All practice questions

1052 questions

Question 581Question

Aşağıda John Locke ve David Hume'un empirist (deneyci) bilgi felsefelerine ait epistemolojik kavramlar ve bu kavramların tanımları verilmiştir. Sol sütundaki kavramları sağ sütundaki en uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Tabula Rasa
İzlenimler (Impressions)
Fikirler (Ideas)
Düşünüm (Reflection)

Matches

Show answer & explanation

Answer

Tabula Rasa -> İnsanın dünyaya herhangi bir önsel (a priori) bilgiyle gelmediğini, tüm zihinsel içeriğin deneyimlerle şekillendiğini savunan metafor; İzlenimler -> Zihnimize doğrudan ve en canlı şekilde ulaşan, işitme, görme, hissetme gibi duyusal deneyim anında ortaya çıkan ilk veriler; Fikirler -> Doğrudan duyusal deneyimin sona ermesinden sonra, zihnin bu deneyimlerin kopyaları üzerinden oluşturduğu daha zayıf ve silik tasarımlar; Düşünüm -> Zihnin dış dünyaya dair duyusal veriler yerine, kendi içsel işlemleri üzerinde gerçekleştirdiği algılama faaliyeti.
Doğru eşleştirmede; 'Tabula Rasa' terimi zihnin doğuştan boş levha olduğunu savunan metaforla, 'İzlenimler' doğrudan ve canlı duyusal verilerle, 'Fikirler' bu izlenimlerin daha silik kopyalarıyla ve 'Düşünüm' ise zihnin kendi içsel işlemlerini algılamasıyla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
John Locke'un epistemolojisindeki temel kavramları analiz etmek.
Locke'un doğuştan gelen bilgiyi reddeden 'Tabula Rasa' metaforu ve dış dünyadan ziyade zihnin kendi işlemlerine yönelmesini ifade eden 'Düşünüm' kavramı tanımlarla eşleştirilir.
Locke'un bilgi kuramındaki kavramların doğru ayırt edilmesini sağlamak.
2
David Hume'un epistemolojisindeki algı türlerini ayırt etmek.
Hume'a göre doğrudan ve canlı olan 'İzlenimler' ile bunların daha silik kopyaları olan 'Fikirler' tanımlarıyla eşleştirilir.
Hume'un algı sınıflandırmasının temelini oluşturan canlılık kriterini uygulamak.
3
Eşleştirmelerin doğruluğunu kontrol etmek.
Sol ve sağ sütunlardaki tüm elemanların mantıksal ve kavramsal olarak çelişki içermeyecek şekilde birebir eşleştiği teyit edilir.
Hatalı eşleştirmeleri eleyerek doğru yanıt bütünlüğüne ulaşmak.

Key Concept

Empirizm felsefesinde bilgi edinme yolları ve temel kavramsal ayrımlar
Estimated Time:2m 0s
Question 582Question

İslam ahlakında toplumsal ilişkileri ve bireysel ahlakı yozlaştıran, sevgi ve kardeşlik bağlarına zarar veren bazı köt�� davranışlar yasaklanmıştır.

Buna göre, sol sütunda verilen kötü davranışları sağ sütundaki tanımlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Tecessüs
Haset
Suizan
Gıybet

Matches

Show answer & explanation

Answer

Tecessüs kavramı insanların gizli hallerini araştırmayı ifade eden tanım ile; Haset kavramı başkasının nimetinin yok olmasını istemeyi ifade eden tanım ile; Suizan kavramı bir kişi hakkında kesin bilgi olmadan olumsuz tahminde bulunmayı ifade eden tanım ile; Gıybet kavramı ise bir kişinin arkasından hoşlanmayacağı doğru şeyleri konuşmayı ifade eden tanım ile eşleşir.
Sol sütunda verilen tecessüs, haset, suizan ve gıybet kavramları, İslam ahlak literatüründeki tanımlarıyla tam olarak örtüşmektedir. Tecessüs gizli halleri araştırmayı, haset çekememezliği, suizan olumsuz ön yargıyı, gıybet ise arkadan konuşmayı ifade eder.

Step-by-Step Solution

1
Tecessüs teriminin tanımını belirleme
Tecessüs terimi, insanların özel hayatlarını ve gizli ayıplarını merak edip araştırmayı ifade eder. Bu durum üçüncü tanımda belirtilmiştir.
Kavram ile tanımının eşleştiğinden emin olmak.
2
Haset teriminin tanımını belirleme
Haset terimi, kıskançlık ve çekememezlik anlamında olup başkasının elindeki nimetlerin yok olmasını isteme halidir. Bu durum birinci tanımda açıklanmıştır.
Kavram ile tanımının eşleştiğinden emin olmak.
3
Suizan teriminin tanımını belirleme
Suizan, bir insan hakkında ön yargılı ve kötü niyetli olumsuz varsayımlarda bulunmaktır. Bu durum ikinci tanımda ifade edilmiştir.
Kavram ile tanımının eşleştiğinden emin olmak.
4
Gıybet teriminin tanımını belirleme
Gıybet, bir kimsenin arkasından konuşulduğunda üzüleceği doğru özellikleri başkalarına aktarmaktır. Bu durum dördüncü tanımda tanımlanmıştır.
Kavram ile tanımının eşleştiğinden emin olmak.

Key Concept

İslam'da yerilen kötü davranışlar ve bunların ahlaki tanımları
Estimated Time:2m 0s
Question 583Question

İslam düşüncesinde dinin tanımı, kaynağı ve insan hayatındaki yeri ile ilgili bazı kavramsal boyutlar verilmiştir. Aşağıdaki sol sütundaki kavramsal boyutları, sağ sütunda verilen açıklamalarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Aşkın Kaynak
Fitrî Eğilim
Anlam Arayışı ve Varoluş

Matches

Show answer & explanation

Answer

Aşkın Kaynak boyutu ilahî bildiriye dayanan açıklamayla; Fitrî Eğilim boyutu insanın yaratılış kodlarındaki sığınma potansiyeliyle; Anlam Arayışı ve Varoluş boyutu ise bireyin içsel tatmini ve ölüm ötesini aydınlatmasıyla eşleşmektedir.
Aşkın Kaynak kavramı dinin ilahî ve vahiysel kökenine işaret ettiği için beşerî kaynaklardan bağımsız ilahî bildiriyle; Fitrî Eğilim kavramı insanın doğuştan getirdiği inanma eğilimini ifade ettiği için yaratılış kodlarındaki kutsala sığınma potansiyeliyle; Anlam Arayışı ve Varoluş kavramı ise dinin birey üzerindeki ruhsal ve varoluşsal işlevine odaklandığı için hayatı anlamlandırma ve iç huzur bulma açıklamasıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Sol sütundaki kavramların anlam alanlarını belirlemek.
Aşkın Kaynak ifadesinin ilahî kökeni, Fitrî Eğilim ifadesinin doğuştan gelen yönelimi, Anlam Arayışı ve Varoluş ifadesinin ise bireysel/ruhsal tatmini temsil ettiği saptanır.
Kavramların doğru tanımlarla eşleştirilebilmesi için öncelikle terimlerin kapsamının doğru analiz edilmesi gerekir.
2
Açıklamalarla kavramları mantıksal olarak ilişkilendirmek.
Beşerî zihnin ürünü olmayıp ilahî bildiriye dayanan açıklama Aşkın Kaynak ile; yaratılış kodlarında saklı yönelme potansiyeli Fitrî Eğilim ile; hayatı anlamsızlıktan kurtarıp içsel tatmin sağlama açıklaması ise Anlam Arayışı ve Varoluş ile eşleştirilir.
Her bir kavramın kendine özgü niteliği, sağ sütundaki en uygun ve ayırt edici açıklamayla örtüşmektedir.

