Examkin

Question

Difficulty: HardÜnlü Düşmesi

Türkçede iki heceli bazı sözcükler; çekim eki alırken, yeni bir sözcük türetilirken veya başka bir sözcükle birleşirken ünlü kaybına uğrayabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesine uğramış sözcük, bu ses olayının gerçekleşme nedeni yönüyle diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    Yazarın son kitabında betimlediği o dar sokakların çevresi, çocukluğumun geçtiği mahalleyi andırıyor.
  2. B
    Gecenin sessizliğinde uykusuz bir şekilde dışarıyı izleyen ihtiyar, uzaklardan gelen sesleri dinliyor.
  3. C
    Dağların eteklerinde kıvrılan nehir, güneşin son ışıkları altında gümü�� bir şerit gibi parıldar.
  4. D
    Fırtınada savrulan yapraklar, bahçenin tenha köşelerinde küçük tepecikler oluşturuyor.
  5. Eski dostunun omzuna dokundu ve ona sessizce gülümsedi.Answer

Answer

Eski dostunun omzuna dokundu ve ona sessizce gülümsedi.
Doğru seçenekte yer alan 'omzuna' sözcüğü, 'omuz' isim köküne iyelik eki olan '-u' çekim ekinin getirilmesiyle ünlü düşmesine uğramıştır. Diğer tüm seçeneklerdeki ünlü düşmeleri ('çevresi', 'uykusuz', 'kıvrılan', 'savrulan') ise eylem köklerine yapım eki getirilerek yeni bir sözcük türetilmesi esnasında (türetilirken) meydana gelmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Seçeneklerdeki ünlü düşmesine uğram��ş sözcükleri tespit etmek.
Belirlenen sözcükler: 'çevresi' (A seçeneği), 'uykusuz' (B seçeneği), 'kıvrılan' (C seçeneği), 'savrulan' (D seçeneği) ve 'omzuna' (E seçeneği).
Soruda istenen ses olayının gerçekleştiği odak noktalarını bulmak gerekir.
2
Tespit edilen sözcüklerin kök ve ek tahlillerini yaparak ünlü düşmesinin nedenlerini gruplandırmak.
'çevir-e-si' -> türetilirken, 'uyu-ku-suz' -> türetilirken, 'kıvır-ıl-an' -> türetilirken, 'savur-ul-an' -> türetilirken ünlü düşmesi meydana gelmiştir. 'omuz-u-na' sözcüğünde ise 'omuz' ismine çekim eki (iyelik eki) geldiğinde ünlü düşmüştür.
Ünlü düşmesinin hangi dil bilgisel süreçte (türetim, çekim veya birleşim) gerçekleştiğini ayırt etmek gerekir.
3
Farklı olan seçeneği belirlemek.
Dört seçenekte yapım eki alırken (türetilirken) ünlü düşmesi gerçekleşmişken, bir seçenekte sadece çekim eki alırken ünlü düşmesi gerçekleşmiştir.
Sorunun doğru yanıtına ulaşmak amacıyla tahliller karşılaştırılır.

Key Concept

Ünlü düşmesinin sözcüğün yapım eki alması (türetilmesi) veya çekim eki alması durumlarına göre sınıflandırılması.
Rate this question

Topics

Ünlü Düşmesi

More questions from this topic