Elektrik ve Manyetizma

125 questions

Question 21Question

Etkin gerilimi VV olan bir alternatif akım kaynağına seri bağlı, direnci RR olan bir lamba ile ideal bir sığaçtan oluşan devre çalışmaktadır. Bu durumda lambanın uçları aras��ndaki etkin gerilim VLV_L, sığacın uçları arasındaki etkin gerilim ise VCV_C olarak ölçülüyor.

Buna göre, kaynağın etkin gerilimi sabit tutularak frekansı artırılırsa;
I. V=VL+VCV = V_L + V_C eşitliği geçerlidir.
II. Lambanın uçları arasındaki etkin gerilim (VLV_L) artar.
III. Sığacın uçları arasındaki etkin gerilim (VCV_C) azalır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: II ve III

Answer

II ve III ifadelerinin yer aldığı seçenek doğrudur.
Alternatif akım devrelerinde, seri bağlı direnç (lamba) ve sığacın uçları arasındaki gerilimler arasında 9090^\circ faz farkı vardır. Bu nedenle kaynağın etkin gerilimi, gerilimlerin skaler toplamına değil, vektörel (fazör) toplamına eşittir (V2=VL2+VC2V^2 = V_L^2 + V_C^2). Kaynağın frekansı (ff) artırıldığında, sığacın kapasitif reaktansı (XC=12πfCX_C = \frac{1}{2\pi f C}) azalır. Bu durum devrenin toplam empedansını (Z=R2+XC2Z = \sqrt{R^2 + X_C^2}) düşürür. Kaynağın etkin gerilimi sabit olduğundan, devreden geçen etkin akım (I=VZI = \frac{V}{Z}) artar. Lambanın uçları arasındaki etkin gerilim (VL=IRV_L = I \cdot R) akım arttığı için artar. Kaynağın toplam gerilimi sabit olduğuna göre, V2=VL2+VC2V^2 = V_L^2 + V_C^2 bağıntısı gereği, VLV_L arttığında VCV_C azalmalıdır. Dolayısıyla II ve III numaralı öncüller doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Frekans artışının sığacın kapasitif reaktansına (XCX_C) olan etkisini belirlemek.
XC=12πfCX_C = \frac{1}{2\pi f C} formülüne göre frekans (ff) arttığında XCX_C azalır.
Sığacın alternatif akıma karşı gösterdiği direnç frekansla ters orantılıdır.
2
Reaktans değişiminin devrenin toplam empedansına (ZZ) ve etkin akımına (II) etkisini hesaplamak.
Z=R2+XC2Z = \sqrt{R^2 + X_C^2} formülünden XCX_C azaldığı için ZZ azalır. Etkin gerilim sabit olduğundan I=VZI = \frac{V}{Z} bağıntısına göre akım artar.
Devrenin toplam direnci (empedans) azaldığında, sabit gerilim altında devreden geçen akım artar.
3
Akım değişimini kullanarak elemanların üzerindeki etkin gerilimlerin (VLV_L ve VCV_C) nasıl değişeceğini bulmak.
VL=IRV_L = I \cdot R bağıntısına göre akım arttığı için lamba gerilimi (VLV_L) artar. Gerilimlerin fazör toplamı (V2=VL2+VC2V^2 = V_L^2 + V_C^2) sabit olduğundan, VLV_L arttığında VCV_C azalmalıdır. Ayrıca gerilimlerin skaler toplamı olan V=VL+VCV = V_L + V_C ifadesi yanlış olup vektörel toplam geçerlidir.
Direnç üzerindeki gerilim akımla doğru orantılıdır; devrenin toplam gerilimi ise faz farkı nedeniyle Pisagor bağıntısı ile bulunur.

Key Concept

Alternatif akım devrelerinde empedans, faz farkı ve frekansın reaktansa etkisi
Question 22Question

Etkin gerilimi sabit ve frekansı değiştirilebilen bir alternatif akım kaynağına seri bağlı direnç, ideal bobin ve sığaçtan oluşan RLC devresinde; direncin uçlarındaki etkin gerilim VRV_R, bobinin uçlarındaki etkin gerilim VLV_L ve sığacın uçlarındaki etkin gerilim VCV_C'dir. Kaynağın frekansı bir miktar artırıldığında VRV_R geriliminin değişmediği gözlendiğine göre, başlangıçta devrenin toplam etkin gerilimi V=VR+(VLVC)V = V_R + (V_L - V_C) cebirsel bağıntısı ile hesaplanır.

Show answer & explanation

Answer: False

Answer

Toplam gerilim, bileşenlerin uçlarındaki gerilimlerin cebirsel toplamı ile değil, aralarındaki faz farkından dolayı vektörel (fazör) toplamı olan V=VR2+(VLVC)2V = \sqrt{V_R^2 + (V_L - V_C)^2} formülü ile hesaplanır. Bu nedenle ifade yanlıştır.
Alternatif akım devrelerinde seri bağlı bileşenlerin uçlarındaki etkin gerilimler doğrudan toplanamaz. Direnç gerilimi ile reaktif bileşenlerin gerilimleri arasında faz farkı bulunduğundan, toplam gerilim vektörel (fazör) toplam ile bulunur. Bu durum V=VR2+(VLVC)2V = \sqrt{V_R^2 + (V_L - V_C)^2} bağıntısı ile ifade edilir ve öncüldeki cebirsel ifade bu kuralı ihlal ettiği için yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Direnç gerilimindeki değişimi analiz etmek
VR=IetkinRV_R = I_{\text{etkin}} \cdot R ifadesinde RR sabit olduğundan, frekans değiştiğinde VRV_R'nin değişmemesi devreden geçen etkin akımın (IetkinI_{\text{etkin}}) de��işmediğini gösterir.
Direnç uçlarındaki gerilimin akımla doğru orantılı olmasından yararlanarak akımın sabit kaldığını belirlemek.
2
Empedansın durumunu belirlemek
Kaynağın etkin gerilimi VV sabit iken etkin akım da değişmediği için, Ohm yasası gereği devrenin toplam empedansı (ZZ) değişmemiştir.
Ietkin=V/ZI_{\text{etkin}} = V / Z bağıntısına göre akım ve gerilim sabit ise empedansın da sabit kalması gerektiğini görmek.
3
Reaktansların frekansla değişimini incelemek
Z=R2+(XLXC)2Z = \sqrt{R^2 + (X_L - X_C)^2} empedans formülünde RR sabit olduğundan, frekans artışına rağmen ZZ'nin sabit kalması başlangıçtaki XLXC|X_L - X_C| farkının son durumdaki XLXC|X_L' - X_C'| farkına eşit olduğunu gösterir. Frekans arttıkça XLX_L artıp XCX_C azaldığı için bu durum, devrenin başlangıçta rezonans frekansının altında (kapasitif) olduğunu ve frekans artışıyla rezonans frekansının üstüne (indüktif) geçtiğini kanıtlar.
Frekans değişiminin bobin ve sığacın reaktansları üzerindeki zıt etkisini ve bunun empedansa yansımasını anlamak.
4
Toplam gerilim bağıntısını yazmak
Direnç üzerindeki gerilim ile bobin ve sığaç üzerindeki net gerilim (VLVCV_L - V_C) arasında 9090^\circ faz farkı vardır. Bu nedenle devrenin toplam gerilimi cebirsel toplamla değil, V=VR2+(VLVC)2V = \sqrt{V_R^2 + (V_L - V_C)^2} vektörel (fazör) toplamıyla hesaplanmalıdır.
Alternatif akım devrelerinde faz farkından dolayı skaler toplama yapılamayacağını göstererek verilen ifadenin yanlış olduğunu kanıtlamak.