Key Concept

Dinin kaynağı, fıtri boyutu ve bireysel hayatı anlamlandırma işlevi.
Estimated Time:1m 30s
Question 584Question

Değerlerin oluşumunda farklı kaynaklar rol oynamaktadır. Aşağıda verilen değer kaynakları ile bu kaynakların değerlerin oluşum sürecindeki temel işlevlerini ve özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Din (Vahiy)
Örf ve Âdetler
Akıl (Selim Akıl)

Matches

Show answer & explanation

Answer

Din (Vahiy) kaynağı ilahi emirlerle değerlere aşkınlık kazandırırken; Örf ve Âdetler tarihsel süreçte kuşaktan kuşağa aktarılan yazısız kuralları oluşturur; Akıl (Selim Akıl) ise bu değerlerin rasyonel temellendirilmesini ve tutarlılığını sağlar.
Değerlerin oluşum sürecinde din ilahi ve aşkın boyutu; örf ve adetler tarihsel ve toplumsal birikimi; akıl ise rasyonel sorgulama ve mantıksal temellendirme boyutunu temsil eder. Bu doğrultuda yapılan eşleştirme her bir kaynağın mahiyetini tam olarak yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Din (Vahiy) kaynağının değer oluşumundaki yerini analiz etmek.
Dinin ilahi kökenli olması sebebiyle değerlere mutlak ve değişmez bir meşruiyet kazandırdığı tespit edilir. Bu durum ikinci açıklama ile eşleşir.
Dinin kaynağının vahiy olması ve kutsallık barındırması onun en belirgin ayırt edici özelliğidir.
2
Örf ve adetlerin değer oluşumundaki yerini analiz etmek.
Örf ve adetlerin toplumsal kökenli, tarihsel süreçte gelişen ve kuşaktan kuşağa aktarılan yazısız kurallar olduğu tespit edilir. Bu durum üçüncü açıklama ile eşleşir.
Örf ve adetlerin kaynağı vahiysel değil, toplumsal pratikler ve geleneklerdir.
3
Aklın değer oluşumundaki yerini analiz etmek.
Aklın değerlerin tutarlılığını sorgulama ve rasyonel düzeyde temellendirme işlevi olduğu tespit edilir. Bu durum birinci açıklama ile eşleşir.
Aklın temel görevi mantıksal sorgulama, tefekkür ve tutarlılık denetimidir.

Key Concept

Değerlerin oluşumunda din, akıl, örf ve adetlerin rolleri ve özellikleri
Question 585Question

Empirist (deneyci) bilgi felsefesinin iki kurucu figürü olan John Locke ve David Hume'un epistemolojik ayrımlarına ait aşağıdaki açıklamaları ilgili kavramlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Duyum ve düşünüm yoluyla zihne gelen, zihnin üzerinde hiçbir değişiklik yapmadan edilgen bir şekilde aldığı en temel bilgi birimleri (Locke).
Zihnin aktif bir biçimde çalışarak basit tasarımları karşılaştırması, birleştirmesi ve soyutlaması sonucunda ortaya koyduğu zihinsel yapılar (Locke).
Doğruluğu deneyime dayanmayan, yadsınması mantıksal bir çelişki doğuran, sadece zihinsel işlemlerle bilinebilen önermeler (Hume).
Dış dünyaya ait olan, doğrulanması gözleme dayanan ve aksinin düşünülmesi mantıksal bir çelişki yaratmayan deneysel bilgiler (Hume).

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci tanım Basit Fikirler kavramıyla, ikinci tanım Karmaşık Fikirler kavramıyla, üçüncü tanım Fikir İlişkileri kavramıyla ve dördüncü tanım Olgu Sorunları kavramıyla eşleşmelidir.
Locke'un duyum ve düşünüm yoluyla zihnin edilgen aldığı verilere basit fikirler, bunları aktif olarak işlemesiyle oluşan yapılara karmaşık fikirler denir. Hume'da ise deneyden bağımsız mantıksal doğruluklar fikir ilişkilerini, dış dünyaya dayalı deneysel bilgiler ise olgu sorunlarını temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Duyum ve düşünümün edilgen sonuçlarına odaklanan ilk tanımı inceleme.
Bu tanımın Locke'un 'Basit Fikirler' kavramsallaştırmasına karşılık geldiği bulunur.
Locke felsefesinde zihnin dış dünyadan doğrudan ve işlem yapmadan aldığı ilk veriler basit fikirlerdir.
2
Zihnin aktif olarak basit fikirleri birleştirmesine dayanan ikinci tanımı inceleme.
Bu tanımın Locke'un 'Karmaşık Fikirler' kavramsallaştırmasına karşılık geldiği belirlenir.
Zihin, basit fikirleri etkin bir biçimde birleştirip soyutlayarak yeni ve karmaşık fikirler üretir.
3
Deneyime dayanmayan mantıksal kesinlikleri ifade eden üçüncü tanımı inceleme.
Bu tanımın Hume'un 'Fikir İlişkileri' kavramsallaştırmasına karşılık geldiği belirlenir.
Hume'a göre mantık ve matematik gibi a priori alanlar fikir ilişkileridir ve yadsınmaları mantıksal çelişki oluşturur.
4
Dış dünya gözlemlerine ve olgulara dayanan dördüncü tanımı inceleme.
Bu tanımın Hume'un 'Olgu Sorunları' kavramsallaştırmasına karşılık geldiği bulunur.
Olgusal gerçeklikler deneye dayalıdır ve aksi mantıksal olarak mümkündür.

Key Concept

Locke ve Hume'un empirist bilgi felsefelerindeki epistemolojik ayrımlar
Question 586Question

Aşağıdaki Kur'an ayetlerinin mealleri ile bu ayetlerin işaret ettiği muttaki özelliklerini ve takva boyutlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Bakara Suresi 3. ayette geçen 'Onlar gayba inanırlar, namaz�� dosdoğru kılarlar ve kendilerine rızık olarak verdiklerimizden infak ederler.' ayet meali
Âl-i İmrân Suresi 134. ayette geçen 'Onlar bollukta da darlıkta da infak ederler, öfkelerini yutarlar ve insanları affederler.' ayet meali
Hucurât Suresi 13. ayette geçen 'Şüphesiz Allah katında en değerli olanınız, O'na karşı gelmekten en çok sakınanınızdır.' ayet meali

Matches

Show answer & explanation

Answer

Bakara Suresi 3. ayet meali, takvanın ibadetler ve infak gibi amellerle olan ilişkisiyle; Âl-i İmrân Suresi 134. ayet meali, muttakilerin toplumsal ilişkilerde gösterdiği ahlaki erdemlerle; Hucurât Suresi 13. ayet meali ise takvanın evrensel bir manevi değer ölçütü olmasıyla eşleşmektedir.
Eşleştirmede, iman ile amelin (namaz ve infak) birlikteliğini gösteren Bakara Suresi 3. ayet takvanın amelle yansıyan yönüyle; öfke kontrolü ve affedicilik gibi ahlaki tutumları gösteren Âl-i İmrân Suresi 134. ayet muttakilerin toplumsal erdemleriyle; üstünlüğün yalnızca Allah'a saygıda olduğunu bildiren Hucurât Suresi 13. ayet ise takvanın evrensel manevi ölçüt olmasıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Bakara Suresi 3. ayet mealinde geçen gayba iman, namaz ve infak kavramlarını incelemek.
Bu ayet, takva sahiplerinin (muttakilerin) inançlarını namaz kılmak ve infak etmek gibi salih amellerle hayata yansıttıklarını gösterir. Dolayısıyla takvanın amellerle bütünleşen yönüyle eşleşir.
Muttakilerin inanç ile amel arasındaki kopmaz bağı nasıl kurduklarını belirlemek için.
2
Âl-i İmrân Suresi 134. ayet mealinde geçen öfkeyi yutmak ve insanları affetmek niteliklerini değerlendirmek.
Bu nitelikler, muttakilerin toplumsal hayattaki ahlaki olgunluklarını ve insanlarla olan ilişkilerindeki erdemlerini ifade eder. Dolayısıyla beşeri ve ahlaki ilişkiler yönüyle eşleşir.
Muttakilerin ahlaki ve sosyal özelliklerini saptamak için.
3
Hucurât Suresi 13. ayet mealinde geçen Allah katındaki değerin takvaya bağlı olduğu ifadesini analiz etmek.
Bu ayet, insanların soy, sop, kabile veya maddi güçle değil, yalnızca Allah'a karşı sorumluluk bilinci olan takva ile değer kazanacağını belirtir. Dolayısıyla takvanın evrensel manevi değer ölçütü olmasıyla eşleşir.
Takvanın bireysel ve toplumsal değer hiyerarşisindeki yerini açıklamak için.

