Examkin

Question

Difficulty: MediumÜnlü Daralması

Türkçede sonu geniş ünlüyle (-a, -e) biten fiillere şimdiki zaman eki (-yor) getirildiğinde fiilin sonundaki geniş ünlü daralarak dar ünlüye (-��, -i, -u, -ü) dönüşür. Bu ses olayına ünlü daralması denir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü daralmasına uğramış bir sözcük kullanılmıştır?

  1. A
    Her sabah pencereme konan serçelerin cıvıltısıyla uyanıyorum.
  2. B
    Kütüphanede sessizce oturup en sevdiği yazarın son romanını okuyor.
  3. Yıllar geçse de bu eski mahallenin sıcaklığını içimde saklıyorum.Answer
  4. D
    Yıllardır görmediği çocukluk arkadaşını birden karşısında görünce şaşırıyor.
  5. E
    Akşamüzeri başlayan hafif yağmur, caddedeki kalabalığı yavaş yavaş dağıtıyor.

Answer

Yıllar geçse de bu eski mahallenin sıcaklığını içimde saklıyorum.
Doğru yanıt olan 'Yıllar geçse de bu eski mahallenin sıcaklığını içimde saklıyorum.' cümlesindeki 'saklıyorum' eyleminin kökü 'sakla-' fiilidir. Sonu geniş ünlüyle ('a') biten bu fiil, şimdiki zaman eki olan '-yor' ekini aldığında bu geniş ünlü daralarak 'ı' sesine dönüşmüştür. Bu durum ünlü daralması tanımına tamamen uymaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde şimdiki zaman eki (-yor) almış eylemler belirlenir.
Belirlenen sözcükler: 'uyanıyorum', 'okuyor', 'saklıyorum', 'şaşırıyor', 'dağıtıyor'.
Ünlü daralması kural olarak şimdiki zaman ekiyle doğrudan ilişkilidir.
2
Belirlenen eylemlerin kök veya gövdeleri incelenerek geniş ünlüyle bitip bitmedikleri kontrol edilir.
'uyan-' (ünsüz), 'oku-' (dar ünlü), 'sakla-' (geniş ünlü), 'şaşır-' (ünsüz), 'dağıt-' (ünsüz).
Ünlü daralmasının gerçekleşebilmesi için eylemin kökünün veya gövdesinin mutlaka geniş bir ünlüyle (-a, -e) bitmesi gerekir.
3
Geniş ünlüyle biten ve ek aldığında daralan sözcük tespit edilir.
'sakla-yor' fiilinin 'saklıyor' biçimine dönüşerek ünlü daralmasına uğradığı görülür.
Diğer seçeneklerdeki fiiller ya ünsüzle bittiği için yardımcı ünlü almıştır ya da zaten dar ünlüyle bittiği için daralmaya uğramamıştır.

Key Concept

Ünlü daralması, Türkçede sonu geniş ünlüyle (-a, -e) biten fiillerin şimdiki zaman eki (-yor) aldığında daralması olayıdır. Ünsüzle biten fiillerdeki yardımcı ünlüler daralma değildir.
Rate this question

Topics

Ünlü Daralması

More questions from this topic