Question

Difficulty: MediumÜnlü Daralması

(I) Her akşam işten dönerken bu ağaçlı yolda biraz yürüyor, günün yorgunluğunu atmaya çalışıyordu. (II) Bu sessiz yürüyüşler sırasında gelecekte kendisini nelerin beklediğini çok iyi biliyordu. (III) Yine de her şeyin zamanla yoluna gireceğini umuyor, büyük bir sabırla bekliyordu. (IV) Parkta oynayan çocukları gördükçe eski günleri anımsıyor ve onları gülümseyerek izliyordu. (V) Herkesin bir gün kendi yolunu çizip gideceğini biliyordu çünkü hayat böyle akıp gidiyor diye düşünüyordu.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde ünlü daralması vardır?

  1. A
    I ve II
  2. B
    I ve III
  3. C
    II ve IV
  4. III, IV ve VAnswer
  5. E
    IV ve V

Answer

III, IV ve V numaralı cümleler
Üçüncü, dördüncü ve beşinci cümlelerde yer alan 'bekliyordu' (bekle-yor-du), 'anımsıyor' (anımsa-yor), 'izliyordu' (iz-le-yor-du) ve 'diye' (de-ye) sözcüklerinde geniş ünlüler (-a, -e) daralarak dar ünlüye dönüşmüştür. Bu nedenle bu cümlelerin üçünde de ünlü daralması görülmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki fiilleri ve son ekleri inceleyerek kök/gövdelerin son ünlülerini belirlemek.
I. cümlede yürüyor fiilinin kökü yürü- olup zaten dar ünlüyle bitmektedir; çalışıyordu fiili çalış- ünsüzüyle biter. II. cümlede biliyordu fiili bil- ünsüzüyle biter.
Ünlü daralmasının gerçekleşmesi için sözcüğün geniş ünlüyle (-a, -e) bitmesi ve üzerine gelen ekle veya ses olayıyla bu ünlünün daralması (ı, i, u, ü) gerekir.
2
III, IV ve V. cümlelerdeki fiilleri ve diğer sözcükleri incelemek.
III. cümlede bekliyordu (bekle-yor-du), IV. cümlede anımsıyor (anımsa-yor) ve izliyordu (iz-le-yor-du), V. cümlede diye (de-ye) sözcüklerinde geniş ünlünün dar ünlülere dönüştüğü görülür.
Bu sözcüklerdeki kök/gövdelerin sonundaki geniş ünlüler (-a, -e), kendilerinden sonra gelen şimdiki zaman eki (-yor) veya kaynaştırma ünsüzünün (y) etkisiyle daralmıştır.
3
Daralma olan cümleleri belirleyip doğru seçeneğe ulaşmak.
III, IV ve V numaralı cümlelerde ünlü daralması mevcuttur.
Soruda ünlü daralması olan cümlelerin hangileri olduğu sorulduğu için bu üç cümle doğru cevabı oluşturur.

Key Concept

Ünlü daralması, Türkçede sonu geniş ünlüyle (-a, -e) biten eylemlere şimdiki zaman eki (-yor) getirildiğinde veya bazı özel sözcüklerde (de-, ye-) y kaynaştırma ünsüzünün etkisiyle geniş ünlünün daralması (ı, i, u, ü) olayıdır.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question