Varlığın Niceliği: Monizm, Düalizm ve Plüralizm

4 questions

Question 1Question

Descartes, varlığı açıklarken birbirine indirgenemeyen iki temel tözün varlığını ileri sürer: düşünen töz (ruh) ve yer kaplayan töz (madde). Ona göre varlık, bu iki tözün bir araya gelmesiyle oluşur.

Descartes'ın bu düşüncesiyle savunduğu, varlığın niceliğine ilişkin felsefi yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Düalizm

Answer

Düalizm
Varlığın niceliği tartışmasında, varlığı açıklayan töz sayısının iki olduğunu ileri süren yaklaşım düalizmdir (ikicilik). Descartes da ruh (düşünce) ve madde (yer kaplama) olmak üzere birbirine indirgenemeyen iki töz kabul ettiği için düalist felsefenin en önemli temsilcisidir.

Step-by-Step Solution

1
Parçada verilen filozofun varlık görüşündeki töz sayısını belirlemek.
Metinde Descartes'ın varlığı açıklarken 'düşünen töz' ve 'yer kaplayan töz' olmak üzere birbirine indirgenemeyen iki temel tözün varlığını savunduğu belirtilmiştir.
Descartes'ın ontolojik nicelik sınıflandırmasındaki yerini belirleyebilmek için öncelikle kabul ettiği töz sayısını bulmamız gerekir.
2
İki tözün varlığını kabul eden felsefi kavramı tespit etmek.
Felsefe tarihinde varlığın niceliği (sayısı) bağlamında iki temel ilke kabul eden görüşe 'düalizm' (ikicilik) adı verilir.
Tek tözü kabul eden monizm, ikiden çok tözü kabul eden plüralizm olduğundan, iki tözü savunan görüşün düalizm olduğu sonucuna ulaşılır.

Key Concept

Varlığı açıklarken iki farklı tözü temel alan düalizm (ikicilik) yaklaşımı.
Question 2Question

Felsefe tarihi boyunca filozoflar, dış dünyadaki çokluğu tek bir ortak ilkeye indirgeme ya da bu çokluğu birden fazla kurucu unsurla açıklama arasında gidip gelmişlerdir. Örneğin Thales, her şeyin kökeninde 'su' olduğunu öne sürerek varlığın niceliği bakımından monist (tekçi) bir tavır sergilemiştir. Descartes, ruh ve beden gibi birbirine indirgenemeyen iki ayrı tözün varlığını savunarak düalist (ikici) bir model kurmuştur. Empedokles ise doğayı oluşturan kurucu unsurları toprak, hava, ateş ve su olmak üzere dört öğeye çıkartarak plüralist (çokçu) bir yaklaşımla varlığı açıklamaya çalışmıştır. Bu filozofların temel çabası, var olanların çeşitliliğini niceliksel bir temel üzerine oturtmaktır. Buna göre, filozofların varlığın niceliğine (sayısına) yönelik yaklaşımlarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Show answer & explanation

Answer: Evrendeki çeşitliliği ve oluşu açıklama çabası, tözün sayısal olarak kaç tane kabul edildiğine bağlı olarak farklı ontolojik modellerin doğmasını sağlamıştır.

Answer

Evrendeki çeşitliliği ve oluşu açıklama çabası, tözün sayısal olarak kaç tane kabul edildiğine bağlı olarak farklı ontolojik modellerin doğmasını sağlamıştır.
Doğru yanıt, tözün sayısına ilişkin kabullerin farklı ontolojik açıklama modelleri ürettiğini belirten seçenektir. Parçada Thales'in tek tözle (monizm), Descartes'ın iki tözle (düalizm) ve Empedokles'in dört temel öğeyle (plüralizm) varlığı açıklama çabaları doğrudan buna örnek teşkil eder.

Step-by-Step Solution

1
Parçadaki filozofların (Thales, Descartes, Empedokles) varlığa dair açıklamalarındaki sayısal kabulleri belirleme.
Thales tek tözü (monizm), Descartes iki tözü (düalizm), Empedokles ise dört tözü (plüralizm) temele almaktadır.
Filozofların niceliksel (sayısal) yaklaşımlarının tespit edilmesi analizin ilk adımıdır.
2
Bu niceliksel kabullerin felsefi sistemlerdeki işlevini analiz etme.
Tözün sayısı konusundaki her kabulün (bir, iki veya daha çok), evrendeki oluşumu, değişimi ve çeşitliliği açıklamak amacıyla kurulan farklı birer ontolojik model oluşturduğu görülür.
Niceliksel tercihin, filozofların kurduğu sistemlerin niteliğini nasıl yapılandırdığını anlamak gerekir.
3
Seçenekleri bu analiz doğrultusunda değerlendirip hatalı kavramsal çıkarımları eleme.
Tözün sayısal kabulünün farklı ontolojik modeller doğurduğunu belirten ifadenin parçadaki felsefi yaklaşımlarla tam olarak örtüştüğü, diğer seçeneklerin ise kavramsal yanılgılar barındırdığı saptanır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için yanlış kavramsal çıkarımların ayıklanması gerekir.

