Examkin

Question

Difficulty: HardÜnsüz Yumuşaması

Aşağıdaki cümlelerde geçen koyu yazılmış sözcükleri, ünsüz yumuşaması kuralına uyma veya bu kurala aykırılık gösterme durumlarına göre sağda verilen dil bilgisi açıklamalarıyla eşleştiriniz.

  • Romanın son kapağı okurların beğenisini kazandı.Sert ünsüzle biten sözcüğün ��nlüyle başlayan ek almasıyla ünsüz yumuşaması (değişimi) gerçekleşmiştir.
  • Hakimin salonda hukuku harfiyen uygulaması beklenir.Yabancı kökenli bir sözcük olduğu için ünsüz yumuşaması kuralına aykırılık gösterir.
  • Çiftçi, tarladaki otu kurutup saman yapacak.Tek heceli bir sözcük olduğu için ünsüz yumuşaması kuralına aykırılık gösterir.
  • Önümüzdeki hafta Karabük'e doğru yola çıkacağız.Özel isim olduğu için ünsüz yumuşaması kuralı söyleyişte gerçekleşse de yazıda gösterilmemiştir.

Answer

Doğru eşleştirmede 'kapağı' standart ünsüz yumuşamasına (right_1), 'hukuku' yabancı sözcük istisnasına (right_2), 'otu' tek heceli sözcük istisnasına (right_3), 'Karabük'e' ise özel isim yazım kuralına (right_4) karşılık gelmektedir.
Doğru eşleştirmede 'kapağı' sözcüğündeki 'kapak' kelimesi sert sessizle bitip ünlü aldığından kural gereği yumuşamıştır. 'hukuk' ve 'ot' kelimeleri sert ünsüzle bitip ünlü almalarına karşın sırasıyla yabancı kökenli ve tek heceli olma özelliklerinden ötürü yumuşama kuralına aykırılık göstermektedir. 'Karabük' ise özel isim olduğu için söyleyişte yumuşatılsa da yazıda aynen korunmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Koyu yazılmış sözcüklerin kök ve ek analizini yaparak hangi harflerin değişime uğradığını veya korunması gerektiğini belirleyin.
kapak-ı -> kapağı (değişim var), hukuk-u -> hukuku (değişim yok), ot-u -> otu (değişim yok), Karabük-e -> Karabük'e (yazıda değişim yok).
Sözcüklerin uğradığı ya da uğramadığı ses olaylarını kök-ek ilişkisinden saptamak gerekir.
2
Her bir sözcüğün yapısal veya kökensel özelliğini (tek heceli olması, yabancı dilden geçmesi, özel isim olması vb.) değerlendirin.
'kapak' Türkçe ve çok heceli, 'hukuk' yabancı kökenli, 'ot' tek heceli Türkçe, 'Karabük' ise özel isimdir.
Ünsüz yumuşaması kuralının istisnaları kelimenin hece sayısına, kökenine ve özel ad olup olmamasına göre değişiklik gösterir.
3
Sözcüklerin bu yapısal özelliklerini sağdaki tanımlarla bire bir eşleştirin.
'kapağı' kuralın doğrudan uygulanmasına, 'hukuku' yabancı kelime aykırılığına, 'otu' tek heceli kelime aykırılığına, 'Karabük'e' ise özel isimlerin yazım kuralına eşlenir.
Dil bilgisi tanımları ile örnek sözcüklerin dilsel özellikleri arasındaki mantıksal bağı kurarak eşleştirmeyi tamamlarız.

Key Concept

Ünsüz Yumuşaması ve Kuralın İstisnaları
Rate this question

Topics

Ünsüz Yumuşaması

More questions from this topic