Key Concept

Kur'an ayetleri ışığında takva kavramının kapsamı ve muttakilerin inanç, ibadet, ahlak ve toplumsal ilişkilerdeki temel özellikleri.
Estimated Time:2m 0s
Question 587Question

Siyaset felsefesinde ideal bir toplumsal düzenin kurulabileceğini savunan düşünürler ve akımlar, bu düzenin hangi temel değere dayanması gerektiği konusunda farklı yaklaşımlar geliştirmişlerdir. Aşağıdaki sol sütunda verilen yaklaşımları ve kuramları, sağ sütunda yer alan temel iddialarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Liberalizm
Sosyalizm
Platon'un Organik Devlet Kuramı
Rawls'un Hakkaniyet Olarak Adalet Kuramı

Matches

Show answer & explanation

Answer

Liberalizm - Devletin müdahalesini sınırlayarak bireysel hakları, özel mülkiyeti ve serbest piyasa ekonomisini ideal toplumsal düzenin merkezine yerleştirir; Sosyalizm - Özel mülkiyetin yol açtığı sınıfsal ayrımları reddederek üretim araçlarının ortak mülkiyetine dayalı, sınıfsız ve sömürüsüz bir toplumsal yapıyı hedefler; Platon'un Organik Devlet Kuramı - Toplumun her kesiminin kendi ruhsal yapılarına uygun erdemleri hayata geçirerek kendine düşen ödevi yerine getirmesini adaletin ve ideal düzenin koşulu olarak görür; Rawls'un Hakkaniyet Olarak Adalet Kuramı - Bilinmezlik perdesi arkasındaki bireylerin, toplumdaki en dezavantajlı kesimlerin lehine olacak şekilde temel özgürlükleri ve dağıtıcı adalet ilkelerini seçmesini esas alır.
Doğru eşleştirmeler, her düşünsel yaklaşımın ideal düzeni temellendirirken öne sürdüğü temel kavramları ve ilkeleri yansıtır. Bireysel özgürlük ve serbest piyasa vurgusu liberalizmi; sınıf ayrımının reddi ve ortak mülkiyet sosyalizmi; toplumsal sınıfların kendi erdemlerine göre iş bölümü yapması Platon'un organik devlet kuramını; adalet ve dezavantajlıların haklarının korunması ise John Rawls'un hakkaniyet ilkesini temsil eder.

Step-by-Step Solution

1
Liberalizm kavramının temel değerini ve devlet anlayışını analiz etme.
Liberalizmin özgürlük, bireysel haklar ve asgari devlet müdahalesi üzerinde durduğu belirlenir. Bu tanım, özel mülkiyet ve serbest piyasa vurgusu yapan açıklamayla eşleştirilir.
İdeal düzeni kabul edenlerden özgürlüğü temel alan yaklaşımın niteliklerini ayırt etmek.
2
Sosyalizm yaklaşımının toplumsal düzen ve mülkiyet ilişkisini değerlendirme.
Sosyalizmin sınıfsız toplum idealine ve özel mülkiyet karşıtlığına dayandığı tespit edilir. Bu iddia, üretim araçlarının ortak mülkiyetini savunan açıklamayla eşleştirilir.
Eşitliği temel alan yaklaşımın ayırt edici niteliklerini kavramak.
3
Platon'un devlet anlayışı ve adalet kuramını inceleme.
Platon'un insan ruhu ile devlet arasında organik bir bağ kurduğu ve herkesin kendi doğasına uygun sınıfın erdemini sergilemesini adalet saydığı görülür. Bu açıklama, toplumsal sınıfların iş bölümü ve erdemleriyle ilgili olan ifadeyle eşleştirilir.
Antik dönem adalet merkezli ideal düzen anlayışını doğrulamak.
4
John Rawls'un modern adalet teorisini çözümleme.
Rawls'un 'bilinmezlik perdesi' kavramıyla adaleti, en zayıf durumdakilerin hakkını gözetecek şekilde kurguladığı belirlenir. Bu kuram, dezavantajlı kesimlerin korunmasını temel alan açıklamayla eşleştirilir.
Çağdaş adalet merkezli ideal düzen yaklaşımını saptamak.

Key Concept

İdeal Düzeni Kabul Eden Yaklaşımların Temel İlkeleri ve Temsilcileri
Estimated Time:2m 0s
Question 588Question

İbadet kavramı, kul ile Yaratıcı arasındaki bağı kuran terimleri ve ibadetin temel gayelerini kapsar. Aşağıdaki sol sütunda verilen kavramları, sağ sütunda verilen doğru açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Ubudiyet (Kulluk)
Taat (İtaat)
Salih Amel
İbadetin Nihai Amacı

Matches

Show answer & explanation

Answer

Ubudiyet kavramı kulun Yaratıcısı karşısındaki acziyeti ve teslimiyetiyle; taat dini buyruklara ve kurallara riayet edilmesiyle; salih amel imanla uyumlu hayırlı işlerle; ibadetin nihai amacı ise Allah'ın hoşnutluğunu kazanmak ve ahlaki mükemmelliğe erişmekle eşleşir.
Ubudiyet kulun Yaratıcısı karşısındaki acziyeti ve teslimiyetiyle; taat dini buyruklara ve kurallara riayet edilmesiyle; salih amel imanla uyumlu hayırlı işlerle; ibadetin nihai amacı ise Allah'ın hoşnutluğunu kazanmak ve ahlaki mükemmelliğe erişmekle eşleşir. Bu kavramlar İslam dini literatüründe ibadet konusunun hem kelime anlamını hem de ibadetin ahlaki ve manevi amaçlarını eksiksiz yansıtmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Kavramların kelime ve terim anlamlarını inceleyin.
Ubudiyet kelimesinin kulluk, boyun eğme ve teslimiyet; taat kelimesinin itaat etme ve buyruklara uyma; salih amelin ise iyi, güzel ve yararlı davranış anlamına geldiğini belirleyin.
Kavramların doğru tanımlarla eşleştirilmesi için temel anlamlarının bilinmesi gerekir.
2
Kavramların tanımlarla eşleşmesini gerçekleştirin.
Ubudiyet teslimiyet içeren tanım ile; taat emir ve yasaklara uyma içeren tanım ile; salih amel ise imanla uyumlu faydalı davranışlar içeren tanım ile eşleşir.
Her bir kavramın kendine özgü nitelikleri doğru açıklamalarla doğrudan örtüşmektedir.
3
İbadetin nihai amacını belirleyin.
İbadetin nihai amacının Allah'ın rızasını kazanmak, kulluk bilincini diri tutmak ve ahlaki olgunluğa erişmek olduğunu saptayarak ilgili tanım ile eşleştirin.
İbadetler sadece şekilsel eylemler olmayıp, insanın Yaratıcı ile bağını güçlendiren ve ahlakını olgunlaştıran bir amaca hizmet eder.

Key Concept

İbadet kavramının tanımı, ilişkili olduğu terimler (ubudiyet, taat, salih amel) ve ibadetin temel gayeleri.
Estimated Time:2m 0s
Question 589Question

Aşağıda verilen ayet mealleri ile bu ayetlerde işaret edilen muttaki (takva sahibi) bireylerin özelliklerini ve takva boyutlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

"Onlar bollukta da darlıkta da infak ederler, öfkelerini yutarlar ve insanları affederler. Allah, iyilik yapanları sever." (Âl-i İmrân Suresi, 134. ayet)
"Onlar gayba inanırlar, namazı kılarlar, kendilerine verdiğimiz rızıktan yerli yerince harcarlar." (Bakara Suresi, 3. ayet)
"...Şüphesiz, Allah katında en değerli olanınız, O'na karşı gelmekten en çok sakınanınız (takva bakımından en üstün olanınız)dır..." (Hucurât Suresi, 13. ayet)

Matches

Show answer & explanation

Answer

Âl-i İmrân Suresi 134. ayeti ahlaki olgunluk ve fedakarlık içeren eşleştirmeyle; Bakara Suresi 3. ayeti iman ve amel bütünlüğünü vurgulayan eşleştirmeyle; Hucurât Suresi 13. ayeti ise üstünlüğün sadece takva ile mümkün olduğunu belirten eşleştirmeyle eşleşir.
Doğru eşleştirme, Âl-i İmrân 134. ayetinde belirtilen ahlaki erdemlerin (infak, öfke kontrolü, affetmek) ahlaki olgunluk ve fedakarlıkla; Bakara 3. ayetindeki inanç ve ibadetlerin (gayba iman, namaz, rızkı paylaşmak) iman-amel bütünlüğüyle; Hucurât 13. ayetindeki manevi ölçünün ise dünyevi/etnik üstünlük iddialarının reddiyle ilişkilendirilmesiyle sağlanır.

