Divan Edebiyatı

Divan edebiyatında nazım şekilleri bent sayılarına ve yapılarına göre farklılık gösterir. Bu edebiyatta Türklerin kendi yaratıcılığıyla oluşturup kazandırdığı, tek dörtlükten ibaret olan, halk şiirindeki maninin yapısal ve tematik izlerini taşıyan ve aruzun yalnızca belirli bir kalıbıyla yazılan bir nazım şekli vardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu parçada sözü edilen nazım şeklinin bir örneğidir?

Edebiyat tarihi araştırmalarında, şairlerin şiirlerinde kullandıkları dil, mazmunlar ve tema tercihleri onların yaşadığı yüzyıl ve dâhil oldukları edebî ekol hakkında önemli ipuçları verir. Örneğin; tasavvufi derinlikten uzak, dünyevi aşkı, yaşamın zevklerini ve İstanbul Türkçesinin kıvraklığını şiire yansıtan, tasvirlerinde tabiatı canlı bir şekilde kullanan bir şairin rindane tarzı hemen dikkati çeker.

Bu parçada sözü edilen edebî anlayış ve üslup özellikleri dikkate alındığ��nda, aşağıdaki beyitlerden hangisinin 16. yüzyılın bu anlayıştaki temsilcisine ait olduğu söylenebilir?

Klasik Türk edebiyatı (Divan edebiyatı), kendine özgü estetik kuralları, dil yapısı ve zengin kaynak havuzuyla yüzyıllar boyunca varlığını sürdürmüş köklü bir gelenektir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi divan edebiyatının genel özellikleri veya beslendiği kaynaklar arasında gösterilemez?

Aşağıda sol sütunda 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatının temsilcisi olan şairler, sağ sütunda ise bu şairlerin belirleyici edebî özellikleri ile sanat anlayışlarını yansıtan beyitleri verilmiştir. Buna göre sol sütundaki şairleri sağ sütundaki uygun açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Divan edebiyatında şairler, yüzyıllar içinde farklı estetik anlayışlar ve dil eğilimleri doğrultusunda çeşitli akımlara yönelmişlerdir. Buna göre, sol sütunda verilen edebî akım ve eğilimleri, sağ sütunda yer alan temsil edici beyit örnekleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Aşağıda divan edebiyatı ürünlerinden seçilmiş iki beyit verilmiştir:

I. Beyit:
*Bir eşek var idi zaîf ü nizâr*
*Yük elinden anın katı zâr*

II. Beyit:
*Gâh odunda vü gâh suda idi*
*Dün ü gün kahr ile ukuda idi*

Bu beyitlerin kafiye düzeni ve içerik özellikleri dikkate alındığında, bu beyitlerin aşağıdaki nazım şekillerinden hangisine ait olduğu söylenebilir?

Aşağıda, divan edebiyatı nazım şekillerinden biriyle yazılmış bir şiirden alınan iki beyit verilmiştir:

I. Beyit:
*Fermân-ı aşka cân ile var inkıyâdumuz*
*Hükm-i kazâya zerre kadar yok inâdumuz*

II. Beyit:
*Minnet Hudâ'ya devlet-i d��nyâ fenâ bulur*
*Bâkî kalur sahîfe-i âlemde adumuz*

Bu beyitler ve ait oldukları şiirle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Düştü yine bir şûle-i rengîn-i hayâlim
Gülzâr-ı cünûnda dile sığmaz bu melâlim

Bu beyit; özgün ve alışılmamış bağdaştırmaları, insan ruhunun derinliklerindeki ıstırabı hayal dünyasıyla birleştirerek sunması ve ağır dil yapısıyla dikkat çekmektedir.

Bu beyitte belirgin olan edebî akım ve bu akımın Türk edebiyatındaki en önemli temsilcisi aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

Divan edebiyatında bir şairin başka bir şairin şiirini be��enip aynı ölçü ve kafiyeyle yazdığı benzer şiirlere 'nazire' denir. Edebiyatımızda bu geleneğin en güzel örneklerinden biri, Necâtî Bey’in ünlü 'döne döne' redifli gazeline yapılan nazirelerdir. Bu nazirelerden biri de dönemin padişahı Fatih Sultan Mehmet’e yakınlığıyla bilinen bir şairimize aittir:

*“Ey büt-i nâ-mihribân bilmez misin kim âh-ı dil*
*Ahmed’i yakmağa bir yeldir esen döne döne”*

Bu bilgiler ve verilen beyit dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki sol sütunda verilen 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatı şairleri ile sağ sütunda verilen belirleyici edebî özellikleri ve eserlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Divan edebiyatında şairler, yüzyıllar boyunca dil, üslup ve içerik yönünden farklı estetik anlayışları benimseyerek çeşitli edebî akım ve eğilimlerin temsilcisi olmuşlardır.