Key Concept

Alternatif akım RLC devrelerinde gerilimlerin fazör (vektörel) toplamı
Question 23Question

Üç boyutlu kartezyen koordinat sisteminde, +y+y yönünde düzgün bir B\vec{B} manyetik alanı bulunmaktadır. Bu manyetik alan içerisine, sayfa düzlemine dik ve içeriye doğru (z-z yönünde) II şiddetinde elektrik akımı taşıyan düz bir tel şekildeki gibi yerleştirilmiştir.

Buna göre, tele etki eden manyetik kuvvetin yönü aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: +x+x yönünde

Answer

Manyetik kuvvet, sağ el kuralına göre +x+x yönündedir.
Sağ el kuralına göre; başparmak elektrik akımının yönünü (z-z yönü, içeri), dört parmak manyetik alanın yönünü (+y+y yönü, yukarı) gösterecek şekilde el açıldığında, avuç içi manyetik kuvvetin yönünü gösterir. Bu yönlendirme yapıldığında avuç içi +x+x yönünü (sağa doğru) gösterdiği için tele etki eden manyetik kuvvet +x+x yönindedir.

Step-by-Step Solution

1
Sağ el kuralının bileşenlerini belirleme
Başparmak akım yönünü (sayfa düzleminden içeri doğru, z-z), dört parmak ise manyetik alan yönünü (sayfa düzleminde yukarı doğru, +y+y) temsil eder.
Düz tele etki eden manyetik kuvvetin yönünü bulmak için sağ el kuralı uygulanmalıdır.
2
Avuç içinin gösterdiği yönü bulma
Sağ elimizin başparmağını ekrandan/sayfadan içeriye doğru tutup, dört parmağımızı yukarıya yönelttiğimizde avuç içimiz sağ tarafı (+x+x yönünü) gösterir.
Sağ el kuralına göre avuç içi, tele etki eden manyetik kuvvetin yönünü verir.
3
Kuvvetin yönünü matematiksel olarak doğrulama
Vektörel olarak manyetik kuvvet F=I(×B)\vec{F} = I (\vec{\ell} \times \vec{B}) formülüyle bulunur. Burada akım yönü k^-\hat{k} ve manyetik alan yönü j^\hat{j} olduğundan, kuvvet yönü (k^)×j^=i^(-\hat{k}) \times \hat{j} = \hat{i} yani +x+x yönü olur.
Bulunan yönün fiziksel formülle tutarlılığını kontrol etmek.

Key Concept

Üzerinden akım geçen düz bir tele manyetik alanda etki eden manyetik kuvvetin yönü sağ el kuralı ile bulunur.
Estimated Time:1m 0s
Question 24Question

Dünya'nın manyetik alanının ekvator bölgesinde, yer yüzeyine paralel ve coğrafi kuzey yönünde olduğu kabul edilmektedir. Ekvator çizgisi üzerinde yer alan bir gözlemciye göre, yer yüzeyine dik ve yukarıya (gökyüzüne) doğru fırlatılan pozitif yüklü bir kozmik parçacığa fırlatıldığı anda etki eden manyetik kuvvet hangi coğrafi yöndedir?

Show answer & explanation

Answer: Batı

Answer

Manyetik kuvvet batı yönündedir.
Sağ el kuralı uygulandığında; başparmak hız vektörünü (yukarı), dört parmak ise manyetik alan çizgilerini (kuzey) gösterecek şekilde konumlandırılırsa, sağ elin avuç içi batı yönünü gösterir. Parçacık pozitif yüklü olduğu için etki eden kuvvet avuç içi yönünde, yani batı yönündedir.

Step-by-Step Solution

1
Parçacığın hız vektörü ve ortamdaki manyetik alan vektörünün yönlerini belirleme
Pozitif yüklü parçacığın hız vektörü yer yüzeyinden yukarıya doğrudur (v=+z\vec{v} = +z). Dünya'nın manyetik alanı ise coğrafi kuzey yönündedir (B=+y\vec{B} = +y).
Manyetik kuvvetin yönünün tayin edilebilmesi için öncelikle hız ve manyetik alan vektörlerinin yönlerinin doğru şekilde tanımlanması gerekir.
2
Sağ el kuralını uygulayarak manyetik kuvvetin yönünü bulma
Sağ elin başparmağı hız yönünü (Yukarı), açık olan dört parmağı ise manyetik alan yönünü (Kuzey) gösterecek şekilde tutulursa, avuç içi Batı yönünü işaret eder.
Manyetik alan içerisinde hareket eden yüklü parçacıklara etki eden manyetik kuvvetin yönü sağ el kuralı ile bulunur.
3
Parçacığın yük işaretine göre nihai yönü teyit etme
Parçacık pozitif yüklü olduğu için manyetik kuvvet avuç içinin gösterdiği yön olan Batı yönündedir.
Sağ el kuralında avuç içi pozitif yüklü parçacıklara, avuç dışı ise negatif yüklü parçacıklara etki eden kuvvetin yönünü gösterir.

Key Concept

Düzgün manyetik alanda hareket eden yüklü parçacıklara etki eden manyetik kuvvetin yönü sağ el kuralı yardımıyla belirlenir.
Estimated Time:1m 0s
Question 25Question

Doğrusal bir hat üzerinde aralarında dd uzaklığı bulunacak şekilde yerleştirilen +q+q ve +9q+9q yüklü iki noktasal cisim yalıtkan düzlemde sabitlenmiştir.

Buna göre, bu yüklerin oluşturduğu bileşke elektriksel alanın sıfır olduğu noktanın +q+q yüküne olan uzaklığı kaç dd'dir?

Show answer & explanation

Answer: 14\frac{1}{4}

Answer

1/4
Bileşke alanın sıfır olduğu nokta yüklerin arasında yer alır. +q+q yükünden xx, +9q+9q yükünden dxd-x kadar uzaktaki bu noktada elektriksel alan şiddetleri eşitlendiğinde uzaklık orantısı 1/41/4 olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Elektriksel alan formülünü ve bileşke alanın sıfır olma koşulunu belirleme
Noktasal bir yükün oluşturduğu elektriksel alan E=kqr2E = k \frac{q}{r^2} şeklindedir. İki pozitif yükün oluşturduğu alanların birbirini yok edebilmesi için, sıfır noktası bu iki yükün arasında olmalıdır.
Yüklerin her ikisi de pozitif olduğundan, yükler arasındaki bölgede oluşturdukları elektriksel alan vektörleri zıt yönlüdür.
2
Uzaklıkları tanımlayarak alanların büyüklüklerini eşitleme
Sıfır noktasının +q+q yüküne uzaklığı xx ise, +9q+9q yüküne uzaklığı dxd-x olur. Bu durumda: kqx2=k9q(dx)2k \frac{q}{x^2} = k \frac{9q}{(d-x)^2} denklemi kurulur.
Bileşke alanın sıfır olması için iki yükün bu noktada oluşturduğu alan şiddetlerinin eşit olması gerekir.
3
Eşitliği çözerek xx'in dd cinsinden değerini bulma
Denklemin her iki tarafının karekökü alındığında 1x=3dx\frac{1}{x} = \frac{3}{d-x} elde edilir. Buradan dx=3x4x=dx=14dd-x = 3x \Rightarrow 4x = d \Rightarrow x = \frac{1}{4}d bulunur.
Matematiksel sadeleştirme ve içler dışlar çarpımı ile bilinmeyen uzaklık dd cinsinden hesaplanır.

Key Concept

Noktasal yüklerin oluşturduğu elektriksel alan ve bileşke elektriksel alanın sıfır olma şartı
Question 26Question

Elektrikle yüklü noktasal q1q_1 ve q2q_2 cisimleri, aralarındaki uzaklık 2d2d olacak şekilde bir doğru üzerine sabitlenmiştir. Bu yüklerin oluşturduğu ortak elektrik alan çizgileri incelendiğinde, yüklerin bulunduğu doğru üzerinde ve q1q_1 yükünden dd kadar uzaklıkta bulunan PP noktasında bileşke elektrik alanın sıfır olduğu gözlenmektedir.