Step-by-Step Solution

1
Birinci ayet mealinin (Âl-i İmrân, 134) anahtar kelimelerini analiz etmek.
Ayette geçen 'infak etmek', 'öfkeyi yutmak' ve 'insanları affetmek' ifadelerinin ahlaki tutumlar, fedakarlık ve duygusal irade kontrolü ile ilgili olduğu belirlenir.
Ayetteki pratik ahlak ilkelerinin takvanın sosyal ve ahlaki boyutuna nasıl karşılık geldiğini tespit etmek gerekir.
2
İkinci ayet mealinin (Bakara, 3) vurguladığı kavramları belirlemek.
Ayette iman (gayba inanmak) ve amel (namazı kılmak, rızıktan harcamak) kavramlarının bir arada sunulduğu görülür.
Takvanın sadece soyut bir inançtan ibaret olmayıp pratik hayatla, ibadetler ve infak ile somutlaşan bir bütünlük taşıdığını göstermek gerekir.
3
Üçüncü ayet mealini (Hucurât, 13) değerlendirmek.
Ayette insanlar arasındaki üstünlük ölçütünün ancak takva (Allah'tan sakınma) ile olabileceği tespit edilir.
Toplumsal ve etnik kökenlerin manevi değer üzerinde bir üstünlük kuramayacağını, tek hakiki ölçünün takva olduğunu belirlemek için bu eşleştirme yapılır.

Key Concept

Kur'an'da takva kavramının inanç, ibadet, ahlak ve toplumsal ilişkiler boyutlarıyla bir bütün oluşturması; muttakilerin bu niteliklerle tanımlanması.
Estimated Time:2m 0s
Question 590Question

Laboratuvarda gerçekleştirilecek farklı deneyler için bazı bileşiklerin yaygın adları ve formüllerinin doğru eşleştirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, aşağıda formülleri verilen bileşikler ile bu bileşiklerin geleneksel (yaygın) adlarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

HNO3HNO_3
KOHKOH
CaCO3CaCO_3
NH4ClNH_4Cl

Matches

Show answer & explanation

Answer

HNO3HNO_3 bileşiği kezzap, KOHKOH bileşiği potas kostik, CaCO3CaCO_3 bileşiği kireç taşı ve NH4ClNH_4Cl bileşiği nişadır ile eşleşmelidir.
Nitrik asit (HNO3HNO_3) kezzap, potasyum hidroksit (KOHKOH) potas kostik, kalsiyum karbonat (CaCO3CaCO_3) kireç taşı ve amonyum klorür (NH4ClNH_4Cl) nişadır yaygın adlarıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
HNO3HNO_3 formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme.
HNO3HNO_3 sistematik adı nitrik asit olan bileşiktir ve yaygın adı kezzaptır.
Bileşiklerin MEB müfredatındaki yaygın adlarının doğru tanımlanması gerekir.
2
KOHKOH formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme.
KOHKOH sistematik adı potasyum hidroksit olan bileşiktir ve yaygın adı potas kostiktir.
Yapısındaki potasyum (KK) elementi potas kostik ismiyle ilişkilendirilir.
3
CaCO3CaCO_3 formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme.
CaCO3CaCO_3 sistematik adı kalsiyum karbonat olan bileşiktir ve yaygın adı kireç taşıdır.
Kalsiyum karbonat doğada kireç taşı olarak bilinen kayaçların ana bileşenidir.
4
NH4ClNH_4Cl formülüne sahip bileşiğin yaygın adını belirleme.
NH4ClNH_4Cl sistematik adı amonyum klorür olan bileşiktir ve yaygın adı nişadırdır.
Amonyum klorür tuzu geleneksel olarak nişadır adıyla bilinir.

Key Concept

Bileşiklerin formülleri ile yaygın (geleneksel) adlarının eşleştirilmesi.
Estimated Time:1m 30s
Question 591Question

Deniz ekosisteminin en sıra dışı canlılarından olan mürekkep balıkları, hayatta kalma mücadelelerinde benzersiz savunma mekanizmaları kullanırlar. (I) Okyanus derinliklerinde düşmanlarından korunabilmek için olağanüstü bir uyum yeteneği geliştirmiş olan bu canlılar, bulundukları ortamın rengini hızla alabilirler. (II) Derilerinin hemen altında yer alan ve kromatofor adı verilen özel pigment hücrelerini kasıp gevşeterek saniyeler içinde çevrelerindeki zeminle görsel olarak bütünleşebilirler. (III) Bu biyolojik renk değişimi, sadece tehlikelerden gizlenmelerini sağlamakla kalmayıp kendi türleriyle karmaşık mesajlar yoluyla iletişim kurmalarına da imkân tanır. (IV) Üstelik sadece renklerini değiştirmekle yetinmeyip derilerinin fiziksel yapısını pürüzlü veya düz hâle getirerek çevredeki yosun ya da kaya dokusunu birebir taklit edebilirler.

Bu parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşüncelerin doğru eşleştirmesini yapınız.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle, çevreye uyum sağlama becerilerinin temelinde düşmanlardan korunma ihtiyacının yer aldığı düşüncesiyle; ikinci cümle, vücutlarındaki pigmentlerin kontrolü yoluyla çok kısa sürede gizlenebildikleri düşüncesiyle; üçüncü cümle, görünüm değiştirebilmenin tür içi haberleşme işlevi de üstlendiği düşüncesiyle; dördüncü cümle ise kamufle olurken yalnızca renkleri değil, fiziksel yüzey özelliklerini de taklit edebildikleri düşüncesiyle eşleşmektedir.
Eşleştirme, paragraftaki her bir cümlenin taşıdığı özel bilginin (yardımcı düşüncenin) doğru bir şekilde anlamca en yakın ifadeyle eşlenmesine dayanır. Birinci cümle korunma ihtiyacı ve uyum yeteneğini; ikinci cümle pigment hücreleri aracılığıyla hızlı bütünleşmeyi; üçüncü cümle tür içi mesajlaşma/iletişimi; dördüncü cümle ise fiziksel deri yapısının taklidini ifade ettiği için yapılan eşleşmeler tamamen doğrudur.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümleyi analiz etme ve eşleştirme
Birinci cümlede 'düşmanlarından korunabilmek için olağanüstü bir uyum yeteneği' ifadesi geçmektedir. Bu ifade, uyum yeteneğinin düşmanlardan korunma amacıyla geliştirildiğini gösterdiği için birinci cümle 'Çevreye uyum sağlama becerilerinin temelinde düşmanlardan korunma ihtiyacının yer aldığı' yargısıyla eşleşir.
Paragraftaki ilk cümlenin yardımcı fikrini tespit etmek.
2
İkinci cümleyi analiz etme ve eşleştirme
İkinci cümlede 'pigment hücrelerini kasıp gevşeterek saniyeler içinde çevrelerindeki zeminle görsel olarak bütünleşebilirler' denmektedir. Bu cümle pigmentlerin kontrolüyle çok kısa sürede (saniyeler içinde) gizlenmeyi (bütünleşmeyi) ifade ettiğinden 'Vücutlarındaki pigmentlerin kontrolü yoluyla çok kısa sürede gizlenebildikleri' yargısıyla eşleşir.
Paragraftaki ikinci cümlenin yardımcı fikrini tespit etmek.
3
Üçüncü cümleyi analiz etme ve eşleştirme
Üçüncü cümledeki 'kendi türleriyle karmaşık mesajlar yoluyla iletişim kurmalarına da imkân tanır' ifadesi, renk değişiminin tür içi haberleşmeyi sağladığını gösterir. Dolayısıyla üçüncü cümle 'Görünüm değiştirebilmenin, tür içi haberleşme işlevi de üstlendiği' yargısıyla eşleşir.
Paragraftaki üçüncü cümlenin yardımcı fikrini tespit etmek.
4
Dördüncü cümleyi analiz etme ve eşleştirme
Dördüncü cümledeki 'sadece renklerini değiştirmekle yetinmeyip derilerinin fiziksel yapısını pürüzlü veya düz hâle getirerek... dokusunu taklit edebilirler' ifadesi, dokusal/fiziksel özelliklerin de taklit edildiğini anlatır. Bu nedenle dördüncü cümle 'Kamufle olurken yalnızca renkleri değil, fiziksel yüzey özelliklerini de taklit edebildikleri' yargısıyla eşleşir.
Paragraftaki dördüncü cümlenin yardımcı fikrini tespit etmek.