Key Concept

Varlığın Niceliği Sorunu (Monizm, Düalizm, Plüralizm)
Estimated Time:2m 0s
Question 3Question

Antik Çağ doğa felsefesinde evrenin kökeni (arkhe) arayışında iki temel yönelim dikkat çeker. Bir tarafta Thales var olan her şeyin temelinde 'su' gibi tek bir ilkeyi konumlandırırken; diğer tarafta Empedokles varlığı toprak, su, hava ve ateş gibi dört temel ögeye, Demokritos ise bölünemeyen sonsuz sayıdaki atoma dayandırır. Buna göre, ilk çağ doğa filozoflarının arkheye yönelik yaklaşımları varlığın niceliği (tözlerin sayısı) açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Show answer & explanation

Answer: Varlığın kökenini tek bir tözle açıklayan tekçi (monist) görüşlerin yanında, birden çok tözün varlığını savunan çokçu (plüralist) yaklaşımlar da sergilenmiştir.

Answer

Varlığın kökenini tek bir tözle açıklayan tekçi (monist) görüşlerin yanında, birden çok tözün varlığını savunan çokçu (plüralist) yaklaşımlar da sergilenmiştir.
Varlığın kurucu unsurunu tek bir töz veya ilkeye indirgeyen yaklaşımlar monizm (tekçilik) adını alırken, varlığı birden çok tözle açıklayan yaklaşımlar plüralizm (çokçuluk) adını alır. Parçada Thales'in tek ilkeyi (su) benimsemesi monizme; Empedokles'in dört ögeyi ve Demokritos'un sonsuz sayıda atomu temel alması plüralizme karşılık gelir. Dolayısıyla doğru yanıt, bu iki yaklaşımın bir arada sergilendiğini belirten seçenektir.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki arkhe yaklaşımlarının niceliksel boyutunu analiz etme.
Thales'in tek ilkeyi (su), Empedokles'in dört ilkeyi (toprak, su, hava, ateş) ve Demokritos'un ise sonsuz ilkeyi (atomlar) temel aldığı belirlenir.
Soru bizden tözlerin sayısına (niceliğine) dayalı bir çıkarım yapmamızı istemektedir.
2
Elde edilen nicelikleri felsefedeki niceliksel ontoloji akımlarıyla eşleştirme.
Tek tözü temel alan Thales'in yaklaşımı monizm (tekçilik), birden fazla tözü temel alan Empedokles ve Demokritos'un yaklaşımları ise plüralizm (çokçuluk) olarak adlandırılır.
Varlık felsefesinde niceliksel yaklaşımlar monizm, düalizm ve plüralizm olarak sınıflandırılmaktadır.
3
Seçenekleri analiz ederek doğru kavramsal eşleşmeyi sunan yargıyı saptama.
Metinde hem tekçi hem de çokçu yaklaşımların bir arada örneklendiğini ifade eden yargı doğru cevap olarak belirlenir.
Parçada geçen filozofların ontolojik kabulleri doğrudan monizm ve plüralizm ayrımına karşılık gelmektedir.

Key Concept

Varlığın Niceliği: Monizm, Düalizm ve Plüralizm
Question 4Question

Felsefe tarihinde varlığın niceliği (sayısı) sorunu, varlığın temelinde kaç tane töz (cevher) bulunduğu tartışması etrafında şekillenmiştir. Kimi filozoflar evrenin açıklanmasında tek bir ilkeye y��nelirken, kimileri ikili bir yapıyı, kimileri ise çoklu ögeleri temel almıştır.

Buna göre, sol sütunda verilen ontolojik yaklaşımları sağ sütundaki tarihsel açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Click a left item, then click its matching right item

Items

Monizm (Tekçilik)
Düalizm (İkicilik)
Plüralizm (Çokçuluk)

Matches

Show answer & explanation

Answer

Monizm kavramı, evrendeki her şeyin tek bir töz olan 'Tanrı veya Doğa' altında birleştiğini savunan açıklamayla eşleşir. Düalizm kavramı, madde ve zihin şeklinde iki bağımsız tözü savunan açıklamayla eşleşir. Plüralizm kavramı ise toprak, ateş, hava ve su olmak üzere dört ayrı tözün etkileşimini savunan açıklamayla eşleşir.
Eşleştirme, varlığın niceliğiyle ilgili kavramların felsefe tarihindeki en bilinen temsilcileri ve onların töz kuramlarıyla tam olarak uyuşmasını sağlar. Monizm Spinoza'nın tek tözüyle, düalizm Descartes'ın iki tözüyle, plüralizm ise Empedokles'in dört element esasıyla örtüşür.

Step-by-Step Solution

1
Monizm kavramının niceliksel tanımını incelemek ve uygun açıklamayı belirlemek.
Monizm tekçiliktir. Açıklamalar arasında Spinoza'nın tek bir töz (Tanrı veya Doğa) kabulü bu kavramla örtüşür.
Varlığın temelinde tek bir tözün var olduğunu savunan görüş monizmdir.
2
Düalizm kavramının niceliksel tanımını incelemek ve uygun açıklamayı belirlemek.
Düalizm ikiciliktir. Descartes'ın ruh (zihin) ve madde şeklinde iki bağımsız töz kabulü bu kavramla örtüşür.
Varlığın birbirine indirgenemeyen iki farklı cevherden oluştuğunu savunan görüş düalizmdir.
3
Plüralizm kavramının niceliksel tanımını incelemek ve uygun açıklamayı belirlemek.
Plüralizm çokçuluktur. Empedokles'in doğayı dört element (ateş, su, toprak, hava) ile açıklaması bu kavramla örtüşür.
Varlığın temelinde ikiden fazla tözün/ögenin bulunduğunu savunan görüş plüralizmdir.

Key Concept

Varlığın niceliği açısından sınıflandırılması (Monizm, Düalizm, Plüralizm)
Estimated Time:2m 0s
Varlığın Niceliği: Monizm, Düalizm ve Plüralizm Practice Questions — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin