Examkin

Question

Difficulty: Very hardYan Anlam

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükler ile bu sözcüklerin kazandığı anlam özelliklerine dair yapılan açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Yolculuk sırasında aracın arka tekerleği çivi batması yüzünden tamamen sönmüştü.Fiziksel bir sönme eyleminden yola çıkarak, havalı bir nesnenin hacimce küçülmesini belirten yan anlam kullanımı
  • Toplantıda sunulan o parlak fikirler, yönetim kurulunun soğuk tavrı karşısında kısa sürede söndü.Somut bir ışık veya ateş kaynağının sönmesinden tamamen uzaklaşıp, soyut fikir veya heveslerin sönmesini ifade eden mecaz anlam kullanımı
  • Fırtınanın şiddeti azalınca denizdeki o devasa dalgalar yavaş yavaş yattı.Yatay duruma gelmek, uzanmak anlamından hareketle, dalga gibi somut bir doğa unsurunun sakinleşmesini bildiren yan anlam kullanımı
  • Haftalardır üzerinde çalıştığımız o büyük ortaklık projesi, son anda bürokratik engellere takılarak yattı.Yatma eyleminin somut yönüyle bağını tamamen kopararak bir işin veya girişimin sonuçsuz kalmasını anlatan mecaz anlam kullanımı

Answer

Aracın arka tekerleğinin sönmesi fiziksel bir sönme eyleminden yola çıkarak havalı bir nesnenin hacimce küçülmesini belirten yan anlam kullanımıyla; toplantıdaki fikirlerin sönmesi soyut fikir veya heveslerin sönmesini ifade eden mecaz anlam kullanımıyla; denizdeki dalgaların yatması dalga gibi somut bir doğa unsurunun sakinleşmesini bildiren yan anlam kullanımıyla; ortaklık projesinin yatması ise bir işin sonuçsuz kalmasını anlatan mecaz anlam kullanımıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede; somut ve fiziksel bir benzetmeyle havalı bir nesnenin hacminin inmesini belirten 'sönmek' ve dalgaların düzleşerek sakinleşmesini belirten 'yatmak' eylemleri yan anlam açıklamalarıyla eşleşir. Buna karşılık, soyut düzeyde fikirlerin heyecanını kaybetmesini bildiren 'sönmek' ve projenin iptal olmasını bildiren 'yatmak' eylemleri ise mecaz anlam açıklamalarıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen koyu yazılmış 'sönmek' ve 'yatmak' eylemlerinin temel (gerçek) anlamlarını belirleyiniz.
'Sönmek' kelimesinin temel anlamı 'ateş, ışık vb.nin sönmesi'; 'yatmak' kelimesinin temel anlamı ise 'düz/yatay duruma gelmek, uzanmak' olarak belirlenir.
Anlam değişimlerini (yan veya mecaz) doğru analiz edebilmek için öncelikle kelimenin zihinde ilk uyanan somut anlamını saptamak gerekir.
2
İlk cümledeki 'tekerleğin sönmesi' durumunu inceleyiniz.
Tekerleğin/lastiğin içindeki havanın boşalması, hacminin küçülmesi fiziksel ve somut bir değişimdir. Temel anlamdaki gaz/hava çıkışı ile doğrudan ilişkili olduğundan bu bir yan anlam kullanımıdır.
Gerçek anlamla somut/fiziksel bağını yitirmemiş, şekilsel veya işlevsel yakıştırma içeren kullanımların yan anlam olduğunu saptamak için.
3
İkinci cümledeki 'fikirlerin sönmesi' durumunu inceleyiniz.
Fikirlerin veya coşkunun heyecanını kaybetmesi durumu tamamen soyut bir olgudur. Somut ateş veya ışık kaynağının sönmesiyle hiçbir fiziksel bağ kalmamıştır, bu nedenle mecaz anlamdır.
Somut anlamın tamamen soyutlaşarak yeni bir kavramı karşılamasının mecaz anlam oluşturduğunu ayırt etmek için.
4
Üçüncü cümledeki 'dalgaların yatması' durumunu inceleyiniz.
Dalgaların dikey konumdan yatay/düz bir konuma geçerek sakinleşmesi, kelimenin 'yatay duruma gelmek' gerçek anlamıyla somut ve fiziksel bağını korur. Dolayısıyla bu da yan anlamdır.
Fiziksel doğa olaylarındaki konumsal değişimlerin yan anlam kategorisine girdiğini belirlemek için.
5
Dördüncü cümledeki 'projenin yatması' durumunu inceleyiniz.
Bir projenin engellere takılarak gerçekleşememesi soyut bir durumdur. Somut yatay duruma geçmekle anlam bağı tamamen kopmuştur, bu nedenle mecaz anlamdır.
Somut eylemlerin iş/girişimlerin başarısızlığı anlamında soyutlanarak mecazlaştığını göstermek için.

Key Concept

Sözcüklerin bağlam içinde kazandığı yan ve mecaz anlamların, somutluk-soyutluk ve temel anlamla olan fiziksel bağ kriterleri doğrultusunda ayırt edilmesi.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Yan Anlam

More questions from this topic