Key Concept

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Estimated Time:1m 30s
Question 592Question

Aşağıdaki paragrafta yer alan numaralanmış cümleleri, karşılarında verilen yardımcı düşüncelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Paragraf:
[I] Yavaş Şehir (Cittaslow) hareketi, 1999 yılında İtalya'da küreselleşmenin kentleri tek tipleştirmesine karşı bir tepki olarak doğmuştur. [II] Bu hareketin temel amacı; kentlerin yerel kültürlerini, esnaflarını ve doğal çevrelerini koruyarak kalkınmasını sağlamaktır. [III] Cittaslow üyesi kentlerde, hava ve gürültü kirliliğini azaltıcı önlemler alınırken yenilenebilir enerji kaynakları teşvik edilir. [IV] Bu üyelik, kentlerin modern teknolojiden tamamen vazgeçmesini değil, teknolojiyi yaşam kalitesini artırmak için akıllıca kullanmasını savunur.

Click a left item, then click its matching right item

Items

I. Cümle
II. Cümle
III. Cümle
IV. Cümle

Matches

Show answer & explanation

Answer

I. Cümle - Cittaslow hareketinin küreselleşmenin getirdiği standartlaşmaya karşı ortaya çıktığı; II. Cümle - Harekete katılan kentlerin kalkınma hedeflerinde geleneksel yapıyı ve doğayı korumanın öncelikli olduğu; III. Cümle - Üye kentlerde çevre dostu uygulamaların ve temiz enerji kaynaklarının desteklendiği; IV. Cümle - Yavaş şehir felsefesinin çağdaş teknolojik imkânları yerel değerler yararına kullanmayı öngördüğü.
I. cümle, hareketin küreselleşmenin tek tipleştirici etkisine (standartlaşmaya) karşı doğduğunu belirttiği için 'Cittaslow hareketinin küreselleşmenin getirdiği standartlaşmaya karşı ortaya çıktığı' düşüncesiyle eşleşir. II. cümle; yerel kültür, esnaf ve doğanın korunmasını amaçladığı için 'Harekete katılan kentlerin kalkınma hedeflerinde geleneksel yapıyı ve doğayı korumanın öncelikli olduğu' yargısıyla eşleşir. III. cümle; çevre kirliliğini önleme ve yenilenebilir enerjiden bahsettiği için 'Üye kentlerde çevre dostu uygulamaların ve temiz enerji kaynaklarının desteklendiği' ifadesiyle eşleşir. IV. cümle ise teknolojinin reddedilmediğini aksine verimli kullanıldığını vurguladığı için 'Yavaş şehir felsefesinin çağdaş teknolojik imkânları yerel değerler yararına kullanmayı öngördüğü' yargısıyla eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Paragrafın birinci cümlesindeki 'küreselleşmenin kentleri tek tipleştirmesine karşı bir tepki' ifadesi analiz edilir.
Bu ifadenin küreselleşmenin getirdiği standartlaşmaya karşı çıkma düşüncesini desteklediği görülür. Dolayısıyla I. cümle ilgili yardımcı düşünceyle eşleşir.
Paragraftaki kavramları eşanlamlı veya yakın anlamlı ifadelerle eşleştirmek.
2
Paragrafın ikinci cümlesindeki 'kentlerin yerel kültürlerini, esnaflarını ve doğal çevrelerini koruyarak kalkınması' amacı incelenir.
Bu ifadenin geleneksel yapıyı ve doğayı koruyarak kalkınma amacını barındırdığı belirlenir. Dolayısıyla II. cümle ilgili yardımcı düşünceyle eşleşir.
Yazarın kent kalkınmasında nelerin korunmasını hedeflediğini tespit etmek.
3
Paragrafın üçüncü cümlesindeki 'hava ve gürültü kirliliğini azaltıcı önlemler' ve 'yenilenebilir enerji kaynakları' kavramları değerlendirilir.
Bu kavramların çevre dostu uygulamalar ve temiz enerji kaynaklarının desteklenmesiyle birebir örtüştüğü görülür. Dolayısıyla III. cümle ilgili yardımcı düşünceyle eşleşir.
Kentlerdeki ekolojik ve sürdürülebilir uygulamaları doğru kategoriyle ilişkilendirmek.
4
Paragrafın dördüncü cümlesindeki 'teknolojiden tamamen vazgeçmek değil... yaşam kalitesini artırmak amacıyla akıllıca kullanılması' ifadesi analiz edilir.
Bu ifadenin modern teknolojinin yerel kimlik ve yaşam kalitesi yararına akıllıca kullanımını savunduğu anlaşılır. Dolayısıyla IV. cümle ilgili yardımcı düşünceyle eşleşir.
Teknolojiye bakış açısının yavaş şehir felsefesindeki yerini belirlemek.

Key Concept

Paragraftaki yardımcı düşünceleri tespit etme ve cümlelerin ilettiği yargılarla eşleştirme.
Estimated Time:1m 30s
Question 593Question

İkili adlandırma (binominal nomenklatür) kurallarına göre bilimsel adı *Felis domesticus* olan ev kedisinin isim bileşenleri ile bu bileşenlerin biyolojik karşılıklarını eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

*Felis* (İkili adlandırmadaki ilk kelime)
*domesticus* (İkili adlandırmadaki ikinci kelime)
*Felis domesticus* (İki kelimenin birlikte kullanılmasıyla oluşan ad)

Matches

Show answer & explanation

Answer

İkili adlandırmadaki ilk kelime (*Felis*) cins adı ile, ikinci kelime (*domesticus*) tanımlayıcı ad ile, her iki kelimenin birle��imi (*Felis domesticus*) ise tür adı ile eşleşir.
İkili adlandırma sisteminde birinci kelime cins adını, ikinci kelime tanımlayıcı adı ve her iki kelimenin birleşimi tür adını gösterir. Bu doğrultuda yapılan eşleştirmeler bilimsel kurallara tam olarak uygundur.

Step-by-Step Solution

1
İkili adlandırma kurallarını göz önünde bulundurarak birinci kelimeyi incelemek.
*Felis* kelimesi büyük harfle başlar ve bu canlı grubunun ait olduğu cinsi belirtir. Dolayısıyla cins adı ile eşleşmelidir.
Sınıflandırmada ikili adlandırmanın ilk terimi her zaman cins adıdır.
2
İkili adlandırmanın ikinci kelimesini incelemek.
*domesticus* kelimesi küçük harfle başlar ve tek başına bir akrabalık belirtmez, sadece canlının bir özelliğini niteler. Dolayısıyla tanımlayıcı ad ile eşleşmelidir.
İkili adlandırmada ikinci kelime tanımlayıcı addır.
3
İki kelimenin bir arada kullanıldığı bütünü incelemek.
*Felis domesticus* şeklinde yazılan iki kelimelik ifade, bu canlının bilimsel tür adıdır. Dolayısıyla tür adı ile eşleşmelidir.
Canlıların bilimsel olarak adlandırılmasında tür adı, cins adı ile tanımlayıcı adın yan yana gelmesiyle oluşur.

Key Concept

Canlıların bilimsel olarak adlandırılmasında ikili adlandırma (binominal nomenklatür) kuralları uygulanır. Bu sistemde ilk isim cins adı, ikinci isim tanımlayıcı addır. İki ismin birlikteliği ise tür adını oluşturur. Yakın akrabalık derecesi belirlenirken tanımlayıcı ada değil, cins adına bakılır.
Question 594Question

Aşağıda günlük hayatta dinî yükümlülüklerini yerine getiren üç farklı bireyin durumu verilmiştir. Bu kişilerin gerçekleştirdiği ibadetlerin, yapılış şekillerine (ifa biçimlerine) göre dahil olduğu ibadet sınıflandırmalarıyla doğru eşleşmesini sağlayınız.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Zeynep Hanım'ın, yıllık ticari kazancının kırkta birini belirleyerek ihtiyaç sahibi komşularına elden teslim etmesi.
Hakan Bey'in, Ramazan ayında tan yerinin ağarmasından akşam gün batımına kadar hiçbir şey yiyip içmeden sabırla beklemesi.
Murat Bey'in, birikimleriyle seyahat edip ulaştığı Mekke'de Kâbe'yi tavaf edip Arafat'ta vakfe yapması.

