Yan Anlam

9 questions

Question 1Question

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükler ile bu sözcüklerin kazandığı anlam özelliklerine dair yapılan açıklamaları doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Yolculuk sırasında aracın arka tekerleği çivi batması yüzünden tamamen sönmüştü.
Toplantıda sunulan o parlak fikirler, yönetim kurulunun soğuk tavrı karşısında kısa sürede söndü.
Fırtınanın şiddeti azalınca denizdeki o devasa dalgalar yavaş yavaş yattı.
Haftalardır üzerinde çalıştığımız o büyük ortaklık projesi, son anda bürokratik engellere takılarak yattı.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Aracın arka tekerleğinin sönmesi fiziksel bir sönme eyleminden yola çıkarak havalı bir nesnenin hacimce küçülmesini belirten yan anlam kullanımıyla; toplantıdaki fikirlerin sönmesi soyut fikir veya heveslerin sönmesini ifade eden mecaz anlam kullanımıyla; denizdeki dalgaların yatması dalga gibi somut bir doğa unsurunun sakinleşmesini bildiren yan anlam kullanımıyla; ortaklık projesinin yatması ise bir işin sonuçsuz kalmasını anlatan mecaz anlam kullanımıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede; somut ve fiziksel bir benzetmeyle havalı bir nesnenin hacminin inmesini belirten 'sönmek' ve dalgaların düzleşerek sakinleşmesini belirten 'yatmak' eylemleri yan anlam açıklamalarıyla eşleşir. Buna karşılık, soyut düzeyde fikirlerin heyecanını kaybetmesini bildiren 'sönmek' ve projenin iptal olmasını bildiren 'yatmak' eylemleri ise mecaz anlam açıklamalarıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen koyu yazılmış 'sönmek' ve 'yatmak' eylemlerinin temel (gerçek) anlamlarını belirleyiniz.
'Sönmek' kelimesinin temel anlamı 'ateş, ışık vb.nin sönmesi'; 'yatmak' kelimesinin temel anlamı ise 'düz/yatay duruma gelmek, uzanmak' olarak belirlenir.
Anlam değişimlerini (yan veya mecaz) doğru analiz edebilmek için öncelikle kelimenin zihinde ilk uyanan somut anlamını saptamak gerekir.
2
İlk cümledeki 'tekerleğin sönmesi' durumunu inceleyiniz.
Tekerleğin/lastiğin içindeki havanın boşalması, hacminin küçülmesi fiziksel ve somut bir değişimdir. Temel anlamdaki gaz/hava çıkışı ile doğrudan ilişkili olduğundan bu bir yan anlam kullanımıdır.
Gerçek anlamla somut/fiziksel bağını yitirmemiş, şekilsel veya işlevsel yakıştırma içeren kullanımların yan anlam olduğunu saptamak için.
3
İkinci cümledeki 'fikirlerin sönmesi' durumunu inceleyiniz.
Fikirlerin veya coşkunun heyecanını kaybetmesi durumu tamamen soyut bir olgudur. Somut ateş veya ışık kaynağının sönmesiyle hiçbir fiziksel bağ kalmamıştır, bu nedenle mecaz anlamdır.
Somut anlamın tamamen soyutlaşarak yeni bir kavramı karşılamasının mecaz anlam oluşturduğunu ayırt etmek için.
4
Üçüncü cümledeki 'dalgaların yatması' durumunu inceleyiniz.
Dalgaların dikey konumdan yatay/düz bir konuma geçerek sakinleşmesi, kelimenin 'yatay duruma gelmek' gerçek anlamıyla somut ve fiziksel bağını korur. Dolayısıyla bu da yan anlamdır.
Fiziksel doğa olaylarındaki konumsal değişimlerin yan anlam kategorisine girdiğini belirlemek için.
5
Dördüncü cümledeki 'projenin yatması' durumunu inceleyiniz.
Bir projenin engellere takılarak gerçekleşememesi soyut bir durumdur. Somut yatay duruma geçmekle anlam bağı tamamen kopmuştur, bu nedenle mecaz anlamdır.
Somut eylemlerin iş/girişimlerin başarısızlığı anlamında soyutlanarak mecazlaştığını göstermek için.

Key Concept

Sözcüklerin bağlam içinde kazandığı yan ve mecaz anlamların, somutluk-soyutluk ve temel anlamla olan fiziksel bağ kriterleri doğrultusunda ayırt edilmesi.
Estimated Time:2m 0s
Question 2Question

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yan anlamıyla kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Uçağın sağ kanadında meydana gelen teknik bir sorun nedeniyle uçuş iptal edildi.

Answer

Uçağın sağ kanadında meydana gelen teknik bir sorun nedeniyle uçuş iptal edildi.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'kanat' sözcüğü, kuş veya böcek gibi canlıların uçmasını sağlayan organ şeklindeki temel anlamından yola çıkılarak, uçağın havada kalmasını sağlayan yan bölümleri tanımlamak için kullanılmıştır. Bu kullanımda kelime gerçek anlamından tamamen kopmamış, şekil ve işlev benzerliğiyle yeni bir somut anlam (yan anlam) kazanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki altı çizili sözcüklerin gerçek anlamlarını (ilk akla gelen anlamlarını) belirleme
'Kanat' kuşun uçma organı; 'soğuk' ısısı düşük olan; 'sıcak' ısısı yüksek olan; 'kalem' yazı yazma aracı; 'boş' ise içinde hiçbir şey bulunmayandır.
Sözcüklerin yan veya mecaz anlam kazanıp kazanmadığını anlamak için öncelikle temel (gerçek) anlamlarını bilmek gerekir.
2
Altı çizili sözcüklerin bağlamdaki anlamlarını ve gerçek anlamlarıyla olan ilişkilerini inceleme
'Uçağın kanadı' ifadesindeki kanat, şekil ve işlev yönünden kuş kanadına benzediği için gerçek anlamından tamamen kopmamıştır (yan anlam). 'Soğuk davranış' ve 'boş fikirler' ifadelerinde sözcükler gerçek anlamlarından tamamen kopmuştur (mecaz anlam). 'Usta kalemler' ifadesinde benzetme amacı olmadan yazar kastedilmiştir (ad aktarması). 'Sıcak çorba' ise doğrudan gerçek anlamındadır.
Yan anlamda kelimenin gerçek anlamıyla somut bir şekil veya işlev ilgisi devam ederken mecaz anlamda bu ilişki tamamen kopar ve soyut bir anlam kazanır.
3
Doğru seçeneği belirleme
'Uçağın kanadı' ifadesindeki kullanım yan anlam özelliğine sahip tek örnektir.
Gerçek anlamla somut bağını (uçmayı sağlayan parça / şekil benzerliği) koruyarak kazanılan bu yeni anlam yan anlamdır.

Key Concept

Yan anlam, bir sözcüğün temel anlamından tamamen uzaklaşmadan, şekil ya da işlev benzerliği gibi ilişkilerle kazandığı yeni anlamdır.
Question 3Question

Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcükleri, kazandıkları anlam özellikleriyle (gerçek, yan, mecaz, terim) doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Kayalıkların arkasındaki dar boğazdan geçen rüzgâr, vadide derin bir uğultu bırakıyordu.
Çevresine karşı sergilediği bu pişkin tavırlar, onunla olan tüm iletişimimizi kopardı.
Kış gelmeden önce evin çatısındaki kiremitlerin kırık olanlarını tek tek değiştirdi.
Eserlerinde sıklıkla kullandığı iç monolog tekniği, kahramanın ruh dünyasını yansıtır.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Kayalıkların arkasındaki dar boğazdan geçen rüzgâr ifadesindeki 'boğaz' sözcüğü yan anlam ile; çevresine karşı sergilediği bu pişkin tavırlar ifadesindeki 'pişkin' sözcüğü mecaz anlam ile; evin çatısındaki kiremitlerin kırık olanlarını ifadesindeki 'kırık' sözcüğü gerçek anlam ile; iç monolog tekniği ifadesindeki 'monolog' sözcüğü ise terim anlam ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede 'boğaz' kelimesi yan anlam ile, 'pişkin' kelimesi mecaz anlam ile, 'kırık' kelimesi gerçek anlam ile ve 'monolog' kelimesi ise terim anlam ile ilişkilendirilmiştir. Bu eşleştirme kelimelerin cümle içerisindeki somutluk-soyutluk derecelerine ve kullanım alanlarına tamamen uygundur.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümlede yer alan 'boğaz' sözcüğünün gerçek anlamını ve cümledeki bağlamını değerlendiriniz.
'Boğaz' sözcüğünün temel anlamı boyun bölgesidir. Bu cümlede ise şekil ve konum benzerliğinden ötürü dar bir coğrafi geçit anlamında kullanılmıştır. Bu durum yan anlama örnektir.
Sözcük gerçek anlamından tamamen kopmamış, benzerlik ilişkisi üzerinden yeni bir somut nesneyi veya durumu karşılamıştır.
2
İkinci cümledeki 'pişkin' sözcüğünün yüklendiği anlamı analiz ediniz.
'Pişkin' sözcüğü fırında iyi pişmiş yiyecekleri ifade eden somut anlamından tamamen sıyrılarak, duyarsız ve pervasız insan davranışlarını niteleyen soyut bir mecaz anlam kazanmıştır.
Kelime gerçek anlamı ile bağını tamamen kopararak soyut bir niteliği karşıladığı için mecaz anlam alanına girer.
3
Üçüncü cümledeki 'kırık' ve dördüncü cümledeki 'monolog' sözcüklerinin anlam özelliklerini saptayınız.
'Kırık' sözcüğü ilk akla gelen fiziksel hasar anlamında (gerçek anlam), 'monolog' ise edebiyat bilimine özgü bir kavramı karşılayacak şekilde (terim anlam) kullanılmıştır.
Sözcüklerin gerçek, yan, mecaz ve terim anlam sınırlarının doğru ayırt edilmesi soru çözümünü tamamlar.

Key Concept

Yan anlam, bir sözcüğün temel anlamına bağlı kalarak şekil veya işlev benzerliği ilişkisiyle kazandığı yeni somut anlamları ifade eder. Mecaz anlamda ise sözcük gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak soyut bir anlam kazanır.
Estimated Time:2m 0s
Question 4Question

Verilen cümlelerde geçen 'göz' kelimelerinin yüklendiği anlam işlevlerini (gerçek, yan, mecaz) uygun şekilde gruplandırarak eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Dolabın üst gözündeki dosyaları düzenlemek için bir merdivene ihtiyacımız olacak.
Aşırı tozlu ortamda çalışan ustanın gözleri bir süre sonra kanlanmaya başladı.
Yazarın son kitabındaki analizler, toplumsal sorunlara yepyeni bir gözle bakmamızı sağlıyor.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Dolabın üst gözündeki ifadesi yan anlamla, ustanın gözleri ifadesi gerçek anlamla ve yepyeni bir gözle bakmak ifadesi mecaz anlamla eşleşir.
Verilen cümlelerdeki 'göz' sözcükleri bağlamlarına göre incelendiğinde; ustanın görme organı kastedilerek gerçek anlam, dolabın bölmesi kastedilerek şekil/işlev benzerliğiyle yan anlam ve bakış açısı kastedilerek tamamen soyut bir anlamda mecaz anlam kullanılmıştır. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki 'göz' sözcüklerinin cümle içindeki anlamlarını ve gerçek anlamlarıyla olan ilişkilerini incelemek.
İlk cümlede dolabın bölmesi, ikinci cümlede görme organı, üçüncü cümlede ise bakış açısı anlamlarının taşındığı tespit edilir.
Eşleştirmenin doğru yapılabilmesi için öncelikle her sözcüğün cümledeki kullanım amacını belirlemek gerekir.
2
Tespit edilen anlamların gerçek, yan ve mecaz anlam tanımlarıyla karşılaştırılması.
Dolabın gözünün somut bir benzerlikle yan anlam, organ olan gözün gerçek anlam, bakış açısı olan gözün ise soyut bir kullanım olarak mecaz anlam olduğu belirlenir.
Tanımlara göre sözcüklerin anlam özelliklerini doğru kategorize etmek gerekir.
3
Belirlenen kategorilere göre sol sütundaki cümleleri sağ sütundaki anlam özellikleriyle eşleştirmek.
Dolabın gözü cümlesi yan anlamla, ustanın gözleri cümlesi gerçek anlamla ve yepyeni bir gözle cümlesi mecaz anlamla eşleştirilir.
Eşleştirme işlemini tamamlayıp doğru çiftleri oluşturmak.

Key Concept

Yan Anlam (Sözcüklerin temel anlamlarından tamamen kopmadan şekil veya işlev benzerliğiyle yeni anlamlar kazanması)
Estimated Time:1m 30s
Question 5Question

Bir sözcüğün temel anlamından tamamen uzaklaşmadan, şekilsel veya işlevsel benzerlikler yoluyla kazandığı yeni anlamlara yan anlam denir.

Buna göre, aşağıdaki metinde numaralanmış sözcüklerden hangisi yan anlamıyla kullanılmıştır?

Vadiyi ikiye bölen nehrin suları, baraj gölünü (I) besleyen en önemli kaynaktı. Yaz aylarında sıcaklığın artmasıyla nehrin yatağındaki taşlar güneşin altında iyice (II) ısınmıştı. Su miktarının azalması, bölgedeki tarım faaliyetlerine ağır bir (III) darbe vurdu. Çiftçiler, ekinlerinin susuzluktan (IV) kurumaması için yeni kuyular açmak gibi farklı bir (V) yola başvurdular.

Show answer & explanation

Answer: I

Answer

I numaralı 'besleyen' ifadesi yan anlamıyla kullanılmıştır.
I numaralı 'besleyen' sözcüğü, temel anlamı olan 'canlıyı besinle doyurmak' eyleminden yola çıkarak, 'bir kaynağı (gölü) suyla desteklemek' anlamında işlevsel benzerlik yoluyla kullanılmıştır. Bu kullanım temel anlamla somut bağını sürdürdüğü için yan anlamdır.

Step-by-Step Solution

1
Paragraftaki numaralanmış sözcüklerin temel anlamlarını belirleme.
'Beslemek' canlıyı doyurmak; 'ısınmak' sıcaklığı artmak; 'darbe' vurmak; 'kurumak' nemini kaybetmek; 'yol' yürünen şerit.
Kelimenin kazandığı yeni anlamın gerçek anlamla olan ilişkisini saptamak için temel anlamı bilmek gerekir.
2
Sözcüklerin cümle içindeki yeni anlamlarını ve temel anlamla bağlarını analiz etme.
'Besleyen' sözcüğünün baraj gölüne su sağlamak anlamında işlevsel benzerlikle kullanıldığı; 'darbe' ve 'yol' sözcüklerinin tamamen soyutlaşarak mecazlaştığı; 'ısınmak' ve 'kurumak' sözcüklerinin ise doğrudan temel anlamlarında kaldığı görülür.
Yan anlam ve mecaz anlam arasındaki temel farkı ortaya koymak.
3
Yan anlam tanımına uygun olan seçeneği belirleme.
İşlevsel benzerlik ilişkisini koruyan ve somut bir kaynağı besleme durumunu ifade eden I numaralı kullanımın yan anlam olduğu saptanır.
Doğru yanıta ulaşmak.

Key Concept

Yan anlam, bir sözcüğün temel anlamından tamamen kopmadan, şekilsel veya işlevsel benzerlikler yoluyla kazandığı yeni anlamları ifade eder.
Question 6Question

Aşağıdaki cümlelerde geçen "sırt" sözcüklerini, kazandıkları anlam özellikleri ve işlevleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Koyunun sırtındaki kalın yün tabakası, onu kışın dondurucu soğuklarından koruyan en doğal kalkand��r.
Dağın sırtına doğru tırmanan dağcı grubu, rüzgârın şiddetini artırması üzerine çadır kurma kararı aldı.
Kitabın sırtı zamanla yıprandığı için bazı sayfalar yerinden oynamış ve dağılma aşamasına gelmişti.
Şirketin tüm borç yükünü kendi sırtına alan ortak, sonunda iflas bayrağını çekmek zorunda kaldı.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Koyunun sırtındaki yün cümlesi gerçek anlamla; dağın sırtına tırmanan dağcılar cümlesi coğrafi konum temelli yan anlamla; kitabın sırtı cümlesi nesne bölümü temelli yan anlamla; borç yükünü sırtına alan cümlesi ise mecaz anlamla eşleşmelidir.
Koyunun sırtı gerçek anatomik yapıyı (gerçek anlam) temsil eder; dağın sırtı ve kitabın sırtı temel anlamla somut/şekilsel bağını koruduğu için sırasıyla coğrafi ve nesne tabanlı yan anlamlardır; borç yükünü sırtlanmak ise tamamen soyut bir durumu nitelediğinden mecaz anlamdır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki "sırt" sözcüğünün bağlamını inceleme
"Koyunun sırtındaki..." ifadesinde canlı bir hayvana ait anatomik vücut bölümü kastedilmiştir. Bu durum TDK'deki ilk ve temel tanıma karşılık gelir.
Sözcüğün akla gelen ilk ve fiziksel anlamını (gerçek anlamı) tespit etmek.
2
İkinci ve üçüncü cümlelerdeki "sırt" sözcüklerinin bağlamlarını inceleme ve karşılaştırma
"Dağın sırtı" coğrafi bir yeryüzü şeklinin üst hattını; "kitabın sırtı" ise kitabın cildinin birleşme yerini (cansız nesne) ifade etmektedir. Her iki kullanımda da sırtın temel anlamındaki 'dik, arka, birleştirici üst yüzey' ilişkisi korunmuş ancak insan/hayvan dışındaki varlıklara aktarılmıştır.
Temel anlamdan kopmadan kazanılan yeni somut anlamları (yan anlamları) işlev ve şekil yönünden ayırt etmek.
3
Dördüncü cümledeki "sırt" sözcüğünün bağlamını inceleme
"Borç yükünü sırtına alan..." ifadesinde fiziksel bir sırt veya somut bir nesne bölümü yoktur. Burada tamamen soyut bir sorumluluk, yükümlülük altına girme durumu kastedilmiştir.
Gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak soyutlaşan mecaz anlamı belirlemek.

Key Concept

Yan anlam, bir sözcüğün temel anlamından tamamen uzaklaşmadan, şekilsel veya işlevsel benzerlikler/ilişkiler yoluyla somut varlıklara aktarılarak kazandığı yeni anlamdır. Mecaz anlam ise sözcüğün gerçek anlamından tamamen sıyrılarak soyut bir boyut kazanmasıdır.
Question 7Question

Kütüphanenin loş köşesinde oturan araştırmacı, elindeki eski kitabın yıpranmış (I)metnini yavaşça okuyordu. Masanın üzerinde duran lambanın ışığı, odadaki karanlığı (II)yaran ince bir hat oluşturmuştu. Kitaplığın en üst rafında, tozlu kutuların arkasına gizlenmiş çekmecenin (III)kilidini paslanmış gördü. Çekmeceyi açmak için anahtarın (IV)dilini yuvaya dikkatlice uydurmaya çalıştı. Kilit büyük bir gürültüyle açılırken araştırmacının içindeki heyecan dalgası iyice (V)köpürmüştü.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi, temel anlamıyla şekilsel veya işlevsel bir benzerlik ilişkisi korunarak yeni bir varlığı karşılayacak biçimde (yan anlamda) kullanılmıştır?

Show answer & explanation

Answer: IV

Answer

Anahtarın dili ifadesindeki dil sözcüğü, organ adı olan dil ile şekilsel ve işlevsel bir benzerlik taşıyarak yeni bir varlığı karşıladığı için yan anlamda kullanılmıştır.
IV numaralı 'dilini' sözcüğü, insan organı olan dil ile kurulan şekilsel ve işlevsel benzerlik ilişkisi doğrultusunda yan anlam kazanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Parçada altı çizili olan sözcüklerin cümledeki bağlamlarını ve gerçek anlamlarıyla olan ilişkilerini incelemek.
Sözcüklerin gerçek, yan veya mecaz anlamda olup olmadıkları belirlenir.
Sözcüklerin hangi anlam özelliğiyle kullanıldığını tespit etmek için ilk adımdır.
2
IV numaralı 'dilini' sözcüğünü incelemek.
Anahtarın yuva içindeki metal dişli kısmı olan 'dil', organ olan 'dil' ile benzerlik ilişkisi kurarak yan anlam kazanmıştır.
Yan anlamın temel koşulu olan şekilsel/işlevsel benzerliğin sağlanıp sağlanmadığını doğrulamak gerekir.
3
Diğer sözcüklerin anlam özelliklerini kontrol ederek çelişkileri gidermek.
I ve III numaralı sözcükler gerçek, II ve V numaralı sözcükler ise mecaz anlamlıdır.
Diğer seçeneklerin doğru yanıt olmadığını kesinleştirmek amacıyla yapılır.

Key Concept

Yan Anlam
Question 8Question

Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcükleri, kazandıkları anlam özellikleriyle (gerçek, yan, mecaz, terim veya ad aktarması) doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Dağın eteğinde kurulan küçük köy, kış aylarında tamamen sessizliğe bürünürdü.
Usta yazar, eserlerinde toplumsal sorunları oldukça ince bir mizah anlayışıyla işliyor.
Hücre zarından madde geçişini kolaylaştıran bu kanal proteinleri hayati öneme sahiptir.
Bahçedeki kuru yaprakları toplamak için eline büyük bir tırmık aldı.
Soğuk algınlığına yakalanmamak için kış boyunca her gün bir fincan ıhlamur içerdi.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Dağın eteği yan anlamla, ince mizah mecaz anlamla, hücredeki kanal terim anlamla, tırmık gerçek anlamla, fincan ıhlamur ise ad aktarmasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede somut şekil ilişkisiyle kazanılan 'dağın eteği' ifadesi yan anlamla; soyut bir nitelik bildiren 'ince mizah' mecaz anlamla; biyoloji alanına özgü 'kanal proteinleri' terim anlamla; tarım aletini doğrudan belirten 'tırmık' gerçek anlamla; kap-içerik ilişkisi kuran 'fincan ıhlamur' ise ad aktarmasıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde altı çizili olarak verilen kelimelerin temel anlamlarını ve cümle içindeki bağlamlarını analiz edin.
Etek, ince, kanal, tırmık ve fincan kelimelerinin cümledeki kullanımları saptandı.
Doğru anlam özelliğini belirlemek için bağlamsal analiz şarttır.
2
Her bir kelimenin kazandığı anlamın temel anlamıyla olan ilişkisini (benzerlik, tamamen uzaklaşma, terimleşme veya ad aktarması) belirleyin.
Eteğin dağ için kullanımı benzerlik taşırken, incenin mizahla kullanımı soyuttur. Kanal biyolojik bir yapıya, tırmık doğrudan alete karşılık gelir. Fincan ise içindeki sıvıyı kastetmektedir.
Anlam kaymalarının yönünü belirleyerek kavram kategorilerini netleştirmek gerekir.
3
Belirlediğiniz bu anlam özelliklerini sağ sütundaki uygun kategorilerle doğru şekilde eşleştirin.
Kelimeler sırasıyla yan, mecaz, terim, gerçek anlam ve ad aktarması ile eşleştirildi.
Eşleştirme işlemini tamamlayıp kontrol etmek için son adımdır.

Key Concept

Yan Anlam
Estimated Time:2m 0s
Question 9Question

Dilin zenginleşme süreçlerinden biri olan yakıştırma (yan anlam), bir sözcüğün temel anlamındaki şekilsel veya işlevsel özelliklerini tamamen kaybetmeden yeni bir nesneye ya da kavrama aktarılmasıyla oluşur.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük bu duruma örnek gösterilebilir?

Show answer & explanation

Answer: Usta mermerci, elindeki değerli bloğu incelerken taşın doğal damarlarını takip ederek kesim yapacağı hattı belirledi.

Answer

Usta mermerci, elindeki değerli bloğu incelerken taşın doğal damarlarını takip ederek kesim yapacağı hattı belirledi.
Mermer bloğundaki çizgileri ifade eden damar sözcüğü, canlılardaki kan taşıyan boru şeklindeki damar yapısıyla olan şekilsel benzerliği dolayısıyla kullanılmıştır. Sözcük temel anlamından tamamen uzaklaşmadığı ve bu benzerlik ilişkisini koruduğu için yan anlamdadır.

Step-by-Step Solution

1
Soru öncülündeki yan anlam tanımı analiz edilir.
Yan anlamın, bir sözcüğün temel anlamından tamamen uzaklaşmadan, şekilsel veya işlevsel benzerlik ilişkisiyle yeni varlıkları karşılaması olduğu belirlenir.
Sözcüklerin cümledeki anlam özelliklerini bu tanıma göre sınıflandırmak amacıyla.
2
Seçeneklerdeki altı çizili sözcüklerin anlam özellikleri tek tek tahlil edilir.
Taşın doğal damarları ifadesindeki damar sözcüğünün canlılardaki damar yapısına şekilsel benzerlik taşıdığı ve bu bağlamda yan anlam kazandığı, diğer sözcüklerin ise mecaz anlam ve ad aktarması yollarıyla kullanıldığı saptanır.
Doğru seçeneği belirlemek amacıyla.

Key Concept

Yan Anlam
Yan Anlam Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin