Question

Difficulty: MediumÜnsüz Benzeşmesi

Aşağıdaki sol sütunda verilen sözcük ve sayıları, sağ sütundaki ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) durumuyla ilgili açıklamalarla eşleştiriniz.

  • seçtiFiil kökünün sonundaki sert ünsüzün, görülen geçmiş zaman ekindeki ünsüzü benzeştirmesi
  • 2005'tenSayının okunuşundaki sert ünsüzün, ayrılma durum ekindeki ünsüzü benzeştirmesi
  • çiçekçiİsim kökünün sonundaki sert ünsüzün, isimden isim yapım ekindeki ünsüzü benzeştirmesi
  • tuzcuSözcüğün sonu yumuşak ünsüzle bittiği için ünsüz benzeşmesi kuralının dışında kalması

Answer

seçti kelimesi fiil kökünün sonundaki sert ünsüzün benzeşmesi açıklamasıyla; 2005'ten ifadesi sayının okunuşundaki sert ünsüzün benzeşmesi açıklamasıyla; çiçekçi sözcüğü isim kökünün sonundaki sert ünsüzün benzeşmesi açıklamasıyla; tuzcu sözcüğü ise ünsüz benzeşmesinin gerçekleşmediği durum açıklamasıyla eşleşir.
Türkçede sert ünsüzlerle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten sözcüklere yumuşak ünsüzlerle (c, d, g) başlayan ekler getirildiğinde bu eklerin başındaki ünsüzler sertleşerek ç, t, k seslerine dönüşür. Eşleştirmede yer alan "seçti" sözcüğü bir fiil kökünün, "çiçekçi" sözcüğü bir isim kökünün, "2005'ten" ifadesi ise okunuşu sert ünsüzle biten bir sayının ünsüz benzeşmesine uğramış örnekleridir. "Tuzcu" sözcüğü ise yumuşak ünsüzle bittiği için bu kuralın dışındadır.

Step-by-Step Solution

1
Kelimelerin ve sayıların son seslerini tespit ediniz.
"seç" kelimesi "ç", "2005" (beş) sayısı "ş", "çiçek" kelimesi "k" sert ünsüzleriyle biterken "tuz" kelimesi "z" yumuşak ünsüzüyle bitmektedir.
Ünsüz benzeşmesi kuralının geçerli olabilmesi için kelime sonunun sert ünsüzle bitmesi gerekir.
2
Kelimelere gelen eklerin ilk seslerindeki değişimleri inceleyiniz.
"-di" eki "-ti"ye, "-den" eki "-ten"e, "-ci" eki "-çi"ye dönüşerek sertleşmiş; "-cu" eki ise "tuz" kelimesi yumuşak ünsüzle bittiği için değişmeden kalmıştır.
Sert ünsüzden sonra gelen yumuşak ünsüzler (c, d, g) sertleşerek ç, t, k seslerine dönüşür.
3
Sözcüklerin dil bilgisel yapılarına göre doğru açıklamalarla eşleştirilmesini tamamlayınız.
"seç-" eylemi fiil kökü, "çiçek" isim kökü, "2005" sayı değeri ve "tuz" ise yumuşak ünsüzle biten isim kökü olarak sınıflandırılıp eşleştirilir.
Eşleştirmenin doğru olması için hem ses olayının türü hem de sözcüğün yapısal özelliği tam uyuşmalıdır.

Key Concept

Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşmesi)
Estimated Time:2m 0s
Rate this question