Question

Difficulty: EasyDış Kuvvetler: Akarsuların Oluşturduğu Şekiller

Akarsular yeryüzünü şekillendirirken yatak eğimi, su miktarı ve yük miktarına bağlı olarak aşındırma veya biriktirme faaliyetlerinde bulunurlar. Bazı yer şekillerinin oluşumunda ise hem aşındırma hem de biriktirme süreçleri aynı anda etkilidir.

Buna göre, Türkiye'de bulunan aşağıdaki yer şekillerinden hangisinin oluşum mekanizmasında hem aşındırma hem de biriktirme süreçleri birlikte etkili olmuştur?

  1. A
    Yeşilırmak'ın Karadeniz'e döküldüğü yerde oluşturduğu Çarşamba Delta Ovası
  2. Büyük Menderes Nehri'nin yatağında oluşturduğu menderesler (büklümler)Answer
  3. C
    Göksu Nehri'nin Akdeniz'e ulaşmadan önce geçtiği dağlık alanda oluşturduğu kanyon vadi
  4. D
    Manavgat Çayı'nın şelale oluşturarak döküldüğü alanda meydana getirdiği dev kazanı
  5. E
    Aydın Dağları'ndan inen derelerin dağ eteklerinde oluşturduğu birikinti yelpazeleri

Answer

Büyük Menderes Nehri'nin yatağında oluşturduğu menderesler (büklümler)
Büyük Menderes Nehri'nin yatağında oluşturduğu menderesler hem aşındırma hem de biriktirme faaliyetlerinin birlikte yürütülmesiyle oluşur. Akarsu yana doğru salınımlar yaparken dış bükey kısımlarda çarpmak yoluyla aşındırma yaparken, iç bükey kısımlarda ise taşıdığı alüvyonları yığınak şeklinde biriktirir. Bu yönüyle menderesler (ve sekiler/taraçalar) karma kökenli akarsu şekilleridir.

Step-by-Step Solution

1
Akarsu yer şekillerinin oluşum mekanizmalarını incelemek.
Şekillerin sadece aşındırma, sadece biriktirme ya da hem aşındırma hem de biriktirme (karma) süreçleriyle oluştuğunu tespit etmek.
Soruda hem aşındırma hem biriktirmenin bir arada olduğu karma bir yer şekli aranmaktadır.
2
Seçeneklerdeki yer şekillerini kökenlerine göre gruplandırmak.
Çarşamba Ovası ve birikinti yelpazesinin birikim; kanyon vadi ve dev kazanının ise aşınım şekli olduğunu belirlemek.
Tek yönlü süreçlerle oluşan yer şekillerini eleyerek doğru sonuca ulaşmak.
3
Mendereslerin oluşum sürecini değerlendirmek.
Mendereslerde akarsuyun hem çarpmak (yana aşındırma) hem de yığınak (biriktirme) yaptığını belirlemek.
Hem aşındırma hem biriktirme süreçlerinin birlikte gerçekleştiği seçeneği doğrulamak.

Key Concept

Akarsu aşındırma ve biriktirme şekillerinin oluşum mekanizmaları ve Türkiye'deki örnekleri.
Rate this question