Edebiyat Bilgi ve Kuramları

Seni görmek için ey şûh-ı cihan, uykudan<br>Uyanır her sabah naz ile nergisler

Bu beyitte yer alan edebî sanatın benzeri aşağıdaki dizelerin hangisinde vardır?

Yüce dağ başında bir derin yara,
Merhem kâr eylemez bendeki zara,
Dostun sitemleri döndürdü hara,
Yine sığmaz oldum koca dünyaya.

Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki sol sütunda verilen şiir dizelerini, sağ sütunda verilen en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralanmış şiir parçalarını, sağ sütunda yer alan ahenk özellikleri (ölçü, kafiye ve redif) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

<b>Saçma ey göz eşkten gönlümdeki odlara su
Kim bu denli tutuşan odlara kılmak çare su</b>

Fuzûlî’ye ait bu beyitle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Sevda bahçesine sevgi sermiştir,
Gönül kapısını yâre vermiştir,
Umut köprüsünü sabırla germiştir,
Bizim bu sevdada yönümüz nedir?

Bu dörtlükle ilgili olarak;
I. $6+5$ duraklı $11$’li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
II. Dize sonlarında hem ek hem de sözcük hâlinde redif kullanılmıştır.
III. Sözcük köklerindeki iki ses benzerliğine dayanan tam kafiye yer almaktadır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Aşağıdaki sol sütunda verilen dizeleri, sağ sütunda verilen en belirgin edebî sanatlarla eşleştiriniz.

A��ağıdaki sol sütunda verilen numaralanmış şiir parçalarını, sağ sütunda yer alan ahenk özellikleri (kafiye ve redif türleri) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

Canan gidecekmiş diye feryat edip ağlar
Gözümdeki yaşlar gibi çağlar deli çaylar

Bu dizelerde aşağıdaki edebî sanatlardan hangisi yoktur?

Aşağıdaki sol sütunda verilen şiir dizelerini, sağ sütunda yer alan en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Gönül gurbet ele varma
Açılır sineye yara
Yârin cemâlini sorma
Düşürür dertten diyara

Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri, şiir türlerinin Türk edebiyatındaki karşılıklarını ve kavramsal özelliklerini dikkate alarak uygun terimlerle doldurunuz.

Ömrümün bağı bozuldu, hazan erdi bağıma
Gençliğim uçup gitti, kondu dert ortağıma

Bu dizelerde yer alan edebî sanatlar ve bunların dizelerdeki görünümleriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

I. Tekerlekler yollara bir şeyler anlatıyor
II. Uzun yollar bir deniz gibi uzayıp gidiyor

Bu dizelerde yer alan en belirgin edebî sanatlar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Şiirlerin temaları, üslupları ve şairin takındığı edebi tutum; onların ait oldukları şiir türlerini belirleyen temel ölçütlerdir.

Aşağıda bazı şiir parçaları ve bu parçalar için belirlenen şiir türleri verilmiştir:

I.
*Düşman geldi tabur tabur dizildi*
*Alnımıza kara yazı yazıldı*
*Tüfek icat oldu mertlik bozuldu*
*Eğri kılıç kında paslanmalıdır*
(Tür: Epik)

II.
*Gümüş bir dumanla kapandı her yer;*
*Yer ve gök bu akşam yayla dumanı.*
*Sürüler indi mi, eve döndü mü?*
*Dere boylarında yanan o ışık?*
(Tür: Pastoral)

III.
*Müftü Efendi bize kafir demiş*
*Tutalım ben ona diyem Müslüman*
*Lakin varıld��kta ruz-ı mahşere*
*İkimiz de çıkarız orada yalan*
(Tür: Satirik)

IV.
*İSTEMİ HAN: Kimdir o, tahtımın önünde diz çöken?*
*BİLGE: Sana sadık bir kul, uzak yollardan gelen.*
*İSTEMİ HAN: Söyle hele bilge, ne söyler budun bize?*
*BİLGE: Barış isterler hakanım, diz çökmüşler önümüze.*
(Tür: Dramatik)

V.
*Ne hasta bekler sabahı,*
*Ne taze ölüyü mezar.*
*Ne de şeytan, bir günahı,*
*Seni beklediğim kadar.*
(Tür: Didaktik)

Buna göre, numaralanmış şiir parçalarından hangisinin karşısında verilen şiir türü yanlıştır?

Aşağıda sol sütunda verilen şiir dizelerini, sağ sütunda yer alan en belirgin edebî sanatlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki dizelerin hangisinde, ayraç içinde verilen edebî sanat yoktur?

Aşağıda Türk edebiyatından seçilmiş bazı şiir parçalar�� ve bu parçalarla ilgili açıklamalar verilmiştir:

I. Parça
*Kalktı göç eyledi Avşar elleri,*
*Ağır ağır giden eller bizimdir.*
*Arap atlar yakın eder ırağı,*
*Yüce dağdan aşan yollar bizimdir.*
Açıklama: Bu dizelerde göç, dağ, yol gibi göçebe yaşam unsurları yer alsa da kabilelerin iskân politikasına direnişini ve yiğitçe bir mücadeleyi konu edindiği için epik şiir türünün özelliklerini yansıtmaktadır.

II. Parça
*Dinle sana bir nasihat edeyim:*
*Hatırdan gönülden geçici olma.*
*Yiğidin başına bir iş gelince,*
*An�� yad ellere açıcı olma.*
Açıklama: Bu dizelerde şair, okuyucuya doğrudan ahlaki tavsiyelerde bulunup öğüt verdiği için didaktik şiir kategorisinde değerlendirilmelidir.

III. Parça
*Ala gözlüm, ben bu ilden giderim,*
*Üç güne dek helalliğim dilerim.*
*Ağlama göynümün nuru, ağlama,*
*Kaderim buymuş, yine dönerim.*
Açıklama: Bu dizelerde şairin gurbete gidiş hüznü, sevdiğinden ayrılma acısı ve duygusal coşkusu ön planda olduğundan lirik şiire örnektir.

IV. Parça
*Bir bakışla yıktın gönül tahtını,*
*Karanlığa gömdün garip bahtımı.*
*Söyle zalim, benden ne istiyorsun,*
*Geri ver bana geçen vaktimi.*
Açıklama: Bu dizelerde aşk acısından kaynaklanan sitemkar ve şikayetçi bir üslup kullanılarak bir kişi hedeflendiği için satirik şiir türünün tipik bir örneği kabul edilmelidir.

V. Parça
*Çoban:*
*Nereye böyle, elinde asanla bu erken vakitte?*
*Rüzgâr sert esiyor, kurtlar uluyor bu vadide.*
*Yolcu:*
*Dağları aşmalıyım, obaya haber salmalıyım,*
*Fırtına kopmadan önce menzile varmalıyım.*
Açıklama: Bu dizeler, tiyatro oyunlarında olduğu gibi karşılıklı konuşma (diyalog) şeklinde kurgulandığı ve bir olay örgüsü içinde eylemi yansıttığı için dramatik şiir örneğidir.

Buna göre, numaralanmış parçalardan hangisine ait açıklama yanlıştır?

Edebi türler üzerine hazırlanan aşağıdaki çalışma notunda boş bırakılan yerler sırasıyla hangi terimlerle tamamlanmalıdır?

Göz gördü gönül sevdi seni ey yüzü mahım
Kurbanın olam var mı benim bunda günahım

Nedim'e ait bu beyitle ilgili olarak aşağ��dakilerden hangisi yanlıştır?