Buna göre;
I. q1q_1 ve q2q_2 yükleri zıt işaretlidir.
II. Yüklerin tam ortasındaki KK noktasında oluşan bileşke elektrik alanın büyüklüğü, q1q_1 yükünün bu noktada tek başına oluşturduğu elektrik alanın büyüklüğünün 1010 katıdır.
III. q2q_2 yükünün dd kadar sağındaki LL noktasında oluşan bileşke elektrik alanın büyüklüğü, q1q_1 yükünün bu noktada tek başına oluşturduğu elektrik alanın büyüklüğünün 8080 katıdır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

I, II ve III
Verilen tüm öncüller doğrudur. Yüklerin zıt işaretli olduğu, elektrik alanın dışarıda sıfır olmasından anlaşılır. Orta nokta olan KK noktasında elektrik alanlar aynı yönlü olup toplanırken, sağ taraftaki LL noktasında zıt yönlü olup çıkarılırlar. Yapılan hesaplamalar sonucunda her üç öncülün de doğru olduğu gösterilir.

Step-by-Step Solution

1
P noktasında bileşke elektrik alanın sıfır olmasından yararlanarak yüklerin büyüklük ve işaret ilişkisini belirlemek.
q1q_1 ve q2q_2 yükleri zıt işaretlidir ve q2=9q1q_2 = -9q_1 bağıntısı geçerlidir.
PP noktası yüklerin dışındadır. Dışarıdaki bir noktada elektrik alanın sıfır olabilmesi için yüklerin zıt işaretli olması gerekir. Coulomb yasasına göre kq1d2=kq2(3d)2    q2=9q1k \frac{|q_1|}{d^2} = k \frac{|q_2|}{(3d)^2} \implies |q_2| = 9|q_1| olur. Bu durumda I. öncül doğrudur.
2
Yüklerin tam ortasındaki KK noktasındaki bileşke elektrik alan şiddetini bulmak.
EK=10E1E_K = 10 E_1 olur.
KK noktası her iki yüke de dd uzaklığındadır. Yükler zıt işaretli olduğundan, KK noktasındaki elektrik alan vektörleri aynı yönlüdür. Bu nedenle büyüklükleri toplanır: EK=E1+E2=kq1d2+k9q1d2=10kq1d2=10E1E_K = E_1 + E_2 = k \frac{|q_1|}{d^2} + k \frac{9|q_1|}{d^2} = 10 k \frac{|q_1|}{d^2} = 10 E_1 olur. Bu durumda II. öncül doğrudur.
3
q2q_2 yükünün dd kadar sağındaki LL noktasındaki bileşke elektrik alan şiddetini bulmak.
EL=80E1,LE_L = 80 E_{1,L} olur.
LL noktası q2q_2 yüküne dd, q1q_1 yüküne ise 3d3d uzaklıktadır. Zıt işaretli yüklerin bu noktada oluşturduğu elektrik alanlar zıt yönlüdür. q1q_1 yükünün oluşturduğu alan E1,L=kq1(3d)2=19kq1d2E_{1,L} = k \frac{|q_1|}{(3d)^2} = \frac{1}{9} k \frac{|q_1|}{d^2} iken, q2q_2 yükünün oluşturduğu alan E2,L=k9q1d2=81E1,LE_{2,L} = k \frac{9|q_1|}{d^2} = 81 E_{1,L} olur. Bileşke alan EL=E2,LE1,L=80E1,LE_L = E_{2,L} - E_{1,L} = 80 E_{1,L} bulunur. Bu durumda III. öncül doğrudur.

Key Concept

Noktasal Yüklerin Oluşturduğu Elektriksel Alan ve Vektörel Toplam
Estimated Time:2m 30s
Question 27Question

İletken, kapalı ve dikdörtgen bir tel çerçeve, sayfa düzlemine dik ve içeri doğru olan düzgün bir manyetik alan bölgesine sabit hızla girmektedir. Bu süreçte çerçevede indüksiyon akımının oluşum aşamalarının fiziksel olarak gerçekleşme sırasını belirleyiniz.

Drag items to arrange them in the correct order

Show answer & explanation

Answer

İndüksiyon akımının oluşum sırası; iletken tel çerçevenin manyetik alana girmesi, ��erçevenin içinden geçen manyetik akının artması, Lenz Kanunu gereği bu artışı engellemek için dışa doğru indüklenen bir manyetik alanın kurulması ve son olarak bu alanı yaratan saat yönünün tersindeki indüksiyon akımının oluşması şeklindedir.
Süreç, tel çerçevenin manyetik alan bölgesine girmesiyle (alana giriş) tetiklenir. Alana giren kısmın yüzey alanı arttıkça manyetik akı yükselir (akının değişimi). Lenz Kanunu'na göre bu artışa tepki olarak zıt yönde yani dışarı doğru indüklenen bir manyetik alan yaratılır (alanın oluşumu). Bu manyetik alanı sağlayan etken ise saat yönünün tersindeki indüksiyon akımıdır (akımın oluşumu).

Step-by-Step Solution

1
Çerçevenin hareketinin tespiti
İletken tel çerçeve düzgün manyetik alana girer.
Akı değişiminin başlayabilmesi için öncelikle geometrik olarak çerçevenin sınırları manyetik alan bölgesine girmelidir.
2
Akı değişiminin formülle analizi
Manyetik akı (Φ=BA \Phi = B \cdot A ) artar.
Çerçevenin manyetik alan içerisindeki alanı (AA) arttığı için akı değeri de doğrusal olarak artış gösterir.
3
Lenz Kanunu'nun uygulanması
Sayfa dışına doğru ( \odot ) indüklenen manyetik alan (Bind B_{ind} ) oluşur.
Lenz Kanunu gereği sistem artan içeri doğru olan akıyı azaltmaya çalışır ve zıt yönde bir alan yaratır.
4
Sağ el kuralının uygulanması
Saat yönünün tersinde indüksiyon akımı başlar.
Sağ elin başparmağı dışarıyı ( \odot ) gösterecek şekilde dört parmak büküldüğünde akım yönü saat yönünün tersi olarak bulunur.

Key Concept

İndüksiyon akımının oluşum süreci ve Lenz Kanunu
Estimated Time:45s
Question 28Question

Yalıtkan yatay düzlem üzerinde aralarında dd uzaklığı bulunacak şekilde sabitlenen noktasal KK ve LL cisimlerinin elektrik yükleri sırasıyla +q+q ve +4q+4q dur. KK cisminin LL cismine uyguladığı elektriksel kuvvet F\vec{F} dir.

Buna göre, LL cisminin KK cismine uyguladığı elektriksel kuvvet aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: F-\vec{F}

Answer

L cisminin K cismine uyguladığı elektriksel kuvvet, K'nin L'ye uyguladığı kuvvetle eşit büyüklükte ve zıt yönlü olan F-\vec{F} kuvvetidir.
Cisimlerin birbirine uyguladığı elektriksel kuvvetler, Newton'ın üçüncü yasası gereğince bir etki-tepki çiftidir. Bu nedenle her zaman eşit büyüklükte ve zıt yönlüdürler. K cisminin L cismine uyguladığı kuvvet F\vec{F} ise, L cisminin K cismine uyguladığı kuvvet zıt yönlü olacağından F-\vec{F} olur.