Matches

Show answer & explanation

Answer

Zeynep Hanım'ın ibadeti malî ibadetlerle, Hakan Bey'in ibadeti bedenî ibadetlerle, Murat Bey'in ibadeti ise hem bedenî hem malî ibadetlerle eşleşir.
Zeynep Hanım'ın yaptığı zekat ibadeti malî ibadetlerle, Hakan Bey'in yaptığı oruç ibadeti bedenî ibadetlerle, Murat Bey'in yaptığı hac ibadeti ise hem bedenî hem malî ibadetlerle doğru bir şekilde eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Verilen durumlardaki ibadetlerin türünü tespit etmek.
Zeynep Hanım zekat vermektedir, Hakan Bey oruç tutmaktadır, Murat Bey ise hac ibadetini yerine getirmektedir.
Eşleştirmeyi yapabilmek için öncelikle kişilerin yaptığı ibadetleri doğru tanımlamamız gerekir.
2
Tespit edilen ibadetlerin yapılış şekillerine (ifa biçimlerine) göre sınıflandırmasını belirlemek.
Zekat sadece mal ile yapılan malî bir ibadettir. Oruç sadece bedenle yapılan bedenî bir ibadettir. Hac ise hem beden hem de mal ile yapılan karma bir ibadettir.
İslam hukukunda ibadetler yapılış şekillerine göre bedenî, malî ve hem bedenî hem malî olmak üzere üç gruba ayrılır.
3
Elde edilen sınıflandırmaları sağ sütundaki tanımlarla eşleştirmek.
Zekat (Zeynep Hanım) ikinci tanım olan malî ibadetlerle, oruç (Hakan Bey) birinci tanım olan bedenî ibadetlerle, hac (Murat Bey) ise üçüncü tanım olan karma (hem bedenî hem malî) ibadetlerle eşleşir.
Tanımlardaki özelliklerin (fiziksel çaba, maddi harcama vb.) ibadetlerin nitelikleriyle tam uyuşması gerekir.

Key Concept

İbadetlerin yapılış şekillerine göre (bedenî, malî, hem bedenî hem malî) sınıflandırılması
Question 595Question

Adenozin Trifosfat (ATP) molekülünün yapısında yer alan molekül parçaları ile bu parçaların ait olduğu genel kimyasal grupları eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Adenin
Riboz
Fosfat grubu

Matches

Show answer & explanation

Answer

Adenin ile azotlu organik baz; riboz ile beş karbonlu şeker (pentoz); fosfat grubu ile inorganik fosforik asit türevi eşleşir.
Adenin bir azotlu organik bazdır, riboz beş karbonlu pentoz şekeridir ve fosfat grubu inorganik bir gruptur. Bu kimyasal özellikler sırasıyla doğru gruplarla eşleşmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Adenin molekülünün yapısını incelemek
Adenin, çift karbon-azot halkasından oluştuğu için bir azotlu organik baz grubuna girer.
ATP yapısındaki organik bazın azot atomu içermesi ve nükleik asitlerde de bulunması onun bu grupta yer almasını sağlar.
2
Riboz molekülünün karbon sayısını ve grubunu incelemek
Riboz, beş karbonlu bir şekerdir (pentoz).
ATP molekülü RNA nükleotidine benzer yapıdadır ve yapısında deoksiriboz yerine riboz şekeri bulundurur.
3
Fosfat molekülünün kimyasal yapısını incelemek
Fosfat grubu, ATP'deki inorganik kısımdır.
ATP yapısında üç adet fosfat grubu bulunur ve bu gruplar inorganik kökenlidir.

Key Concept

Adenozin Trifosfat (ATP) molekülünün kimyasal yapısı ve kısımları
Estimated Time:1m 0s
Question 596Question

Bir kurye, teslimat yapmak için A kentinden B kentine gidecektir. A ile B kentleri arasındaki yolun bir kısmı toprak, kalan kısmı ise asfalt yoldur. Toprak yolun uzunluğu, asfalt yolun uzunluğunun iki katıdır. Kurye toprak yolda vv sabit hızıyla, asfalt yolda ise 3v3v sabit hızıyla hareket etmektedir.

Aşağıda sol sütunda kuryenin farklı seyahat senaryoları, sağ sütunda ise bu seyahatlerin tamamı boyunca elde edilen ortalama hızların vv cinsinden değerleri verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki seyahat senaryolarını sağ sütundaki doğru ortalama hız değerleriyle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Kuryenin A kentinden B kentine giderken (gidiş seyahati boyunca) elde ettiği ortalama hız
Kurye B kentinden A kentine dönerken asfalt yoldaki hızını 22 katına çıkarmış, toprak yoldaki hızını ise değiştirmemiştir. Bu dönüş seyahati boyunca kuryenin ortalama hızı
Kurye A'dan B'ye normal hızlarıyla gitmiş, dön��şte ise tüm yolu 3v3v sabit hızıyla tamamlamıştır. Bu gidiş-dönüş seyahatinin tamamı boyunca kuryenin ortalama hızı

Matches

Show answer & explanation

Answer

Eşleşmeler şu şekildedir: Gidiş seyahati boyunca ortalama hız 97v\frac{9}{7}v değerine; asfalt yoldaki hızı iki katına çıkarılan dönüş seyahati boyunca ortalama hız 1813v\frac{18}{13}v değerine; dönüşü 3v3v sabit hızıyla yapılan tüm gidiş-dönüş seyahati boyunca ortalama hız ise 95v\frac{9}{5}v değerine eşittir.
Seyahatlerin her biri için harcanan süreler mesafelerin hızlara bölünmesiyle ayrı ayrı hesaplanmıştır. Toplam kat edilen yollar bu toplam sürelere bölünerek her durum için doğru ortalama hız bağıntısı (vort=xtoplamttoplamv_{ort} = \frac{x_{toplam}}{t_{toplam}}) kullanılmış ve doğru eşleşmeler elde edilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Toprak yol ve asfalt yol uzunluklarını belirleme
Toprak yolun uzunluğu 2x2x, asfalt yolun uzunluğu xx ve tek yönlü toplam yol 3x3x olur.
Toprak yolun uzunluğunun asfalt yolun uzunluğunun iki katı olduğu belirtilmiştir.
2
Gidiş seyahati için harcanan süreyi ve ortalama hızı hesaplama
Toprak yoldaki süre 2xv\frac{2x}{v}, asfalt yoldaki süre x3v\frac{x}{3v} olmak üzere toplam gidiş süresi 7x3v\frac{7x}{3v} olur. Ortalama hız ise 3x7x3v=97v\frac{3x}{\frac{7x}{3v}} = \frac{9}{7}v olarak bulunur.
Ortalama hız, toplam yolun toplam süreye bölünmesiyle elde edilir.
3
Dönüş seyahati için hızı değişen kuryenin süresini ve ortalama hızını hesaplama
Dönüşte asfalt yoldaki hız 6v6v olup bu yoldaki süre x6v\frac{x}{6v}, toprak yoldaki süre ise 2xv\frac{2x}{v}'dir. Toplam dönüş süresi 13x6v\frac{13x}{6v} ve dönüş ortalama hızı 1813v\frac{18}{13}v olur.
Kuryenin dönüşte asfalt yoldaki hızı iki katına çıkarılmış, toprak yoldaki hızı ise sabit tutulmuştur.
4
Gidiş ve dönüş seyahatlerinin birleşimi olan tüm yolculuğun ortalama hızını hesaplama
Gidiş süresi 7x3v\frac{7x}{3v}, dönüş süresi 3x3v\frac{3x}{3v} olup toplam süre 10x3v\frac{10x}{3v}'dir. Toplam yol 6x6x olduğundan tüm yolculuğun ortalama hızı 95v\frac{9}{5}v olur.
Tüm gidiş-dönüş boyunca kat edilen toplam mesafe 6x6x olup, toplam süre gidiş ve dönüş sürelerinin toplamıdır.

