Question

Difficulty: MediumDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Aşağıda Bâkî’ye ait bir gazelin beyitleri karışık olarak verilmiştir:

I. Cihânı bî-vefâ gördükte çekildik kûşe-i sabra
Biz ol rind-i belâ-keş âlemin hayrânıyız cânâ

II. Süleymân-ı zamândır adl ile şimdi Bâkî
Der-i lutfunda biz de kem-terîn derbânıyız cânâ

III. Ezelden şâh-ı aşkın bende-i fermânıyız cânâ
Muhabbet mülkünün sultân-ı âlî-şânıyız cânâ

Bu beyitlerin anlamlı ve kurallı bir gazel oluşturacak şekilde baştan sona doğru sıralanışı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. 1Ezelden şâh-ı aşkın bende-i fermânıyız cânâ / Muhabbet mülkünün sultân-ı âlî-şânıyız cânâ
  2. 2Cihânı bî-vefâ gördükte çekildik kûşe-i sabra / Biz ol rind-i bel��-keş âlemin hayrânıyız cânâ
  3. 3Süleymân-ı zamândır adl ile şimdi Bâkî / Der-i lutfunda biz de kem-terîn derbânıyız cânâ

Answer

Beyitlerin gazel oluşturacak şekilde doğru sıralanışı III - I - II şeklindedir.
Gazelin ilk beyti (matla) kendi arasında kafiyelidir (aa). III numaralı beyitte yer alan 'fermânıyız cânâ' ve 'âlî-şânıyız cânâ' ifadeleri bu kafiye düzenini gösterdiğinden ilk sıradadır. Gazelin son beytinde (makta) şairin mahlası bulunur; II numaralı beyitte 'Bâkî' mahlası geçtiğinden bu beyit sondadır. Gelişme beyti olan I numaralı beyit ise ortada yer alarak III - I - II sıralamasını oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Kafiye şemasını belirleme
III numaralı beytin mısra sonları (fermânıyız cânâ / âlî-şânıyız cânâ) kendi arasında kafiyeli olup 'aa' ��emasını oluşturur. I numaralı beyit 'ba', II numaralı beyit ise 'ca' kafiye düzenindedir.
Gazelin ilk beyti (matla) her zaman kendi arasında kafiyeli (aa) olmak zorundadır. Bu yüzden III numaralı beyit ilk sıraya yerleştirilir.
2
Mahlas beytini (makta) bulma
II numaralı beyitte şairin mahlası olan 'Bâkî' ifadesi yer almaktadır.
Gazellerde şairin mahlası son beyitte (makta) geçtiği için II numaralı beyit en sonda bulunmalıdır.
3
Orta beyti yerleştirip sıralamayı tamamlama
Geriye kalan I numaralı beyit, kafiye yapısı ve konu akışı gereği matla ile makta arasında yer alır.
İlk beyit III, son beyit II olduğuna göre doğru sıralama III - I - II şeklinde kurulur.

Key Concept

Gazel nazım şeklinin yapısal özellikleri, matla ve makta beyitlerinin tespiti ve kafiye örgüsü.
Rate this question