Step-by-Step Solution

1
Cisimler arasındaki elektriksel kuvvet büyüklüğünü veren Coulomb Yasası formülünü yazalım.
F=kqKqLd2F = k \cdot \frac{|q_K \cdot q_L|}{d^2}
Bu formül, her iki cismin de birbirine uyguladığı elektriksel kuvvetin büyüklüğünün eşit olduğunu gösterir.
2
Newton'ın üçüncü hareket yasası olan etki-tepki prensibini bu duruma uygulayalım.
FLK=FKL\vec{F}_{L \rightarrow K} = -\vec{F}_{K \rightarrow L}
Etki-tepki çifti olan elektriksel kuvvetler zıt yönlü ve eşit büyüklüktedir.
3
Soruda verilen F\vec{F} tanımını yerine koyarak L'nin K'ye uyguladığı kuvveti vektörel olarak ifade edelim.
FLK=F\vec{F}_{L \rightarrow K} = -\vec{F}
K'nin L'ye uyguladığı kuvvet F\vec{F} olarak tanımlandığı için, L'nin K'ye uyguladığı kuvvet bunun zıt işaretlisi olur.

Key Concept

Elektriksel kuvvetlerin etki-tepki çifti olması ve her iki yüklü cismin birbirine eşit büyüklükte, zıt yönlü elektriksel kuvvet uygulaması.
Estimated Time:1m 0s
Question 29Question

Sürtünmelerin ve yer çekiminin ihmal edildiği yalıtkan bir ortamda, aralarında dd uzaklığı bulunan iki iletken paralel levha, potansiyel farkı VV olan bir üretece bağlanarak yüklenmiştir. Pozitif yüklü levhaya olan uzaklığı d5\frac{d}{5} olan KK noktasından serbest bırakılan +q+q yüklü bir parçacık, pozitif yüklü levhaya olan uzaklığı 3d5\frac{3d}{5} olan LL noktasından geçerek karşı levhaya çarpıyor.

Buna göre, parçacığın LL noktasından geçerken sahip olduğu kinetik enerjinin, karşı levhaya çarptığı andaki kinetik enerjisine oranı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 12\frac{1}{2}

Answer

Parçacığın L noktasından geçerken sahip olduğu kinetik enerjinin, karşı levhaya çarptığı andaki kinetik enerjisine oranı 1/2'dir.
Parçacığın K noktasından L noktasına gelene kadar yaptığı net yer değiştirme 2d/5 kadardır. Bu aralıkta yapılan iş 2qV/5 olup bu değer L noktasındaki kinetik enerjiye eşittir. Parçacığın K noktasından karşı levhaya ulaşana kadar yaptığı net yer değiştirme ise 4d/5 kadardır. Bu aralıkta yapılan iş 4qV/5 olup karşı levhaya çarpma kinetik enerjisine eşittir. Bu değerlerin oranı ise 1/2 olarak bulunur.

Step-by-Step Solution

1
Parçacığa etki eden elektriksel kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü belirleme
İki paralel levha aras��ndaki elektrik alan düzgün olup büyüklüğü E=VdE = \frac{V}{d} kadardır. Artı yüklü +q+q parçacığına etki eden elektriksel kuvvet F=qE=qVdF = qE = \frac{qV}{d} büyüklüğünde ve pozitif levhadan negatif levhaya doğrudur.
Elektriksel kuvvetin yaptığı işi hesaplayabilmek için öncelikle kuvvetin büyüklüğünü ve yönünü belirlememiz gerekir.
2
Parçacığın K noktasından L noktasına gelene kadar kazandığı kinetik enerjiyi hesaplama
Parçacık xK=d5x_K = \frac{d}{5} noktasından xL=3d5x_L = \frac{3d}{5} noktasına ulaştığında yapılan iş: WKL=FΔx=qVd(3d5d5)=25qVW_{K\rightarrow L} = F \cdot \Delta x = \frac{qV}{d} \cdot (\frac{3d}{5} - \frac{d}{5}) = \frac{2}{5}qV olur. Parçacık ilk başta durduğundan bu iş, parçacığın LL noktasındaki kinetik enerjisine (ELE_L) eşittir.
İş-enerji teoremine göre net kuvvetin yaptığı iş, cismin kinetik enerjisindeki değişime eşittir.
3
Parçacığın K noktasından karşı levhaya (negatif levhaya) ulaşana kadar kazandığı kinetik enerjiyi hesaplama
Parçacık karşı levhaya (x=dx = d) ulaştığında yapılan toplam iş: WKlevha=F(dxK)=qVd(dd5)=45qVW_{K\rightarrow \text{levha}} = F \cdot (d - x_K) = \frac{qV}{d} \cdot (d - \frac{d}{5}) = \frac{4}{5}qV olur. Bu iş, parçacığın karşı levhaya çarptığı andaki kinetik enerjisine (ElevhaE_{\text{levha}}) eşittir.
Parçacığın hareketinin sonlandığı karşı levhadaki kinetik enerjiyi bulmak için toplam yer değiştirmeyi kullanırız.
4
İki kinetik enerjinin oranını bulma
ELElevha=25qV45qV=24=12\frac{E_L}{E_{\text{levha}}} = \frac{\frac{2}{5}qV}{\frac{4}{5}qV} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2} bulunur.
Soru kökünde bizden istenen oran, bu iki kinetik enerjinin birbirine bölünmesiyle elde edilir.

Key Concept

Düzgün elektrik alanda yüklü cisimler üzerine yapılan iş ve kinetik enerji değişimi ilişkisi (W=Fx=qEd=qVW = F \cdot x = qEd = qV)
Question 30Question

Yalıtkan doğrusal bir ray üzerinde aralarındaki uzaklık 2d2d olacak şekilde sabitlenen noktasal +q+q ve q-q yüklü iki cismin, yükleri birleştiren doğrunun tam orta noktasında oluşturdukları bileşke elektriksel alanın büyüklüğü EE'dir.

Buna göre, q-q yüklü cisim sistemden uzaklaştırıldığında, aynı noktada oluşan bileşke elektriksel alanın büyüklüğü kaç EE olur?

Show answer & explanation

Answer: 12\frac{1}{2}

Answer

Bileşke elektriksel alanın büyüklüğü yarısına inerek 12\frac{1}{2} olur.
Bileşke elektriksel alanın büyüklüğü yarısına inerek 12\frac{1}{2} olur. Çünkü başlangıçta her iki yükün de orta noktada oluşturduğu elektrik alanlar aynı yönlü olup toplanır ve bileşke alan 2kqd22k\frac{q}{d^2} olur. Yüklerden biri kaldırıldığında geriye sadece kqd2k\frac{q}{d^2} büyüklüğünde tek bir alan kalır.

Step-by-Step Solution

1
Yüklerin orta noktaya olan uzaklıklarını belirleme.
+q+q ve q-q yüklerinin her birinin orta noktaya uzaklığı dd kadardır.
Toplam uzaklık 2d2d olduğundan, orta nokta bu mesafeyi iki eşit parçaya böler.
2
Yüklerin orta noktada oluşturdukları elektrik alan vektörlerinin yönünü ve büyüklüğünü yazma.
+q+q yükünün oluşturduğu alan dışarı doğru (yani q-q yönünde) ve büyüklüğü kqd2k\frac{q}{d^2}'dir. q-q yükünün oluşturduğu alan ise kendine doğru (yani yine q-q yönünde) ve büyüklüğü kqd2k\frac{q}{d^2}'dir.
Elektrik alan yönü, test edilen noktada pozitif bir yük varmış gibi düşünülerek bulunur.
3
Başlangıçtaki bileşke elektrik alanı ifade etme.
Her iki alan aynı yönlü olduğundan toplanır ve bileşke alan E=2kqd2E = 2k\frac{q}{d^2} olur. Buradan kqd2=E2k\frac{q}{d^2} = \frac{E}{2} bulunur.
Aynı yönlü vektörlerin bileşke büyüklüğü skaler olarak toplanarak hesaplanır.
4
q-q yükü kaldırıldığında yeni bileşke alanı hesaplama.
Eksi yük kaldırıldığında geriye sadece artı yükün oluşturduğu elektrik alan kalır: E=kqd2=E2E' = k\frac{q}{d^2} = \frac{E}{2} olur.
Sistemde tek bir yük kaldığında bileşke alan yalnızca o yükün oluşturduğu alana eşit olur.

