yandı âhımdan murâdım şem'i yanmaz mı*

III. Beyit:
*Fuzûlî rind-i şeydâdır hemîşe halka rüsvâdır*
*Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı*

Bu araştırmacının incelediği yukarıdaki beyitlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki beyit, Divan edebiyatında atasözlerini ve Türkçe deyimleri gazellerine başarıyla yerleştirerek mahallîleşme eğiliminin 15. yüzyıldaki en önemli temsilcisi kabul edilen şaire aittir:

*Atasözüdür âlemde ulu sözü dinleyen*
*Yolda kalmaz erer menziline âhır-ı kâr*

Buna göre, sözü edilen şair ve yaşadığı dönemdeki edebî ortamla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Anadolu sahasında din dış�� konularda yazılan şiirlerin ilk temsilcilerinden biri olan, Türkçe divan sahibi olmasının yanı sıra özellikle büyük boyutlu mesnevileriyle tanınan 14. yüzyıl şairidir. Büyük İskender'in hayatını, fetihlerini ve dönemin bilimsel birikimini (tıp, astronomi, felsefe) içine alan ansiklopedik nitelikteki mesnevisiyle edebiyat tarihinde önemli bir yer edinmiştir.

Bu parçada söz edilen Divan edebiyatı ��airi aşağıdakilerden hangisidir?

Divan edebiyatında şairler, yaşadıkları yüzyılın edebî eğilimleri doğrultusunda kendilerine has üslup özellikleri geliştirmiş ve önemli eserler vermişlerdir. Aşağıda verilen şairler ile bu şairlerin özelliklerini ve eserlerini içeren açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Divan edebiyatında tasavvufi düşüncenin derinliğiyle harmanlanmış rindane ve kalenderane söyleyişin 16. yüzyıldaki en önemli temsilcilerinden biridir. Şiirlerinde sade, yapmacıksız bir dil kullanmış; rindane edasını felsefi bir derinlikle birleştirmiştir. Tasavvufi vahdet-i vücut görüşünü oldukça yalın ama sarsıcı bir dille ifade ettiği şu beyit onun edebî şahsiyetini özetler niteliktedir:

*Cihân-ârâ cihân içindedir arayı bilmezler*
*O mâhîler ki deryâ içredir deryâyı bilmezler*

Buna göre, parçada edebi şahsiyeti ve beyti verilen şairle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bâkî’ye ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitlerin, gazelin yap��sal özellikleri (matla, makta ve kafiye düzeni) dikkate alınarak baştan sona doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Aşağıda sol sütunda verilen 13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile sağ sütunda karışık olarak sunulan belirgin edebi özellik veya eserleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Divan şiiri yüzyıllar boyu kendi estetik kuralları içinde gelişirken özellikle XVII. ve XVIII. yüzyıllarda belirgin üslup kırılmaları yaşamıştır. Bir tarafta anlamı derine saklayan, soyut hayaller ve alışılmamış bağdaştırmalarla örülü kapalı bir şiir dili kurulmuş; diğer tarafta ise şiirin kapıları somut hayata, sokağa ve yerel söyleyişlere sonuna kadar açılmıştır.

Buna göre aşağıdaki beyit ikililerinden hangisi, bu parçada bahsedilen edebi akımları sırasıyla örneklendiren bir nitelik taşımaktadır?

Nedîm’e ait bir gazelden alınan aşağıdaki beyitlerin anlamlı ve kurallara uygun bir şekilde sıralanarak bir gazel oluşturması için doğru sıralama nasıl olmalıdır?

Klasik Türk edebiyatı üzerine çalışan bir araştırmacının, XVII. ve XVIII. yüzyıl divan şairleri ve eserleri hakkında hazırladığı çalışma notlarında şu tespitler yer almaktadır:

* Alegorik bir aşk yolculuğunun anlatıldığı Hüsn ü Aşk adlı ünlü mesnevinin yazarı olan bu şair, Sebk-i Hindî akımının edebiyatımızdaki en güçlü temsilcilerindendir.
* İstanbul’un günlük yaşamını, mesire alanlarını ve özellikle Lale Devri eğlencelerini şiirlerine yansıtan bu şair; şarkı nazım şeklinin divan edebiyatındaki en önemli ismi olup Mahallileşme akımının öncüsüdür.
* Şiiri sadece estetik bir kaygı aracı olarak görmeyip toplumsal aksaklıkları düzeltme aracı kılan bu şair; oğlu Ebulhayr için yazdığı Hayriyye ve ahlaki öğütler içeren Hayrabad adlı mesnevileriyle hikemî tarzın edebiyatımızdaki kurucusu kabul edilir.

Bu çalışma notlarında özellikleri ve eserleri belirtilen divan şairleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Aşağıda Divan edebiyatından alınan iki beyitlik bir şiir verilmiştir:

I. Beyit:
*Kalem olsun eli ol kâtib-i bed-tahrîrin*
*Ki fesâd-ı rakamı sûr-ı hattı sûr eyler*

II. Beyit:
*Ruh-ı pâkine mukābil yazarak zülf-i siyeh*
*Nazar-ı ehl-i basarda günü cûr eyler*

Bu şiirin kafiye düzeni, mahlas barındırmaması ve beyit sayısı dikkate alındığında, aşağıdaki nazım şekillerinden hangisiyle yazıldığı söylenebilir?

13. ve 14. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ve eserlerinin konu edildiği aşağıdaki yargıların hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan şairlerini, sağ sütunda açıklamaları verilen ve bu şairlerin edebî kimlikleriyle özdeşleşen mesnevi konularıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda verilen Divan edebiyatı edebî akım ve eğilimlerini, sağ sütunda yer alan ve bu akımların zihniyet ve üslup özelliklerini temsil eden beyitlerle eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda verilen Divan edebiyatı nesir yazarlarını, sağ sütunda verilen kendilerine ait eserlerin açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda Divan edebiyatı nazım şekillerine ait iki farklı dörtlük verilmiştir:

I. Metin
*Dilberin işi itâb u nâz olur*
*Çeşmi cadû gamzesi gammaz olur*
*Ey gönül sabret tahammül kıl ana*
*Yâra katlanmak ulu şehbâz olur*

II. Metin
*Esrârını dil her dem okur defterden*
*Kendi kendine söyler o sözü ezberden*
*Bîgâne kalır meclis-i irfanda olan*
*Ârif geçinen kimselere bu ferden*

Bu dörtlükler ve temsil ettikleri nazım şekilleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıda verilen beyitleri, biçim ve içerik özelliklerine göre ilgili oldukları divan edebiyatı nazım şekilleriyle eşleştiriniz.