Question

Difficulty: MediumÜnsüz Benzeşmesi

Aşağıdaki sol sütunda ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralına örnek oluşturan sözcükler ve yapılar, sağ sütunda ise bu ses olayının gerçekleştiği ek ve kelime yapısı özellikleri verilmiştir. Sol sütundaki örnekleri sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

  • seçkinFiilden isim yapım ekinin (-gin) benzeşmesiyle oluşan sözcük
  • 2023'teRakamla yazılan bir sayıya getirilen bulunma durum ekinin (-de) benzeşmesi
  • yurttaİsim köküne gelen bulunma durum ekinin (-da) benzeşmesi
  • TürkçeEşitlik/dil ismi yapan yapım ekinin (-ce) benzeşmesi

Answer

seçkin sözcüğü fiilden isim yapım ekiyle, 2023'te ifadesi rakamla yazılan sayıya gelen bulunma ekinle, yurtta sözcüğü isim köküne gelen bulunma ekinle ve Türkçe sözcüğü dil yapım ekinle eşleşmektedir.
Sol sütunda verilen örneklerden "seçkin" sözcüğü "seç-" eylem kökünden "-gin" ekiyle türetilmiş bir fiilden isimdir. "2023'te" yapısı "üç" kelimesinin sonundaki "ç" sesi nedeniyle sertleşen bir bulunma ekidir. "yurtta" sözcüğü "yurt" isim köküne getirilen bulunma durum ekidir. "Türkçe" sözcüğü ise "Türk" özel ismine getirilen dil yapım ekidir. Bu durumlar sağ sütundaki ilgili dil bilgisel tanımlarla birebir uyuşmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Sol sütundaki kelimelerin kök ve ek yapılarını incelemek.
"seçkin" sözcüğünün kökü "seç-" fiili ve eki "-gin"dir. "2023'te" ifadesindeki sayının okunuşu "iki bin yirmi üç" olup sonu "ç" ile biter, ek ise "-de"dir. "yurtta" sözcüğünün kökü "yurt" ismi, eki "-da"dır. "Türkçe" sözcüğünün kökü "Türk" ismi, eki "-ce"dir.
Sözcüklerin özgün ek biçimlerini ve kök türlerini belirleyerek benzeşme olayının zeminini tespit etmek.
2
Kök veya taban sonundaki sert ünsüzler ile ekin başındaki yumuşak ünsüzün etkileşimini kontrol etmek.
"seç-" fiilindeki "ç" sert ünsüzü, "-gin" ekinin başındaki "g"yi "k"ye dönüştürmüştür. "üç" sayısındaki "ç" sesi, "-de" ekinin başındaki "d"yi "t"ye dönüştürmüştür. "yurt" ismindeki "t" sert ünsüzü, "-da" ekinin başındaki "d"yi "t"ye dönüştürmüştür. "Türk" ismindeki "k" sert ünsüzü, "-ce" ekinin başındaki "c"yi "ç"ye dönüştürmüştür.
Seslerin benzeşme kurallarına uygun olarak nasıl sertleştiğini açıklamak.
3
Belirlenen özellikleri sağ sütundaki tanımlarla eşleştirmek.
"seçkin" -> fiilden isim yapım ekiyle oluşan yapı, "2023'te" -> sayıya getirilen bulunma eki, "yurtta" -> isim köküne gelen bulunma eki, "Türkçe" -> dil yapım eki özellikleri ile eşleşir.
Eşleşen çiftleri eksiksiz ve doğru biçimde tamamlamak.

Key Concept

Ünsüz benzeşmesi (ünsüz sertleşmesi), sert ünsüzlerle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten bir sözcüğe yumuşak ünsüzle (c, d, g) başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki ünsüzün sertleşerek sırasıyla ç, t, k ünsüzlerine dönüşmesidir.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question