Key Concept

Noktasal yüklerin elektrik alan büyüklüğünün formülü ve elektrik alanın vektörel olarak toplanması.
Estimated Time:1m 30s
Question 31Question

Özdeş ve boşluklu (hava ortamında) KK ve LL paralel levhalı sığaçları, potansiyel farkı VV olan özdeş üreteçlere bağlıdır. Bu durumda sığaçların levhaları arasındaki elektrik alan şiddeti E0E_0, sığaçlarda depolanan toplam elektriksel potansiyel enerji ise U0U_0 kadardır.

Sığaçlar üreteçlere bağlı kalmaya devam ederken;
* KK sığacının levhaları arasındaki boşluğun yarısı, levhalara paralel olacak şekilde dielektrik katsayısı κ=3\kappa = 3 olan bir madde ile dolduruluyor.
* LL sığacının levhaları arasındaki boşluğun yarısı, levhalara dik olacak şekilde aynı dielektrik madde ile dolduruluyor.

Buna göre;

I. LL sığacında depolanan elektriksel potansiyel enerji, KK sığacında depolanandan daha büyüktür.
II. KK sığacının levhaları arasındaki hava bulunan bölgedeki elektrik alan şiddeti 1,5E01,5 E_0 olur.
III. LL sığacının levhaları arasındaki dielektrik madde bulunan bölgedeki elektrik alan şiddeti E0E_0 olur.

yargılarından hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

I, II ve III
Yapılan hesaplamalar doğrultusunda; L sığacının eşdeğer sığası (2C02C_0) K sığacının sığasından (1,5C01,5C_0) büyük olduğu için üreteç bağlıyken L'de depolanan enerji daha fazladır. K sığacında dielektrik eklenmesiyle oluşan seri yapıda, hava katmanının üzerine düşen potansiyel payı artarak hava bölgesindeki elektrik alanı 1,5E01,5 E_0 yapar. L sığacında ise paralel bölmelerin uçlarındaki potansiyel farkı değişmediğinden dielektrik bölgedeki elektrik alan E0E_0 olarak kalır. Bu nedenle ifadelerin tamamı doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
K sığacının son durumdaki eşdeğer sığasını hesaplama
CK=1,5C0C_K = 1,5 C_0
K sığacında dielektrik madde levhalara paralel yerleştirildiğinde, kalınlığı d/2d/2 olan iki adet seri bağlı sığaç oluşur. Hava olan kısmın sığası Chava=ε0Ad/2=2C0C_{hava} = \frac{\varepsilon_0 A}{d/2} = 2C_0, dielektrik olan kısmın sığası Cdiel=3ε0Ad/2=6C0C_{diel} = \frac{3\varepsilon_0 A}{d/2} = 6C_0 olur. Seri bağlı eşdeğer sığa ise CK=2C06C02C0+6C0=1,5C0C_K = \frac{2C_0 \cdot 6C_0}{2C_0 + 6C_0} = 1,5 C_0 olarak bulunur.
2
L sığacının son durumdaki eşdeğer sığasını hesaplama
CL=2C0C_L = 2 C_0
L sığacında dielektrik madde levhalara dik yerleştirildiğinde, levha alanı A/2A/2 olan iki adet paralel bağlı sığaç oluşur. Hava olan kısmın sığası Chava=ε0(A/2)d=0,5C0C'_{hava} = \frac{\varepsilon_0 (A/2)}{d} = 0,5C_0, dielektrik olan kısmın sığası Cdiel=3ε0(A/2)d=1,5C0C'_{diel} = \frac{3\varepsilon_0 (A/2)}{d} = 1,5C_0 olur. Paralel bağlı eşdeğer sığa ise CL=0,5C0+1,5C0=2C0C_L = 0,5C_0 + 1,5C_0 = 2 C_0 olarak bulunur.
3
Sığaçlarda depolanan elektriksel potansiyel enerjileri karşılaştırma
UL>UKU_L > U_K (Birinci öncül doğrudur)
Sığaçlar üretece bağlı kaldığı için potansiyel farkları VV sabit kalır. Depolanan enerji U=12CV2U = \frac{1}{2} C V^2 formülü ile hesaplanır. UK=1,5U0U_K = 1,5 U_0 ve UL=2U0U_L = 2 U_0 olduğundan, L sığacında depolanan enerji K'dekinden büyüktür.
4
K sığacının hava bulunan kısmındaki elektrik alan şiddetini bulma
Ehava=1,5E0E_{hava} = 1,5 E_0 (İkinci öncül doğrudur)
K sığacının toplam yükü QK=CKV=1,5C0V=1,5Q0Q_K = C_K V = 1,5 C_0 V = 1,5 Q_0 olur. Seri kollardan aynı yük geçeceği için hava olan kısmın potansiyel farkı Vhava=QKChava=1,5Q02C0=0,75VV_{hava} = \frac{Q_K}{C_{hava}} = \frac{1,5 Q_0}{2 C_0} = 0,75 V olur. Bu bölgedeki elektrik alan şiddeti ise Ehava=Vhavad/2=0,75V0,5d=1,5Vd=1,5E0E_{hava} = \frac{V_{hava}}{d/2} = \frac{0,75 V}{0,5 d} = 1,5 \frac{V}{d} = 1,5 E_0 olarak bulunur.
5
L sığacının dielektrik bulunan kısmındaki elektrik alan şiddetini bulma
Ediel=E0E_{diel} = E_0 (Üçüncü öncül doğrudur)
L sığacında paralel bölmelerin her birinin uçları arasındaki potansiyel farkı doğrudan üretecin gerilimi olan VV'ye eşittir. Levhalar arası uzaklık dd değişmediği için dielektrik bölgedeki elektrik alan şiddeti Ediel=Vd=E0E_{diel} = \frac{V}{d} = E_0 olarak sabit kalır.

Key Concept

Sığaçlarda dielektrik malzemenin yerleşim biçimine göre eşdeğer sığa, yük paylaşımı, potansiyel dağılımı ve elektrik alan değişimlerinin analizi
Question 32Question

İki boyutlu kartezyen koordinat sisteminde, +q+q yüklü noktasal bir cisim (0,d)(0, d) koordinatına, q-q yüklü noktasal başka bir cisim ise (0,d)(0, -d) koordinatına sabitlenmiştir.

Buna göre; bu yüklerin K(d3,0)K(d\sqrt{3}, 0) noktasında oluşturduğu bileşke elektriksel alanın büyüklüğü EKE_K, L(0,2d)L(0, 2d) noktasında oluşturduğu bileşke elektriksel alanın büyüklüğü ELE_L olduğuna göre, EKEL\frac{E_K}{E_L} oranı kaçtır?

Show answer & explanation

Answer: 932\frac{9}{32}

Answer

9/32
K noktasında yüklerin oluşturduğu elektriksel alan vektörleri eşit büyüklükte olup aralarındaki açı nedeniyle bileşke alan aşağı yönlü ve kq/(4d^2) büyüklüğündedir. L noktasında ise y-ekseni üzerindeki zıt yönlü alanların farkı alınarak bileşke alan 8kq/(9d^2) bulunur. Bu değerlerin oranı 9/32 olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
K noktasındaki bileşke elektriksel alanı bulmak için yüklerin bu noktaya olan uzaklıklarını hesaplayalım.
r=(d3)2+d2=2dr = \sqrt{(d\sqrt{3})^2 + d^2} = 2d
Pisagor teoremi kullanılarak yüklerin K noktasına olan kuş uçuşu uzaklığı bulunur.
2
Yüklerin K noktasında oluşturduğu elektriksel alanların büyüklüğünü ve yönünü belirleyip vektörel olarak toplayalım.
EK=2×(kq(2d)2)×sin(30)=kq4d2E_K = 2 \times \left(k \frac{q}{(2d)^2}\right) \times \sin(30^\circ) = \frac{kq}{4d^2}
Süreç simetrik olduğundan x-bileşenleri birbirini götürür, y-bileşenleri aynı yönlü (aşağı doğru) olup toplanır.
3
L noktasındaki bileşke elektriksel alanı bulalım.
EL=kqd2kq(3d)2=8kq9d2E_L = k \frac{q}{d^2} - k \frac{q}{(3d)^2} = \frac{8kq}{9d^2}
L noktası y-ekseni üzerinde olduğundan alanlar zıt yönlüdür; +q+q yükün��n alanı yukarı, q-q yükünün alanı ise aşağı doğrudur. Dolayısıyla büyüklükler çıkarılır.
4
E_K ve E_L alan büyüklüklerini birbirine oranlayalım.
EKEL=kq4d28kq9d2=932\frac{E_K}{E_L} = \frac{\frac{kq}{4d^2}}{\frac{8kq}{9d^2}} = \frac{9}{32}
Elde edilen elektriksel alan ifadeleri taraf tarafa bölünür.

Key Concept

Noktasal Yüklerin Oluşturduğu Elektriksel Alan ve Vektörel Bileşke
Question 33Question

Direnci RR olan bir lamba, öz-indüksiyon katsayısı LL olan ideal bir bobin ve sığası CC olan ideal bir sığaç, bir AC jeneratörünün uçlarına seri olarak bağlanmıştır. Başlangıçta bobinin indüktif reaktansı (XLX_L), sığacın kapasitif reaktansından (XCX_C) büyüktür (XL>XCX_L > X_C). Kaynağın etkin gerilimi sabit tutularak frekansı, devrenin rezonans frekansına eşit oluncaya kadar azaltılıyor. Buna göre, devrenin rezonans durumuna gelme sürecinde empedans (ZZ) ve lambanın parlaklığı nasıl değişir?

Show answer & explanation

Answer: Empedans azalır, lambanın parlaklığı artar.

Answer

Empedans azalır, lambanın parlaklığı artar.
Frekansın azaltılmasıyla indüktif reaktans azalırken kapasitif reaktans artar. Başlangıçta indüktif reaktans daha büyük olduğundan, frekansın azaltılması bu iki değeri birbirine yaklaştırarak rezonans durumuna (XL=XCX_L = X_C) ulaşılmasını sağlar. Bu süreçte devrenin empedansı azalır. Devre empedansı azaldığı için etkin akım artar ve buna bağlı olarak lambanın parlaklığı artar.

Step-by-Step Solution

1
Alternatif akım devresindeki bileşenlerin reaktanslarının frekansa bağlılığını belirlemek.
Bobinin indüktif reaktansı (XL=2πfLX_L = 2\pi f L) frekansla doğru orantılı, sığacın kapasitif reaktansından (XC=12πfCX_C = \frac{1}{2\pi f C}) ise frekansla ters orantılıdır.
Kaynak frekansının değiştirilmesinin devredeki etkilerini görebilmek için.
2
Frekans azaltıldığında reaktansların ve empedansın değişim yönünü bulmak.
Frekans azaltıldıkça XLX_L azalır, XCX_C artar. Başlangıçta XL>XCX_L > X_C olduğu için aradaki fark (XLXC|X_L - X_C|) küçülür. Rezonans anında fark sıfır olur. Dolayısıyla Z=R2+(XLXC)2Z = \sqrt{R^2 + (X_L - X_C)^2} formülüne göre devrenin toplam empedansı (ZZ) azalır.
Empedanstaki değişimi belirleyerek akımı yorumlamak için.
3
Etkin akım ve lamba parlaklığı ilişkisini kurmak.
Kaynağın etkin gerilimi (VeV_e) sabitken empedans (ZZ) azaldığı için devredeki etkin akım (Ie=Ve/ZI_e = V_e / Z) artar. Lambanın parlaklığı gücüyle (P=Ie2RP = I_e^2 R) orantılı olduğundan akım artışıyla birlikte parlaklığı da artar.
Sürecin lambanın parlaklığı üzerindeki nihai etkisini bulmak için.

Key Concept

Alternatif akım devrelerinde rezonans durumu ve empedans değişimi
Question 34Question

Yalıtkan bir ortamda yer çekimi kuvveti ve tüm sürtünmeler önemsizdir. Bu ortamda aralarında dd uzaklığı bulunan iki iletken paralel levha, potansiyel farkı VV olan bir üretece bağlanmıştır. Levhaların tam ortasından levhalara paralel v0\vec{v}_0 hızıyla fırlatılan +q+q yüklü noktasal parçacığın, yeterince uzun olan karşı levhaya çarpma hızının büyüklüğü levhalar arasındaki dd uzaklığına bağlı değildir.

Show answer & explanation

Answer: True

Answer

Parçacığın karşı levhaya çarpma hızının büyüklüğü levhalar arasındaki uzaklığa bağlı değildir.
Elektriksel kuvvetin yaptığı iş W=qΔVW = q \cdot \Delta V bağıntısıyla bulunur. Parçacık levhaların tam ortasından karşı levhaya ulaştığında katettiği potansiyel farkı V2\frac{V}{2} kadardır. Bu değer levhalar arasındaki uzaklıktan bağımsız olduğu için yapılan iş ve dolayısıyla kinetik enerji değişimi de uzaklığa bağlı olmaz.

Step-by-Step Solution

1
Levhalar arasındaki elektrik alanın ve parçacığa etki eden elektriksel kuvvetin ifadesinin yazılması
E=VdE = \frac{V}{d} ve F=qE=qVdF = q \cdot E = \frac{qV}{d}
Düzgün elektrik alanda yüklü parçacığa etki eden net kuvveti belirlemek amacıyla bu bağıntılar kurulur.
2
Parçacığın düşey doğrultuda (elektrik alan yönünde) alacağı yolun belirlenmesi
Δy=d2\Delta y = \frac{d}{2}
Parçacık levhaların tam ortasından fırlatıldığı i��in karşı levhaya ulaşana kadar levhalar arası mesafenin yarısını kateder.
3
Elektriksel kuvvetin parçacık üzerinde yaptığı işin hesaplanması
W=FΔy=(qVd)d2=12qVW = F \cdot \Delta y = \left(\frac{qV}{d}\right) \cdot \frac{d}{2} = \frac{1}{2} q V
Yapılan iş, kuvvet ile kuvvet doğrultusundaki yer değiştirmenin çarpımı ile bulunur. Bu işlemde dd terimleri birbirini sadeleştirir.
4
İş-enerji teoreminin uygulanarak çarpma hızının analiz edilmesi
W=ΔEk12qV=12mv212mv02W = \Delta E_k \Rightarrow \frac{1}{2} q V = \frac{1}{2} m v^2 - \frac{1}{2} m v_0^2 olduğundan çarpma hızı v=v02+qVmv = \sqrt{v_0^2 + \frac{qV}{m}} olur.
Net kuvvetin yaptığı iş cismin kinetik enerjisindeki değişime eşittir. Sonuç formülünde dd parametresi yer almadığından çarpma hızı dd uzaklığına bağlı değildir.

Key Concept

Paralel levhalar arasında yapılan işin uzaklıktan bağımsızlığı ve iş-enerji ilişkisi
Question 35Question

Yüzey alanı 0,5 m20,5\text{ m}^2 olan düzlemsel bir tel halka, 4 T4\text{ T} büyüklüğündeki düzgün manyetik alana dik konumda tutulmaktadır. Halka 0,2 s0,2\text{ s} içinde manyetik alan dışına tamamen çıkarılıyor.

Buna göre, bu süreçte halkada oluşan ortalama indüksiyon elektromotor kuvvetinin büyüklü��ü kaç V\text{V}'tur?

Show answer & explanation

Answer: 10

Answer

Halkada oluşan ortalama indüksiyon elektromotor kuvvetinin büyüklüğü 10 V10\text{ V}'tur.
Faraday İndüksiyon Yasası'na göre bir devrede oluşan indüksiyon emk'sinin büyüklüğü, devreden geçen manyetik akının birim zamandaki değişim hızına eşittir. Halkanın alanı 0,5 m20,5\text{ m}^2 ve dik yerleştiği manyetik alan 4 T4\text{ T} olduğuna göre ilk akı Φi=40,5=2 Wb\Phi_i = 4 \cdot 0,5 = 2\text{ Wb}'dir. Halka alandan çıkarılınca son akı sıfır olur. 0,2 s0,2\text{ s} sürede gerçekleşen 2 Wb2\text{ Wb}'lik akı değişimi sonucunda oluşan emk büyüklüğü ϵ=20,2=10 V\epsilon = \frac{2}{0,2} = 10\text{ V} olarak elde edilir.

Step-by-Step Solution

1
Başlangıçtaki manyetik akıyı hesaplama
Φi=2 Wb\Phi_i = 2\text{ Wb}
Manyetik akı Φ=BAcos(θ)\Phi = B \cdot A \cdot \cos(\theta) formülüyle bulunur. Dik konumda olunduğu için Φi=40,5=2 Wb\Phi_i = 4 \cdot 0,5 = 2\text{ Wb} olur.
2
Son durumdaki manyetik akıyı belirleme
Φf=0 Wb\Phi_f = 0\text{ Wb}
Halka manyetik alandan tamamen uzaklaştırıldığı için içinden geçen manyetik akı sıfırlanır.
3
İndüksiyon elektromotor kuvvetini hesaplama
ϵ=10 V\epsilon = 10\text{ V}
Faraday Yasası'na göre indüksiyon emk büyüklüğü ϵ=ΔΦΔt\epsilon = \frac{|\Delta\Phi|}{\Delta t} bağıntısıyla hesaplanır. Değerler yerine konulduğunda ϵ=20,2=10 V\epsilon = \frac{2}{0,2} = 10\text{ V} bulunur.

Key Concept

Faraday İndüksiyon Yasası
Question 36Question

Elektriksel alanda bulunan bir AA noktasının elektriksel potansiyeli 20 V20 \text{ V}, BB noktasının elektriksel potansiyeli ise 50 V50 \text{ V} olarak ölçülmüştür.

Buna göre, +0,4 C+0,4 \text{ C}'luk noktasal bir yükü AA noktasından BB noktasına sabit hızla götürmek için elektriksel kuvvetlere karşı yapılması gereken iş kaç Joule\text{Joule}'dür?

Show answer & explanation

Answer: 12

Answer

Elektriksel kuvvetlere karşı yapılması gereken iş 12 J12\text{ J}'dür.
Elektriksel kuvvetlere karşı yapılan iş, taşınan yük ile iki nokta arasındaki potansiyel farkın çarpımına eşittir (W=qΔVW = q \cdot \Delta V). Yük A'dan B'ye taşındığı için potansiyel fark ΔV=VBVA=50 V20 V=30 V\Delta V = V_B - V_A = 50\text{ V} - 20\text{ V} = 30\text{ V} olur. Buradan yapılan iş W=0,430=12 JW = 0,4 \cdot 30 = 12\text{ J} olarak hesaplanır.

Step-by-Step Solution

1
A ve B noktaları arasındaki potansiyel farkı belirlenir.
ΔV=30 V\Delta V = 30\text{ V}
Elektriksel iş, taşınan yük ile gidilen iki nokta arasındaki potansiyel farkın çarpımına eşittir. Potansiyel fark ΔV=VsonVilk=VBVA=50 V20 V=30 V\Delta V = V_{\text{son}} - V_{\text{ilk}} = V_B - V_A = 50\text{ V} - 20\text{ V} = 30\text{ V} olarak bulunur.
2
Elektriksel kuvvetlere karşı yapılan iş hesaplanır.
W=12 JW = 12\text{ J}
W=qΔVW = q \cdot \Delta V formülünden, +0,4 C+0,4\text{ C}'luk yükün taşınması için yapılması gereken iş W=0,4 C×30 V=12 JW = 0,4\text{ C} \times 30\text{ V} = 12\text{ J} olarak elde edilir.

Key Concept

Bir yükün iki nokta arasında taşınması sırasında elektriksel kuvvetlere karşı yapılan iş, yük miktarı ile noktalar arasındaki potansiyel farkın çarpımına eşittir (W=qΔVW = q \cdot \Delta V).
Question 37Question

Bir üretecin uçlarına bağlanarak yüklenen paralel levhalı bir sığaç (kondansatör), üreteçten ayrılmadan levhaları arasına dielektrik katsayısı havanınkinden daha büyük olan katı bir yalıtkan yerleştiriliyor.

Buna göre, sığaç ile ilgili;

I. Levhaları arasındaki potansiyel farkı değişmez.
II. Depoladığı elektriksel potansiyel enerji artar.
III. Levhaları arasındaki elektrik alan şiddeti azalır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

Sığacın potansiyel farkı değişmez ve depoladığı elektriksel potansiyel enerji artar.
Üreteç sığaca bağlı kaldığı sürece potansiyel farkı (VV) sabit kalır. Levhalar arasına dielektrik madde konulduğunda sığa (CC) artar, bu nedenle depolanan enerji (E=12CV2E = \frac{1}{2} C V^2) artar. Elektrik alan (Ee=VdE_e = \frac{V}{d}) ise değişmez. Dolayısıyla potansiyel farkın değişmediğini ve enerjinin arttığını belirten öncüller doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Sığacın üretece bağlı kalma durumunu incelemek.
Sığacın uçları arasındaki potansiyel farkı (VV) sabit kalır.
Üreteç sığaca bağlı kaldığı sürece sığacın levhaları arasındaki potansiyel fark üretecin gerilimine eşit olur.
2
Levhalar arasına dielektrik malzeme yerleştirilmesinin sığaya etkisini belirlemek.
Sığa (CC) artar.
Sığa formülü C=ϵAdC = \epsilon \frac{A}{d} şeklindedir. Levhalar arasına dielektrik katsayısı (ϵ\epsilon) havanınkinden büyük bir madde yerleştirildiğinde sığa değeri artar.
3
Sığaçta depolanan elektriksel potansiyel enerjiyi hesaplamak.
Depolanan enerji (EE) artar.
Depolanan enerji E=12CV2E = \frac{1}{2} C V^2 formülüyle hesaplanır. Potansiyel fark (VV) sabitken sığa (CC) arttığı için depolanan enerji de artar.
4
Levhalar arasındaki elektrik alan şiddetini belirlemek.
Elektrik alan şiddeti (EeE_e) değişmez.
Düzgün elektrik alan formülü Ee=VdE_e = \frac{V}{d} şeklindedir. Potansiyel fark (VV) ve levhalar arası uzaklık (dd) değişmediği için elektrik alan şiddeti sabit kalır.

Key Concept

Sığacın üretece bağlı olduğu durumlarda sığa, potansiyel fark, elektrik alan ve depolanan enerji arasındaki ilişkiler.
Question 38Question

Sürtünmelerin ve yer çekiminin önemsenmediği yalıtkan yatay düzlem üzerindeki K noktasında +2q+2q, L noktasında q-q noktasal yükleri sabit tutulmaktadır. K ve L noktaları birbirine dik iki doğrultu üzerinde olup, M köşesine olan uzaklıkları eşit ve dd kadardır.

Bu yüklerin M noktasında oluşturdukları toplam elektriksel potansiyel VV'dir.

Buna göre, sonsuzda bulunan +q+q yüklü noktasal bir cismi M noktasına getirmek için elektriksel kuvvetlere karşı yapılması gereken iş kaç qVqV'dir?

Show answer & explanation

Answer: 11

Answer

Sonsuzdan M noktasına +q+q yükünü getirmek için elektriksel kuvvetlere karşı yapılması gereken iş 1qV1 qV olur.
Elektriksel potansiyel skaler bir büyüklük olduğundan, M noktasındaki toplam potansiyel yüklerin işaretleri dikkate alınarak cebirsel olarak toplanır: VM=k2qd+kqd=kqdV_M = k\frac{2q}{d} + k\frac{-q}{d} = \frac{kq}{d}. Soruda bu değer VV olarak verilmiştir. Sonsuzdaki potansiyel sıfır (V=0V_{\infty} = 0) kabul edildiğinden, sonsuzdan M noktasına +q+q yükünü getirmek için elektriksel kuvvetlere karşı yapılan iş W=q(VMV)=q(V0)=1qVW = q(V_M - V_{\infty}) = q(V - 0) = 1 qV olur. Bu nedenle doğru cevap 1'dir.

Step-by-Step Solution

1
K ve L noktalarındaki yüklerin M noktasında oluşturduğu toplam elektriksel potansiyel ifadesi yazılır.
VM=k2qd+kqd=kqdV_M = k\frac{2q}{d} + k\frac{-q}{d} = \frac{kq}{d}
Elektriksel potansiyel skaler bir büyüklüktür ve noktadaki toplam potansiyel, her bir yükün oluşturduğu potansiyellerin cebirsel toplamına eşittir.
2
Soruda verilen M noktasındaki toplam potansiyelin VV olduğu bilgisi kullanılarak potansiyel tanımlanır.
V=kqdV = \frac{kq}{d}
Hesaplanan potansiyel değeri soruda tanımlanan VV cinsinden ifade edilmelidir.
3
Sonsuzdan M noktasına +q+q yükünü getirmek için yapılan iş hesaplanır.
W=q(VMV)=q(V0)=1qVW = q \cdot (V_M - V_{\infty}) = q \cdot (V - 0) = 1 qV
Elektriksel kuvvetlere karşı yapılan iş, taşınan yük ile taşındığı noktalar arasındaki potansiyel farkının çarpımına eşittir. Sonsuzdaki potansiyel sıfır kabul edilir.

Key Concept

Elektriksel potansiyel skaler bir büyüklüktür ve elektriksel kuvvetlere karşı yapılan iş, taşınan yük ile iki nokta arasındaki potansiyel farkının çarpımına eşittir (W=qΔVW = q\Delta V).
Estimated Time:1m 0s
Question 39Question

Giriş (primer) bobininin sarım sayısı N1=500N_1 = 500, çıkış (sekonder) bobininin sarım sayısı N2=1500N_2 = 1500 olan ideal bir transformatörün girişine V1=12 VV_1 = 12\text{ V} gerilime sahip iç direnci önemsiz doğru akım (DA) üreteci şekildeki gibi bağlanmıştır.

Buna göre, transformatörün sekonder (çıkış) ucundaki gerilim kaç  V\text{ V} olur?

Show answer & explanation

Answer: 00

Answer

Sıfır
Transformatörler elektromanyetik indüksiyon ilkesine göre çalışır ve sekonder bobinde gerilim oluşması için primer bobindeki akımın (ve dolayısıyla manyetik akının) zamanla değişmesi şarttır. Girişe doğru akım (DA) kaynağı bağlandığında manyetik akı sabit kalır ve akı değişimi gerçekleşmediği için çıkış gerilimi sıfır olur. Bu nedenle doğru cevap sıfırdır.

Step-by-Step Solution

1
Giriş akımının türünün belirlenmesi
Doğru akım (DA) kaynağı bağlanmıştır.
Transformatörün çalışma prensibini analiz etmek için girişine bağlanan kaynağın alternatif akım (AA) mı yoksa doğru akım (DA) mı olduğunu belirlemek gerekir.
2
Transformatörün doğru akım altındaki davranışının analizi
V2=0 VV_2 = 0\text{ V}
Transformatörler elektromanyetik indüksiyon prensibiyle çalışır. Primer bobindeki akım sabit olduğunda (doğru akım), demir çekirdekte oluşan manyetik alan ve dolayısıyla sekonder bobinden geçen manyetik akı (Phi) sabittir. Faraday Yasası'na göre indüksiyon emk'si akı değişimiyle oluşur. Akı değişimi sıfır olduğu için çıkış gerilimi sıfır olur.

Key Concept

Transformatörlerin doğru akım (DA) ile sürekli gerilim üretememesi ve çalışması için alternatif akım (AA) gerekmesi.
Question 40Question

Bir alternatif akım kaynağına seri bağlı direnç, ideal bobin ve sığaçtan oluşan devrede elemanların uçları arasındaki etkin potansiyel farkları sırasıyla VR=12 VV_R = 12\text{ V}, VL=11 VV_L = 11\text{ V} ve VC=20 VV_C = 20\text{ V} olarak ölçülmektedir.

Buna göre, bu devre ile ilgili;

I. Kaynağın etkin gerilimi 15 V15\text{ V}'tur.
II. Devre kapasitif özellik göstermektedir.
III. Kaynağın frekansı bir miktar artırılırsa devrenin empedansı azalır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: I, II ve III

Answer

Verilen alternatif akım devresiyle ilgili olarak; kaynağın etkin geriliminin 15 V olduğu, devrenin kapasitif davranış sergilediği ve frekansın bir miktar artırılmasının empedansı azaltacağı yönündeki üç öncül de doğrudur.
Kaynağın etkin gerilimi fazör diyagramı yardımıyla vektörel olarak toplandığında 15 V bulunur. Kondansatörün gerilimi bobininkinden büyük olduğu için devre kapasitif özellik gösterir. Frekansın artmasıyla kapasitif reaktans azalırken indüktif reaktans artar; bu da aralarındaki farkı azaltarak devrenin empedansını düşürür. Dolayısıyla her üç öncülün de doğru olduğu seçenek doğru cevaptır.

Step-by-Step Solution

1
Kaynağın etkin gerilimini fazör toplamı kullanarak hesaplayın.
Vetkin=VR2+(VCVL)2=122+(2011)2=122+92=15 VV_{\text{etkin}} = \sqrt{V_R^2 + (V_C - V_L)^2} = \sqrt{12^2 + (20 - 11)^2} = \sqrt{12^2 + 9^2} = 15\text{ V} bulunur.
Alternatif akım devrelerinde seri bağlı elemanların gerilimleri skaler olarak değil, aralarındaki faz farkından dolayı vektörel (fazör) olarak toplanır.
2
Devrenin elektriksel karakterini (indüktif veya kapasitif) belirleyin.
VC>VLV_C > V_L olduğu için XC>XLX_C > X_L olur. Bu durum devrenin kapasitif karakterde olduğunu gösterir.
Seri devreden geçen akım her eleman için aynı olduğundan, uçlarındaki gerilim doğrudan reaktanslar ile orantılıdır.
3
Frekans artışının reaktanslar ve empedans üzerindeki etkisini analiz edin.
Frekans (ff) artırıldığında XC=12πfCX_C = \frac{1}{2\pi f C} azalır, XL=2πfLX_L = 2\pi f L artar. Başlangıçta XC>XLX_C > X_L olduğundan, aralarındaki fark (XCXLX_C - X_L) küçülür ve empedans (Z=R2+(XCXL)2Z = \sqrt{R^2 + (X_C - X_L)^2}) azalır.
Kapasitif reaktans frekansla ters orantılı, indüktif reaktans ise doğru orantılıdır. Aralarındaki farkın azalması empedansı minimum değerine (rezonans durumuna) doğru yaklaştırır.

Key Concept

Alternatif akım devrelerinde fazör analizi, empedans hesabı ve frekansın reaktanslar üzerindeki etkisi
Estimated Time:2m 0s
PreviousPage 2 / 7Next