Aşağıda solda verilen edebî akım ve eğilimleri, sağda verilen belirleyici özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Minnet Hudâ'ya devlet-i dünyâ fenâ bulur
Bâkî kalır sahîfe-i âlemde adımız

Aruz ölçüsüyle kaleme alınan ve şairinin mahlasını barındıran bu beyitle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki sol sütunda Divan edebiyatında beyitlerle kurulan nazım şekilleri, sağ sütunda ise bu nazım şekillerinin belirleyici özellikleri verilmiştir. Nazım şekillerini doğru özellikleriyle eşleştiriniz.

Bir şairin divanından alınan aşağıdaki beyitlerden hangisi, hem biçim (kafiye düzeni) hem de içerik özellikleri dikkate alındığında bir gazelin matla (ilk) beyti olmaya uygundur?

Divan şiiri, gelişim süreci boyunca tek bir çizgi üzerinde kalmamış; şairlerin estetik yönelimleri ve dil tercihleri doğrultusunda çeşitli edebî akımlara zemin hazırlamıştır. Bu doğrultuda kimi şairler günl��k konuşma dilini, yerel unsurları ve somut yaşamı şiire taşımayı tercih ederken; kimileri ise soyut, kapalı, karmaşık hayallerle örülü ağır bir şiir dili kurmuştur.

Buna göre, aşağıdaki beyitlerin hangisi dil, üslup ve yansıttığı edebî akım bakımından diğerlerinden farklıdır?

Aşağıda sol sütunda 15. ve 16. yüzyıl Divan edebiyatına ait bazı eserler, sağ sütunda ise bu eserlerin yazarlarına ait belirleyici biyografik ve edebî özellikler verilmiştir. Sol sütundaki eserleri sağ sütundaki doğru sanatçı açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda verilen beyitleri, sağ sütunda verilen Divan edebiyatı akım ve eğilimleriyle eşleştiriniz.

Sanma ey hâce ki senden zer ü sîm isterler
Yevm-i lâ-yenfeu'da kalb-i selîm isterler

(Ey hoca! Sanma ki senden altın ve gümüş isterler; hiçbir şeyin fayda vermediği o hesap gününde sadece temiz bir kalp isterler.)

İçerik, üslup ve zihniyet özellikleri dikkate alındığında bu beyit; toplumsal aksaklıkları eleştiren, rindane ve bilgece tavrıyla tanınan ve bu tarzda kaleme aldığı terkibibendiyle Türk edebiyatında derin izler bırakarak Tanzimat Dönemi şairlerine dahi ilham veren 16. yüzyıl Divan sanatçısına aittir.

Buna göre, yukarıda özellikleri ve bir beyti verilen Divan şairi a��ağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda Bâkî’ye ait bir gazelin beyitleri karışık olarak verilmiştir:

I. Cihânı bî-vefâ gördükte çekildik kûşe-i sabra
Biz ol rind-i belâ-keş âlemin hayrânıyız cânâ

II. Süleymân-ı zamândır adl ile şimdi Bâkî
Der-i lutfunda biz de kem-terîn derbânıyız cânâ

III. Ezelden şâh-ı aşkın bende-i fermânıyız cânâ
Muhabbet mülkünün sultân-ı âlî-şânıyız cânâ

Bu beyitlerin anlamlı ve kurallı bir gazel oluşturacak şekilde baştan sona doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Divan şiirinde şairler, yüzyıllar boyunca farklı estetik anlayışlar ve üslup özellikleri çerçevesinde çeşitli edebî akım ve eğilimlerin etkisi altında kalmışlardır.

Buna göre, aşağıda verilen beyitlerden hangisi, şiiri salt bir duygu aracı olarak görmeyip onu hayata dair gözlemlerin, ahlaki öğütlerin ve bilgece düşüncelerin aktarıldığı öğretici bir zemin olarak kabul eden hikemî tarzın (Nâbî ekolü) temsilcisi olan bir şaire aittir?