Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

İkinci Dünya Savaşı sürecinde Türkiye, savaşın getirdiği yıkımdan korunmak ve toprak bütünlüğünü güvence altına almak amacıyla etkin bir denge politikası yürütmüştür. Hem Müttefik hem de Mihver devletleriyle ilişkilerini diplomatik çerçevede sürdüren Türkiye, savaşın gidişatına göre kararlar almıştır.

Bu politika çerçevesinde Türkiye'nin İkinci Dünya Savaşı yıllarında (1939-1945) gerçekleştirdiği diplomatik girişimler ve imzaladığı antlaşmalar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu dönemde yaşanan dış politika gelişmelerinden biri olarak gösterilemez?

Azerbaycan'ın bağımsızlık mücadelesinin lideri Ebulfeyz Elçibey, 'Bizim mücadelemiz sadece siyasi bir rejim değişikliği ya da yeni bir devlet kurma arayışı değildir; bu mücadele, on yıllardır maruz kaldığımız kültürel asimilasyona karşı milli kimliğimizi, dilimizi ve tarihimizi koruma davasıdır.' demiştir.

Elçibey'in bu ifadesinden hareketle, SSCB'nin dağılma sürecinde Türk cumhuriyetlerinde ortaya çıkan bağımsızlık hareketleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İkinci Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'nin uyguladığı iç ve dış politikalara ilişkin aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

SSCB'nin (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği) 1991 yılında resmen dağılmasıyla birlikte Kafkasya ve Orta Asya coğrafyasında bağımsızlığını ilan eden Türk Cumhuriyetleri, kendi ulusal kimliklerini inşa etme ve bağımsız devlet yapılarını kurma sürecine girmişlerdir. Bu süre��te her bir cumhuriyetin bağımsızlık mücadelesinde ve kurucu iktidar döneminde ön plana çıkan liderler olmuştur.

Buna göre, sol sütunda verilen bağımsızlığını kazanan Türk Cumhuriyetleri ile sağ sütunda verilen bu cumhuriyetlerin bağımsızlık süreciyle özdeşleşen kurucu/öncü liderlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) dağılma süreci ve yeni Türk cumhuriyetlerinin bağımsızlıklarını kazanmaları aşamasında yaşanan aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

8 Aralık 1991'de Rusya, Ukrayna ve Belarus cumhuriyetleri Beloveja Ormanı'nda bir araya gelerek Sovyetler Birliği'nin sona erdirildiğini ve Bağımsız Devletler Topluluğu'nun (BDT) kurulduğunu ilan etmiştir. Ancak bu kurucu deklarasyonun Kafkasya ve Orta Asya'daki diğer Sovyet cumhuriyetlerini kapsamaması bölgede tepki uyandırmıştır. Bu dışlanmışlığı önlemek ve egemenlik haklarını uluslararası hukuk zemininde tescil ettirmek isteyen yeni Türk cumhuriyetlerinin de kat��lımıyla, 21 Aralık 1991'de BDT'nin kapsamını genişleten ve SSCB'nin resmen dağıldığını dünyaya duyuran tarihi belge aşağıdakilerden hangisidir?

Sovyetler Birliği’nin (SSCB) dağılma sürecine girmesiyle birlikte Kafkasya coğrafyasında jeopolitik boşluklar oluşmuş ve etnik çatışmalar hız kazanmıştır. Bu süreçte Ermenistan’ın, Azerbaycan topraklarına yönelik işgal faaliyetleri Dağlık Karabağ Savaşı’na yol açmıştır. Savaş devam ederken, 25-26 Şubat 1992 tarihinde Ermeni güçleri tarafından Dağlık Karabağ bölgesindeki savunmasız sivil Azerbaycan Türklerine yönelik gerçekleştirilen ve uluslararası alanda büyük tepki çeken katliam aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda, 20. yüzyılın sonlarında küreselleşen dünyada meydana gelen bazı önemli bölgesel krizler ile bilimsel ve teknolojik gelişmeler verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki kavramları sağ sütundaki en uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

İkinci Dünya Savaşı'nın getirdiği ekonomik darboğaz ve enflasyon karşısında Türkiye Cumhuriyeti Devleti, iç piyasayı düzenlemek ve tarımsal üretimi kontrol altında tutmak amacıyla çeşitli yasal ve mali tedbirlere başvurmuştur. Bu süreçte uygulanan olağanüstü politikalar hem toplumsal yapıda huzursuzluklara yol açmış hem de savaş sonrasında çok partili hayata geçişin siyasi dinamiklerini şekillendirmiştir.

