Examkin

Question

Difficulty: Very hardÜnlü Düşmesi

Türkçede sözcükler çekim eki alırken, türetilirken (yapım eki alırken) veya başka bir sözcükle birleşirken ünlü kaybına uğrayabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem türetilirken hem de çekim eki alırken ünlü kaybına uğramış sözcükler bir arada kullanılmıştır?

  1. A
    Gecenin ilerleyen saatlerinde uykusu kaçınca kıvrılıp yatmaya çalıştı.
  2. B
    Sabrının sınırları zorlansa da zihnini bulandıran sorulara cevap arıyordu.
  3. C
    Nasıl bir yol izleyeceğini düşünürken çevresindekilere danışmayı ihmal etmedi.
  4. D
    Niçin her defasında aynı engeli aşamadığını kendi ömrünü tüketerek sorguluyordu.
  5. Çocuğun göğsüne dökülen sararmış yapraklar, sonbaharın hüznünü fıs��ldıyordu.Answer

Answer

Çocuğun göğsüne dökülen sararmış yapraklar, sonbaharın hüznünü fısıldıyordu.
Doğru seçenekte yer alan 'göğsüne' (göğüs-ü-n-e) ve 'hüznünü' (hüzün-ü-n-ü) sözcükleri sadece çekim ekleri (iyelik ve hal ekleri) alırken ünlü kaybına uğramıştır. Aynı cümledeki 'sararmış' (sarı-ar-mış) sözcüğü ise isim kökünden fiil türetilirken kullanılan fiil yapım eki (-ar-) sebebiyle ünlü kaybına uğramıştır. Bu durum, soruda aranan her iki türden ünlü düşmesinin de aynı cümlede yer aldığını doğrular.

Step-by-Step Solution

1
Cümledeki ünlü düşmesine uğramış tüm sözcükler tespit edilir.
'göğsüne' (göğüs), 'sararmış' (sarı) ve 'hüznünü' (hüzün) sözcüklerinde ünlü düşmesi olduğu saptanır.
Sorunun çözümü için öncelikle ses olayına uğramış sözcüklerin doğru şekilde bulunması gerekir.
2
Bulunan sözcüklerin kökleri ve aldıkları ekler morfolojik olarak analiz edilir.
'göğsüne' sözcüğünün kökü 'göğüs' olup yönelme ve iyelik çekim eklerini almıştır. 'sararmış' sözcüğünün kökü 'sarı' olup isimden fiil yapım eki almıştır. 'hüznünü' sözcüğünün kökü 'hüzün' olup iyelik ve belirtme çekim eklerini almıştır.
Ünlü düşmesinin nedenini (türetilirken mi yoksa çekim eki alırken mi gerçekleştiğini) belirlemek amacıyla eklerin işlevleri incelenmelidir.
3
Sözcüklerin ünlü düşmesine uğrama nedenleri gruplandırılır.
'göğsüne' ve 'hüznünü' sözcüklerindeki ünlü kaybı çekim eki alırken; 'sararmış' (sarı-ar-mak) sözcüğündeki ünlü kaybı ise türetilirken (yapım eki alırken) gerçekleşmiştir.
Soruda istenen 'hem türetilirken hem de çekim eki alırken ünlü kaybına uğramış sözcüklerin bir arada bulunması' koşulunun sağlanıp sağlanmadığı kontrol edilir.

Key Concept

Ünlü düşmesinin farklı morfolojik nedenleri (çekim eki alırken, türetilirken, birleşirken gerçekleşen ünlü düşmeleri)
Rate this question

Topics

Ünlü Düşmesi

More questions from this topic