Question

Difficulty: HardÜnlü Düşmesi

Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sözcükler ile bu sözcüklerdeki ünlü düşmesinin meydana geliş yollarını (nedenlerini) doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Tören alanında savrulan yapraklar, sonbaharın hüznünü tüm şehre yayıyordu.Sözcük türetilirken (yapım eki alırken) ünlü kaybı gerçekleşmesi
  • Bunca yıllık sabrımızın meyvesini nihayet bu projeyle alacağımıza inanıyorum.Sözcük çekim eki alırken ünlü kaybı gerçekleşmesi
  • Şehrin en kalabalık caddesinde aniden kaybolan çocuğun ailesi telaşla etrafa koşuyordu.Sözcük başka bir sözcükle birleşirken ünlü kaybı gerçekleşmesi

Answer

'Savrulan' sözcüğü türetilirken (yapım eki alırken), 'sabrımızın' sözcüğü çekim eki alırken, 'kaybolan' sözcüğü ise birleşirken ünlü kaybına uğramıştır.
'Savrulan' kelimesinin kökü 'savur-' fiilidir ve '-ul' yapım eki alırken türetilme esnasında ünlü düşmesine uğramıştır. 'Sabrımızın' kelimesinin kökü 'sabır' olup, '-imiz' iyelik (çekim) eki alırken ünlü kaybetmiştir. 'Kaybolan' kelimesi ise 'kayıp' ve 'olmak' kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuş birleşik bir sözcüktür ve birleşme esnasında ünlü kaybı yaşamıştır.

Step-by-Step Solution

1
İlk cümledeki 'savrulan' kelimesinin morfolojik yapısını incelemek.
'Savrulan' kelimesinin kökü 'savur-' fiilidir. Üzerine '-ul' edilgenlik yapım eki gelmiştir. Bu yapım eki gelirken 'savur-' kökündeki ikinci hecede bulunan 'u' ünlüsü düşmüştür. Bu durum 'türetilirken ünlü düşmesi' kategorisine girer.
Kelimenin hangi ek türünü alarak ünlü düşmesine uğradığını tespit etmek.
2
İkinci cümledeki 'sabrımızın' kelimesinin morfolojik yap��sını incelemek.
'Sabrımızın' kelimesinin kökü 'sabır' ismidir. Kelimeye sırasıyla '-ımız' iyelik eki ve '-ın' tamlayan eki gelmiştir. Her iki ek de çekim eki olup, iyelik eki eklenirken 'sabır' kelimesinin ikinci hecesindeki 'ı' ünlüsü düşmüştür. Bu durum 'çekim eki alırken ünlü düşmesi' kategorisine girer.
Çekim eklerinin kelimede yarattığı ses olayını analiz etmek.
3
Üçüncü cümledeki 'kaybolan' kelimesinin morfolojik yapısını incelemek.
'Kaybolan' kelimesi 'kayıp' ismi ve 'olmak' yardımcı fiilinin birleşmesiyle oluşan birleşik bir fiildir. İki sözcük birleşirken 'kayıp' kelimesindeki 'ı' ünlüsü düşmüştür. Bu durum 'birleşirken ünlü düşmesi' kategorisine girer.
Birleşik sözcüklerin oluşumundaki ses olaylarını belirlemek.

Key Concept

Türkçede ünlü düşmesinin üç temel nedeni vardır: çekim eki alma, türetilme (yapım eki alma) ve birleşme/aşınma.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question