Buna göre, İkinci Dünya Savaşı yıllarında kırsal kesimdeki üreticilerden nakdi veya ayni olarak tahsil edilen ve köylünün tepkisini çeken vergi ile savaşın son yılında topraksız köylüyü topraklandırmak amacıyla meclise sunulan ancak iktidar partisi (CHP) içinde muhalif bir grubun oluşmasına (Dörtlü Takrir) zemin hazırlayan yasal düzenleme aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Avrupa'da II. Dünya Savaşı sonrasında başlayan bütünleşme süreci, başlangıçta ekonomik iş birliğini hedeflerken zamanla siyasi ve kurumsal bir ortaklığa dönüşmüştür. Bu dönüşümün en önemli aşamalarından biri olan ve Avrupa Topluluğu'nu (AT) resmen 'Avrupa Birliği'ne (AB) dönüştüren 1992 tarihli Maastricht Antlaşması ile birlik yapısına birçok yeni unsur eklenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Maastricht Antlaşması ile getirilen düzenlemelerden biri değildir?

20. yüzyılın sonları ile 21. yüzyılın başlarında küreselleşen dünyada yaşanan aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanması nasıl olmalıdır?

İki savaş arası dönemde (1919-1939) totaliter rejimlerin kurulması ve ardından izledikleri saldırgan politikalar, dünya barışını dinamitleyerek yeni bir küresel savaşa zemin hazırlamıştır.

Buna göre, faşist ve nazi yönetimlerinin yayılmacı siyasetine dair aşağıda verilen gelişmelerin geçmişten günümüze doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?

Aşağıda 20. yüzyılın son çeyreğinde yaşanan bazı bölgesel sorunlar ve bu sorunlarla ilişkili gelişmeler verilmiştir. Sol sütunda yer alan bölgesel sorunları, sağ sütunda yer alan açıklamalarla doğru biçimde eşleştiriniz.

İki savaş arası dönemde (1919-1939) dünya siyasetine ve ekonomisine yön veren totaliter veya militarist yönetimler ile bu yönetimlerin uyguladıkları temel dış politika / ekonomik doktrinleri doğru şekilde eşleştiriniz.

İki Savaş Arası Dönem'de İtalya'da Mussolini'nin 'Mare Nostrum' (Bizim Deniz), Almanya'da Hitler'in 'Lebensraum' (Hayat Sahası) ve Japonya'da militarist yönetimin 'Asya Asyalılarındır' şeklinde ilan ettiği hedefler dış politikada ortak bir yönelimi yansıtmaktadır.

Bu hedeflerin ortak özelliği ve uluslararası sisteme etkisiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

İki Savaş Arası D��nem'de (1919-1939) dünyada faşizm, nazizm, militarizm ve komünizm gibi totaliter veya militarist eğilimlerin yükseliş sürecinde yaşanan aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralayınız.

1929 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde başlayan ve kısa sürede küresel bir boyut kazanan Büyük Buhran (Dünya Ekonomik Bunalımı), ülkelerin ekonomik yapılarını sarsmanın yanı sıra siyasi ve toplumsal düzenlerinde de köklü değişimlere yol açmıştır. Özellikle liberal demokrasilerin krizleri çözmede yetersiz kalması, totaliter ve otoriter rejimlerin güçlenmesine zemin hazırlamıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden gelişmelerden hangisi 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın ortaya çıkardığı doğrudan veya dolaylı sonuçlar arasında gösterilemez?

İki Savaş Arası Dönem'de (1919-1939) dünya barışını koruma çabaları ile totaliter ve militarist rejimlerin yayılmacı faaliyetleri bir arada yaşanmıştır.

Aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

İkinci Dünya Savaşı sürecinde Türkiye fiilen savaşa girmemiş olmasına rağmen, sınırlarını korumak amacıyla genel seferberlik ilan ederek büyük bir nüfusu silah altında tutmuştur.

Bu durumun Türkiye'de;

I. Tarımsal iş gücü kaybı yaşanması ve tarım üretiminin gerilemesi,
II. Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın uygulanamayarak askıya alınması,
III. Savunma harcamalarının artması nedeniyle bütçede açıklar oluşması

gelişmelerinden hangilerine doğrudan yol açtığı savunulabilir?

İkinci Dünya Savaşı sürecinde Türkiye'de yaşanan iç ve dış gelişmeleri yansıtan aşağıdaki kavram ve olayları, karşılarında verilen uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.