Key Concept

Ortalama Hız ve Hareket Problemleri

Alternative Method

Değişkenlerle uğraşmak yerine yol ve hız değerlerine uygun sayılar verilebilir. Örneğin, asfalt yolun uzunluğuna 3030 km denilirse toprak yol 6060 km olur. Kuryenin hızı v=10v = 10 km/sa seçilirse toprak yoldaki hızı 1010 km/sa, asfalt yoldaki hızı 3030 km/sa olur. Buradan süreler ve ortalama hızlar sayısal olarak hesaplanıp daha sonra vv cinsine dönüştürülebilir.
Estimated Time:3m 0s
Question 597Question

Bilişsel Müzikoloji ve Zihin

(I) Bilişsel müzikoloji; müziğin insan beynindeki işleme süreçlerini, evrimsel kökenlerini ve zihinsel yapılarla olan bağını araştıran çok disiplinli bir alandır. (II) Müziği sadece sanatsal bir ürün olarak değerlendirmek yerine melodinin ve ritmin sinirsel düzeyde nasıl algılandığını deneysel olarak test eder. (III) Son yıllarda yürütülen araştırmalar, müzikal yeteneklerin kazanılması ile dil edinimi süreçleri arasındaki genetik ve nörolojik benzerliklere yoğunlaşmıştır. (IV) Elde edilen bulgular, müzikle uğraşmanın zihinde karmaşık şemalar oluşturarak bireyin yön bulma ve sorun çözme becerilerini desteklediğini kanıtlamaktadır.

Yukarıdaki parçada numaralanmış cümleleri, taşıdıkları anlam bakımından aşağıda verilen yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Müziğin insan zihnindeki algılanma biçiminin bilimsel deneylerle çözümlenmeye çalışıldığı
Müzikal kapasite ile lisan becerilerinin gelişiminde ortak biyolojik temellerin bulunduğuna dair çalışmalar yapıldı��ı
Müzikle kurulan bağın insanın uzamsal algısına ve zihinsel esnekliğine olumlu etkiler sunduğu
Bilişsel müzikolojinin müziği evrimsel süreçler ve zihinsel mekanizmalarla ilişkilendirerek çok yönlü incelediği

Matches

Show answer & explanation

Answer

I. cümle - Bilişsel müzikolojinin müziği evrimsel süreçler ve zihinsel mekanizmalarla ilişkilendirerek çok yönlü incelediği; II. cümle - Müziğin insan zihnindeki algılanma biçiminin bilimsel deneylerle çözümlenmeye çalışıldığı; III. cümle - Müzikal kapasite ile lisan becerilerinin gelişiminde ortak biyolojik temellerin bulunduğuna dair çalışmalar yapıldığı; IV. cümle - Müzikle kurulan bağın insanın uzamsal algısına ve zihinsel esnekliğine olumlu etkiler sunduğu.
I. cümle, bilişsel müzikolojinin disiplinler arası yapısını evrimsel ve zihinsel süreçlerle bağdaştırdığı için ilgili yardımcı düşünceyle eşleşir. II. cümle, melodinin sinirsel algısını deneysel test etme yönüyle bilimsel deneylerle çözümleme düşüncesine karşılık gelir. III. cümle, müzikal yeteneklerin dil edinimi ile genetik/nörolojik benzerliklerine odaklanarak ortak biyolojik temelleri ifade eder. IV. cümle ise yön bulma ve sorun çözme becerilerinin desteklenmesi aracılığıyla uzamsal algı ve zihinsel esnekliğe yapılan katkıları gösterir.

Step-by-Step Solution

1
I. cümlede yer alan 'beyindeki işleme süreçleri, evrimsel kökenler ve zihinsel bağlar' ifadelerini analiz etmek.
Bu ifadenin evrimsel süreçler ve zihinsel mekanizmalarla ilişkilendirme yapılarak çok yönlü bir incelemeyi ifade ettiği görülür.
Bilişsel müzikolojinin kapsamı ve odak noktaları tanımlanmaktadır.
2
II. cümlede geçen 'sinirsel düzeyde nasıl algılandığını deneysel olarak test eder' ibaresini incelemek.
Bu ibarenin müziğin insan zihnindeki algılanma biçiminin bilimsel deneylerle çözümlenmesi düşüncesine karşılık geldiği belirlenir.
Müziğin deneysel yöntemlerle incelenen yönü açıklanmaktadır.
3
III. cümlede yer alan 'müzikal yetenekler ile dil edinimi arasındaki genetik ve nörolojik benzerlikler' ifadesini incelemek.
Müzikal yetiler ile dilsel yetilerin ortak biyolojik ve genetik kökenlere sahip olduğu yargısıyla eşleştiği saptanır.
Müzik ve dil arasındaki ortak biyolojik mekanizmalara dikkat çekilmektedir.
4
IV. cümlede geçen 'yön bulma ve sorun çözme becerilerini desteklemesi' durumunu değerlendirmek.
Bu durumun yön bulma (uzamsal algı) ve sorun çözme (bilişsel/zihinsel esneklik) üzerindeki olumlu katkılarla eşleştiği görülür.
Müzikle kurulan bağın zihinsel işlevlere olan katkıları örneklenmektedir.

Key Concept

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Estimated Time:2m 0s
Question 598Question

[I] Proust fenomeni, kokuların geçmi��teki duygusal anıları diğer duyulara kıyasla daha canlı ve hızlı bir biçimde tetiklemesi durumudur. [II] Beyinde koku duyusunun işlendiği koku soğancığı ile bellek ve duygulardan sorumlu olan amigdala ve hipokampüs doğrudan bağlantılıdır; bu da kokunun nörolojik olarak benzersiz bir konumda yer almasını sağlar. [III] Görme ya da işitme duyuları talamus filtresinden geçerek sınıflandırılırken koku uyarısı doğrudan duygusal merkeze ulaşır. [IV] Bu doğrudan erişim, kokuların bizi bir anda çocukluğumuzdaki bir ana götürerek o anın sadece görüntüsünü değil, o an hissettiğimiz saf duygusal atmosferi de yeniden yaşatmasını açıklar. [V] Edebiyatta Marcel Proust’un kayıp zamanı ararken çaya batırdığı madlen kekinin kokusuyla çocukluğuna dönmesiyle kavramsallaşan bu durum, günümüzde pazarlama sektöründen nörolojik rehabilitasyon süreçlerine kadar geniş bir yelpazede kullanılmaktadır.

Yukarıdaki parçada numaralanmış cümleleri, karşılar��nda karışık olarak verilen yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz. Hangi cümle hangi yardımcı düşünceyi içermektedir?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Cümle I
Cümle II
Cümle III
Cümle V

Matches

Show answer & explanation

Answer

Birinci cümle 'Koku duyusunun...', ikinci cümle 'Koku ile...', üçüncü cümle 'Koku dışındaki...', beşinci cümle ise 'Kokusallık ve...' ifadesiyle eşleşmektedir.
Parçadaki cümleler analiz edildiğinde; birinci cümle koku duyusunun anıları canlandırmadaki hızı ve etkililiğiyle diğer duyulardan ayrıldığını; ikinci cümle koku ile bellek/duygu merkezleri arasındaki anatomik doğrudan bağı; üçüncü cümle koku haricindeki görme ve işitme gibi duyuların talamus süzgecinden geçtiğini; beşinci cümle ise bu ilişkinin hem edebiyat gibi sanatsal alanlarda esin kaynağı olduğunu hem de pazarlama ve rehabilitasyon gibi pratik sahalarda uygulandığını ifade etmektedir.

Step-by-Step Solution

1
Birinci cümleyi inceleme
Cümle I'in 'Koku duyusunun anıları canlandırmadaki hızı ve etkililiği yönüyle diğer duyu organlarından ayrıldığına' ifadesiyle eşleştiğini saptama.
Metindeki 'diğer duyulara kıyasla daha canlı ve hızlı bir biçimde tetiklemesi' ibaresi bu eşleşmeyi zorunlu kılar.
2
İkinci cümleyi inceleme
Cümle II'nin 'Koku ile hafıza ve duygu merkezleri arasında anatomik olarak dolaysız bir bağ bulunduğuna' ifadesiyle eşleştiğini saptama.
Metindeki 'koku soğancığı ile bellek ve duygulardan sorumlu olan amigdala ve hipokampüs doğrudan bağlantılıdır' bilgisi anatomik dolaysızlığı netleştirir.
3
Üçüncü cümleyi inceleme
Cümle III'ün 'Koku dışındaki duyusal uyarıcıların beyindeki işlenme sürecinde bir ara süzgeçten geçtiğine' ifadesiyle eşleştiğini saptama.
Metindeki 'Görme ya da işitme duyuları talamus filtresinden geçerek sınıflandırılırken' ifadesi, koku dışındaki duyuların (görme, işitme) talamus filtresi adında bir süzgeçten geçtiğini belirtmektedir.
4
Beşinci cümleyi inceleme
Cümle V'in 'Kokusallık ve bellek ilişkisinin hem sanatsal yapıtlara esin kaynağı olduğuna hem de pratik uygulama alanları bulduğuna' ifadesiyle eşleştiğini saptama.
Edebiyatta Marcel Proust’un eseriyle kavramsallaşması sanatsal yönü, pazarlama ve nöroloji rehabilitasyonu alanlarında kullanılması ise pratik uygulama alanlarını gösterir.

Key Concept

Paragraftaki her bir yargının, ana düşünceyi destekleyen bağımsız birer yardımcı düşünce unsuru olarak analiz edilmesi.
Estimated Time:2m 0s
Question 599Question

Canlıların hayatta kalabilmek, nesillerini devam ettirebilmek ve çevreyle etkileşim kurabilmek için gerçekleştirdiği yaşamsal olaylar ile canlıların ortak özellikleri arasındaki ilişkiyi kurmak isteyen bir öğrenci aşağıdaki tabloları hazırlamıştır.

Buna göre, sol sütunda verilen yaşamsal olaylar ile sağ sütundaki canlıların ortak özelliklerinin doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Click a left item, then click its matching right item

Items

Tatlı suda yaşayan tek hücreli bir paramesyumun, hücre içine giren fazla suyu kontraktil kofulları aracılığıyla aktif taşıma ile dışarı atması
Bir prokaryot organizmanın besin monomerlerini oksijensiz ortamda yıkarak hücresel faaliyetleri için gerekli olan ATP moleküllerini sentezlemesi
Kutup ayılarının, soğuk iklim şartlarında vücut sıcaklığını koruyabilmek amacıyla kalın bir deri altı yağ tabakasına ve beyaz kürk rengine sahip olması
Tek hücreli kamçılı bir organizma olan öglenanın, ışık uyaranın�� algılayarak kamçısı yardımıyla ışığın yoğun olduğu bölgeye doğru yönelmesi

Matches

Show answer & explanation

Answer

Sol sütundaki olaylar ile sağ sütundaki canlıların ortak özellikleri sırasıyla şu şekilde eşleşmelidir: Paramesyumun kontraktil koful faaliyeti Boşaltım ve Homeostazi ile, prokaryot canlının ATP sentezlemesi Hücresel Solunum ile, kutup ayılarının kalıtsal çevre uyumları Uyum (Adaptasyon) ile, öglenanın ışığa yönelmesi ise Uyarılara Tepki ile eşleştirilmelidir.
Doğru eşleştirmede: kontraktil koful faaliyeti homeostazi ve boşaltımla, oksijensiz solunumla ATP üretimi hücresel solunumla, kutup ayısının kalıtsal adaptasyonları uyumla, öglenanın ışığa yönelmesi ise uyarılara tepkiyle eşleşir.

Step-by-Step Solution

1
Paramesyumun su tahliyesi durumunu inceleme
Hücreye giren fazla suyun kontraktil koful ile dışarı atılması, hücre içi kararlı dengeyi (su dengesini) korumayı sağlar. Bu olay boşaltım ve homeostazi ile doğrudan ilişkilidir.
Homeostazi, canlının kararlı bir iç çevre oluşturma çabasıdır ve boşaltım bu dengenin korunmasında temel rol oynar.
2
Prokaryot organizmanın ATP sentezi durumunu inceleme
Besin monomerlerinin yıkılarak ATP sentezlenmesi süreci hücresel solunumdur.
Hücresel solunum, tüm canlıların ortak olarak gerçekleştirdiği, organik besinlerden enerji (ATP) elde etme reaksiyonları bütünüdür.
3
Kutup ayısının fiziksel özelliklerini inceleme
Kalın yağ tabakası ve beyaz kürk rengi gibi kalıtsal özellikler kutup ayılarının soğuk ortama uyum sağlamasını kolaylaştırır. Bu durum adaptasyondur.
Adaptasyon (uyum), canlıların belirli bir çevrede yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özelliklerin tamamıdır.
4
Öglenanın ışığa yönelim hareketini inceleme
Işığın algılanıp kamçıyla ışığa doğru hareket edilmesi uyarılara verilen tepkidir.
Canlılar, iç ve dış çevreden gelen fiziksel veya kimyasal değişimleri algılayarak bunlara karşı tepki gösterirler.

Key Concept

Canlıların ortak özellikleri ve bu özelliklerin günlük hayattaki/biyolojik süreçlerdeki karşılıkları
Question 600Question

Ormanlardaki ağaçlar, toprak altında bulunan mikoriza adı verilen mantar iplikçikleri sayesinde birbirleriyle karmaşık bir iletişim ağı kurarlar. Bu yeraltı ağı, ağaçların sadece besin ve su paylaşmasını sağlamakla kalmaz, aynı zamanda tehlikelere karşı birbirlerini uyarmalarına da aracılık eder. Örneğin, bir ağaç böcek saldırısına uğradığında bu ağ aracılığıyla komşu ağaçlara kimyasal sinyaller gönderir. Sinyali alan diğer ağaçlar, savunma mekanizmalarını önceden etkinleştirerek kendilerini koruma altına alırlar. Böylece orman, birbirinden bağımsız bireyler topluluğu yerine, ortak bir savunma bilinciyle hareket eden devasa tek bir organizma gibi işlev görür.

Buna göre, sol sütunda verilen parçadaki durumları, sağ sütunda yer alan bu durumlardan çıkarılabilecek yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Mikoriza mantar iplikçiklerinin ağaçlar arasında toprak altı bağlantısı kurması
Yeraltı ağının besin ve su aktarımının yanı sıra tehlike uyarılarına da aracılık etmesi
Sinyali alan komşu ağaçların savunma mekanizmalarını önceden çalıştırması

Matches

Show answer & explanation

Answer

Mikoriza mantar iplikçiklerinin ağaçlar arasında toprak altı bağlantısı kurması durumu 'Orman ekosistemindeki iletişimin mantar örgüsüyle sağlandığı' düşüncesiyle; yeraltı ağının besin ve su aktarımının yanı sıra tehlike uyarılarına da aracılık etmesi durumu 'Yeraltı ağının işlevinin yalnızca madde alışverişiyle sınırlı kalmadığı' düşüncesiyle; sinyali alan komşu ağaçların savunma mekanizmalarını önceden çalıştırması durumu ise 'Ağaçların kendilerini korumak amacıyla erkenden önlem alabildiği' düşüncesiyle eşleşir.
Paragrafta verilen bilgiler doğrudan doğruya eşleştirilen yardımcı düşüncelerle örtüşmektedir: mantar iplikçikleri iletişimin mantar örgüsüyle sağlandığını; ağın tehlike uyarılarını da taşıması işlevin sadece madde alışverişiyle sınırlı olmadığını; komşu ağaçların önceden savunmaya geçmesi ise erkenden önlem alabildiklerini gösterir.

Step-by-Step Solution

1
Paragraftaki ilk cümleyi analiz ederek ağaçlar arasındaki iletişimin temelini bulmak.
Ağaçların toprak altındaki mikoriza mantar iplikçikleri sayesinde iletişim ağı kurduğu saptanır.
Mantar iplikçiklerinin kurduğu bu bağ, orman ekosistemindeki iletişimin mantar örgüsüyle sağlandığı sonucuna götürür.
2
Paragraftaki ikinci cümleyi inceleyerek yeraltı ağının görev kapsamını belirlemek.
Ağın sadece su ve besin paylaşımına değil, tehlike uyarılarına da hizmet ettiği anlaşılır.
Bu bilgi, yeraltı ağının işlevinin yalnızca madde (besin/su) alışverişiyle sınırlı kalmadığını doğrular.
3
Paragrafın son iki cümlesini değerlendirerek tehlike sinyalini alan komşu ağaçların davranışını saptamak.
Sinyali alan ağaçların savunma mekanizmalarını böcek saldırısı kendilerine ulaşmadan önce aktif hâle getirdiği belirlenir.
Bu durum, ağaçların kendilerini korumak için önceden, yani erkenden önlem alabildiklerini gösterir.

Key Concept

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
PreviousPage 30 / 53Next
All practice questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin