Question

Difficulty: MediumYan Anlam

Aşağıdaki cümlelerde geçen "sırt" sözcüklerini, kazandıkları anlam özellikleri ve işlevleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Koyunun sırtındaki kalın yün tabakası, onu kışın dondurucu soğuklarından koruyan en doğal kalkand��r.Sözcüğün canlı bir varlığın anatomik yapısına gönderme yapan ilk ve temel anlamı (Gerçek Anlam)
  • Dağın sırtına doğru tırmanan dağcı grubu, rüzgârın şiddetini artırması üzerine çadır kurma kararı aldı.Sözcüğün temel anlamından kopmadan, coğrafi bir unsurun konumuna dayanarak kazandığı yeni anlamı (Yan Anlam)
  • Kitabın sırtı zamanla yıprandığı için bazı sayfalar yerinden oynamış ve dağılma aşamasına gelmişti.Sözcüğün somut bir nesnenin benzer biçimsel veya işlevsel bölümünü karşılayacak şekilde kazandığı anlamı (Yan Anlam)
  • Şirketin tüm borç yükünü kendi sırtına alan ortak, sonunda iflas bayrağını çekmek zorunda kaldı.Sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak soyut bir sorumluluğu veya yükümlülüğü ifade eden anlamı (Mecaz Anlam)

Answer

Koyunun sırtındaki yün cümlesi gerçek anlamla; dağın sırtına tırmanan dağcılar cümlesi coğrafi konum temelli yan anlamla; kitabın sırtı cümlesi nesne bölümü temelli yan anlamla; borç yükünü sırtına alan cümlesi ise mecaz anlamla eşleşmelidir.
Koyunun sırtı gerçek anatomik yapıyı (gerçek anlam) temsil eder; dağın sırtı ve kitabın sırtı temel anlamla somut/şekilsel bağını koruduğu için sırasıyla coğrafi ve nesne tabanlı yan anlamlardır; borç yükünü sırtlanmak ise tamamen soyut bir durumu nitelediğinden mecaz anlamdır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki "sırt" sözcüğünün bağlamını inceleme
"Koyunun sırtındaki..." ifadesinde canlı bir hayvana ait anatomik vücut bölümü kastedilmiştir. Bu durum TDK'deki ilk ve temel tanıma karşılık gelir.
Sözcüğün akla gelen ilk ve fiziksel anlamını (gerçek anlamı) tespit etmek.
2
İkinci ve üçüncü cümlelerdeki "sırt" sözcüklerinin bağlamlarını inceleme ve karşılaştırma
"Dağın sırtı" coğrafi bir yeryüzü şeklinin üst hattını; "kitabın sırtı" ise kitabın cildinin birleşme yerini (cansız nesne) ifade etmektedir. Her iki kullanımda da sırtın temel anlamındaki 'dik, arka, birleştirici üst yüzey' ilişkisi korunmuş ancak insan/hayvan dışındaki varlıklara aktarılmıştır.
Temel anlamdan kopmadan kazanılan yeni somut anlamları (yan anlamları) işlev ve şekil yönünden ayırt etmek.
3
Dördüncü cümledeki "sırt" sözcüğünün bağlamını inceleme
"Borç yükünü sırtına alan..." ifadesinde fiziksel bir sırt veya somut bir nesne bölümü yoktur. Burada tamamen soyut bir sorumluluk, yükümlülük altına girme durumu kastedilmiştir.
Gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak soyutlaşan mecaz anlamı belirlemek.

Key Concept

Yan anlam, bir sözcüğün temel anlamından tamamen uzaklaşmadan, şekilsel veya işlevsel benzerlikler/ilişkiler yoluyla somut varlıklara aktarılarak kazandığı yeni anlamdır. Mecaz anlam ise sözcüğün gerçek anlamından tamamen sıyrılarak soyut bir boyut kazanmasıdır.
Rate this question

Topics