Paragrafta Anlam

Aşağıdaki paragrafta numaralanmış cümleleri, içerdikleri en belirgin düşünceyi geliştirme yollarıyla eşleştiriniz.

Etnobotanik; belirli bir coğrafyada yaşayan halkın, çevresindeki bitki örtüsünden beslenme, barınma, tedavi ve inanç gibi çeşitli alanlarda nasıl yararlandığını inceleyen disiplinler arası bir bilim dalıdır. Bu alan sadece bitkilerin kullanım amaçlarını listelemekle kalmaz, aynı zamanda yerel toplulukların doğayla kurduğu kültürel ve zihinsel bağı da anlamlandırmaya çalışır. Günümüzde etnobotanik araştırmaları, modern tıp ve eczacılığın yeni etken maddeler keşfetmesinde önemli bir kılavuz görevi görmektedir. Ancak küreselleşme ve hızlı kentleşme süreçleri, geleneksel sözlü kültürle aktarılan bu kadim bitki bilgisinin yok olma tehlikesini beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, yerel halk hekimliği uygulamalarının ve geleneksel tarım y��ntemlerinin hızlıca belgelenmesi, küresel biyoçeşitliliğin ve kültürel mirasın korunması açısından kritik bir önem taşımaktadır.

Bu parçadan hareketle etnobotanik bilimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Dendrokronoloji üzerine yazılmış aşağıdaki parçayı okuyunuz:

(I) Dendrokronoloji, ağaçların yıllık büyüme halkalarını inceleyerek geçmişteki iklim koşullarını, çevresel değişimleri ve arkeolojik buluntuların yaşını saptayan bilim dalıdır. (II) Her yıl ağaç gövdesinde oluşan halkaların genişliği, o yılki yağış miktarı ve sıcaklık gibi iklimsel değişkenlere doğrudan bağlıdır; bu durum bilim insanlarına adeta doğanın tuttuğu bir günlük sunar. (III) Yangın izleri taşıyan halkalar geçmişteki orman yangınlarının sıklığını ortaya koyarken, halkaların kimyasal analizleri atmosferdeki kirlilik seviyelerinin tarihsel gelişimini izlemeyi sağlar. (IV) Son yıllarda bu yöntem; eski müzik aletlerinin yapımında kullanılan ahşabın kökenini belirlemek ve sanat eserlerinin sahtecilik analizlerini yapmak amacıyla da sıklıkla kullanılmaktadır.

Buna göre, parçadaki numaralanmış cümleleri, yanlarında verilen yardımcı düşüncelerle (anlamlarla) eşleştiriniz.

Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden yola çıkılarak ulaşılabilecek yardımcı düşünceler verilmiştir. Parçadaki cümleleri doğru yardımcı düşüncelerle nasıl eşleştirirsiniz?

(I) Orman ekosistemlerinde ağaçlar, toprak altında bulunan mantar iplikçikleri vasıtasıyla devasa bir iletişim ağı kurarlar. (II) Mikorizal ağ olarak adlandırılan bu sistem; ağaçların birbirleriyle besin paylaşmasını, yaklaşan tehlikelere karşı birbirini uyarmasını sağlar. (III) Örneğin, böcek saldırısına uğrayan bir ağacın gönderdiği kimyasal sinyaller sayesinde komşu ağaçlar savunma mekanizmalarını önceden devreye sokarlar. (IV) Ayrıca güneş gören yaşlı ağaçlar, fotosentez yapamayan genç fidelerin hayatta kalması için bu ağ kanalıyla onlara karbon ve su aktarırlar. (V) Mantarlar ise bu yaşamsal desteğin karşılığ��nda ağaçlardan ihtiyaç duydukları glikozu temin ederler.

Aşağıdaki metinde numaralanmış cümleler ile bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşünceleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Metin:
(I) Bal arıları, kovandan uzaktaki bir besin kaynağının yerini diğer arılara bildirmek için "sallantı dansı" adı verilen özel bir hareket sergiler. (II) Arının düz hatta ilerlerken yaptığı hareketin dikey eksenle oluşturduğu açı, besin kaynağının güneşe göre yönünü gösterir. (III) Dansın toplam süresi besin kaynağının uzaklığıyla ilişkiliyken hızı ve canlılığı ise kaynağın kalitesi hakkında bilgi taşır. (IV) Kovandaki diğer işçi arılar, karanlık ortamda bu dansı dokunma ve işitme duyularıyla algılayarak yönlerini belirler.

(I) Koku duyusu, insan beynindeki hafıza ve duygu merkezleriyle doğrudan bağlantılı olan tek duyusal kanaldır. (II) Bu doğrudan ilişki sayesinde, yıllar önce karşılaşılan bir koku, geçmişteki bir anıyı tüm detaylarıyla zihinde canlandırabilir. (III) İnsanoğlu, kokunun bu etkileyici gücünü fark ettiği andan itibaren onu gündelik yaşamın estetik bir ögesi hâline getirmek istemiştir. (IV) Nitekim antik uygarlıklarda bitki özlerinden elde edilen yağlar ve tütsüler, dinsel törenlerin yanı sıra kişisel bakımın da önemli bir parçası olmuştur. (V) Orta Çağ'da damıtma tekniklerinin geliştirilmesiyle koku üretimi daha sistematik bir yapı kazanmış ve bugünün modern parfümeri sektörünün temelleri atılmıştır. (VI) Günümüzde ise parfümeri, milyarlarca dolarlık devasa bir endüstriye dönüşerek hem kimya biliminden hem de moda dünyasından beslenen bir sanat dalı hâline gelmiştir.

Bu parça iki paragrafa bölünmek istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

Karasu Irmağı'nın o hırçın ve gürültülü akışı, gecenin zifiri karanlığında ve sessizliğinde her zamankinden daha da belirginleşiyordu. Yamaca kurulu eski köyün tek katlı ahşap evleri, puslu ay ışığının altında adeta gümüşî birer heykel gibi hareketsizce duruyordu. Birden uzaklardaki derin vadiden kesik bir çakal uluması duyuldu; rüzgâr, nehir kıyısındaki yaşlı söğüt dallarını sertçe hışırdatarak vadi boyu uğuldadı. Bu tekinsiz atmosferde Ahmet, elindeki gaz fenerini biraz daha yukarı kaldırıp patikanın sonundaki dik kayalıkta beliren karaltıya doğru ürkek adımlarla yürümeye devam etti. Kalbinin hızlı at��şları, ayaklarının altındaki kuru yaprakların hışırtısına karışıyordu.

Bu parçanın anlatımında hem betimleyici hem de öyküleyici anlatım biçimlerine başvurulduğu yargısı doğru mudur?

Aşağıdaki parçada yer alan numaralandırılmış cümleleri, karşılarında verilen ve bu cümlelerden çıkarılabilecek yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz. Buna göre, parçadaki numaralandırılmış ifadeler ile yardımcı düşüncelerin doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

"Dendrokronoloji, ağaçların yıllık büyüme halkalarını inceleyerek geçmişteki iklim koşullarını ve tarihi olayların kesin zamanını belirleyen bilim dalıdır. [I] Bu yöntem, her yıl eklenen yeni bir halka sayesinde ağacın yaşını belirlemenin ötesinde, halka genişliklerine bakarak o yılın kurak mı yoksa yağışlı mı geçtiğini gösterir. [II] Son yıllarda arkeolojik kazılarda bulunan ahşap yapı elemanları ve eski mobilyalar, bu yöntemle analiz edilerek inşa edildikleri tam yıllar tespit edilmiştir. [III] Ağaç halkalarının sunduğu bu hassas takvim bilgisi, karbon-14 gibi diğer tarihleme yöntemlerine göre çok daha kesin sonuçlar vermekte ve tarih yazımını yeniden şekillendirmektedir."

Metin:

Bir edebî eseri başka bir dile aktarmak, yalnızca kelimelerin sözlük karşılıklarını yan yana dizmekten ibaret olsaydı, çeviri eylemi mekanik bir aktarıma indirgenebilirdi. Oysa her dil, kendine has bir dünya görüşünü, kültürel kodları ve kendine özgü duygusal katmanları barındırır. Çevirmen, kaynak metindeki kelimelerin arkasındaki bu görünmez ağı sezmek ve onu hedef dilin kendi ruhuyla yeniden dokumak zorundadır. Bu bağlamda çeviri, özgün metnin edilgen bir kopyası değil; onun başka bir kültür ikliminde yeniden doğmasını, yani yaşamasını sağlayan yaratıcı bir yeniden yazım sürecidir. Çevrilmeyen bir yapıt kendi dilinin sınırlarında hapis kalırken, başarılı bir çeviriyle sınırları aşan yapıt, evrensel edebiyat kanonunda kendine dinamik bir yer edinir. Dolayısıyla çeviri, aslına kelimesi kelimesine sadakat adına metni dondurmak yerine, ona yeni yaşam alanları açarak onun zamana ve farklı coğrafyalara karşı direncini ve kalıcılığını artırır. Bu durum, çevirinin aslında bir yeniden yaratım olduğunu ve esere öl��msüzlük kazandırdığını gösterir.

Bu metne göre, "Başarılı bir çeviri, kaynak metne biçimsel ve sözcüksel olarak birebir bağlı kalarak onun özgün yapısını koruyan ve bu yolla evrenselliğe ulaşan çalışmadır." yargısı, metnin ana düşüncesiyle örtüşmekte midir?

(I) Arılar, kovan içerisindeki iş birliğini ve düzeni sağlamak için son derece gelişmiş bir iletişim sistemine sahiptir. (II) Kovandaki di��er arılara besin kaynağının yerini bildirmek amacıyla özel bir dans sergilerler. (III) Arıcılık, son yıllarda kırsal kalkınmayı desteklemek amacıyla devlet tarafından teşvik edilmektedir. (IV) Bu dansın ritmi ve yönü, kaynağın kovana olan mesafesi ve açısı hakkında kesin bilgiler içerir. (V) Böylece kovan üyeleri, hiç vakit kaybetmeden doğrudan hedeflenen çiçek tarlasına yönelir.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

I. İnsanlık tarihi boyunca bilgiyi kaydetmek ve aktarmak için çeşitli malzemeler kullanılmıştır.
II. İlk olarak Sümerler, kil tabletler üzerine çivi yazısıyla yazarak kalıcı belgeler oluşturmuşlardır.
III. Mısırlılar ise Nil kıyılarında yetişen bir bitkiden ��rettikleri papirüs rulosunu devreye sokarak bu soruna pratik bir çözüm buldular.
IV. Papirüs, kil tabletlere kıyasla son derece hafif ve kullanışlı bir malzemeydi.
V. Zamanla parşömen ve kâğıdın icat edilmesiyle bilgi taşıyıcılar daha da gelişti.

Bu parçanın anlam bütünlüğünü sağlamak için "Ancak bu tabletlerin taşınması ve saklanması oldukça güçtü." cümlesi numaralanmış cümlelerin hangisinden sonra getirilmelidir?

Kağıt katlama sanatı origami, mühendislik ve teknoloji alanlarında yenilikçi tasarımlara ilham vermektedir.

I. Özellikle uzay araştırmalarında, devasa güneş panellerinin roket içine sığdırılması ve uzayda kendiliğinden açılması origaminin katlama teknikleri sayesinde mümkün olmaktadır.
II. Tıp alanında ise damarları açmak için kullanılan stentlerin vücut içinde istenen noktada genişlemesi bu katlama prensiplerine dayanır.
III. Ayrıca mimaride, taşınabilir ve afet anında hızlıca kurulabilen geçici barınakların tasarımında bu sanattan yararlanılmaktadır.

Aşağıda numaralanmış bu cümleleri, kendilerinden çıkarılabilecek en uygun yardımcı düşüncelerle eşleştiriniz.

(I) Bibliyoterapi; bireylerin duygusal dalgalanmalarını anlamlandırmaları, kişisel gelişimlerini desteklemeleri ve psikolojik sorunlarla baş etmeleri amacıyla edebi metinlerin rehberliğinde yürütülen bir iyileşme s��recidir. (II) Antik Çağ'da kütüphanelerin kapısına "Ruhun Şifa Yeri" yazılmasından bu yana kitapların insan ruhu üzerindeki tedavi edici gücü bilinmekte ve modern psikolojide de aktif bir yöntem olarak kullanılmaktadır. (III) Okuma alışkanlığının çocukluk döneminde kazanılması, bireyin ileriki yaşlarda dil becerilerini ve kelime dağarcığını geliştirmesinde kritik bir role sahiptir. (IV) Süre��te danışan, okuduğu kitaptaki karakterlerle özdeşim kurarak yalnız olmadığını hisseder, sorunlarına farklı açılardan yaklaşmayı öğrenir ve duygusal bir arınma yaşar. (V) Edebiyatın estetik ve kurgusal güc��nü klinik yöntemlerle birleştiren bu yaklaşım, bireyin kendi iç dünyasıyla yüzleşmesini kolaylaştırarak terapötik süreci hızlandırır.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

Tarihsel olayları incelerken bugünün değer yargıları ve bilgi birikimiyle geçmişi değerlendirmek anlamına gelen anakronizm, tarih araştırmalarının en köklü yanılgılarından biridir. Araştırmacının geçmişteki bir aktörün zihniyetini kendi çağının merceğinden görmesi, olayların nedensellik bağını koparır. Bu noktada mikro tarihçilik, geniş çaplı genellemeler yerine dar bir zaman dilimine ve sınırlı sayıdaki bireysel yaşantılara odaklanarak anakronizme karşı güçlü bir bariyer oluşturur. Mikro tarih yöntemiyle, büyük anlatıların gölgesinde kalan sıradan insanların gündelik pratikleri, mahkeme kayıtları veya mektuplar üzerinden didik didik edilir. Böylelikle geçmiş, kendi özgün ilişkiler ağı içinde yeniden inşa edilirken araştırmacının bugünden geçmişe doğrusal bir ilerleme atfetme refleksi de kırılmış olur.

Bu parçadan hareketle "mikro tarihçilik" ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Aşağıdaki sol sütunda yazarların kendi eserlerindeki üslup özelliklerine dair açıklamaları, sağ sütunda ise bu özelliklerle doğrudan ilgili olan anlatım ilkeleri verilmiştir. Sol sütundaki açıklamaları sağ sütundaki uygun anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Aşağıdaki yazar açıklamalarını, bu açıklamaların vurguladığı anlatım ilkeleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Biyomimikri; doğadaki sistemleri, süreçleri ve organizmaları inceleyerek bunları modern tasarım ve mühendislik sorunlarına uyarlama disiplinidir. (I) Son yıllarda özellikle sürdürülebilir mimari alanında bu yaklaşımdan sıklıkla faydalanıldığı görülmektedir. (II) Termit yuvalarının iç havalandırma sisteminden esinlenerek inşa edilen binalar, yapay soğutma sistemlerine ihtiyaç duymadan iç ortam ısısını dengede tutabilmektedir. (III) Doğanın milyonlarca yıllık evrimsel süzgeçten geçirdiği bu tasarımsal çözümler, mimarlara kaynakları en verimli şekilde kullanma imkânı sunar. (IV) Nitekim günümüzde çevre dostu olarak inşa edilen pek çok gökdelenin temelinde doğadaki gözenekli yapıların mekanik prensipleri yatmaktadır. (V)

Bu parçada numaralanmış yerlerden hangisine "Bu tasarımlar; sadece estetik açıdan değil, aynı zamanda enerji tasarrufu ve yapısal dayanıklılık gibi mühendislik kriterleri açısından da doğadaki örneklerine yaklaşmayı hedefler." cümlesi getirilmelidir?

Gazeteci:
(I) ----

Çevirmen:
Bir dilin söz dağarcığı, o dili konuşan toplumun tarihsel deneyimlerinin, coğrafya ile kurduğu ilişkinin ve hatta iklimin doğrudan bir yansımasıdır. Dolayısıyla bir kelimenin başka bir dildeki birebir karşılığını aramak, çoğu zaman o kelimenin arkasındaki kültürel belleği yok saymak anlamına gelir. Ben çeviriyi, kelimelerin sözlükteki eş anlamlılarını bulmaktan ziyade, o belleğin ürettiği duygusal ve düşünsel atmosferi hedef dilde yeniden inşa etmek olarak görüyorum.

Gazeteci:
(II) ----

Çevirmen:
Yazarın üslubu, sadece seçtiği kelimelerle değil; o kelimelerin yan yana gelişindeki ritimle, kurduğu eksiltili ya da devrik cümlelerle, yani dilin musikisiyle şekillenir. Çevirmen, bu özgün müziği kendi dilinde duyurmaya çalışırken ister istemez kendi dilsel alışkanlıklarını ve estetik algısını da işin içine katar. Bu durum kaçınılmaz olarak metne yeni bir soluk kazandırır; ancak bu soluğun yazarın sesini boğmamasına, aksine ona yeni bir yankı odası sunmasına dikkat edilmelidir. Dolayısıyla her başarılı çeviri, aslında iki yazarın gizli bir iş birliğidir diyebiliriz.

Bu diyalogda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

(I) Kokular, insan zihninde geçmişe dair anıları ve duyguları en hızlı harekete geçiren duyusal uyaranların başında gelir. (II) Beynimizde koku duyusunun işlendiği koku soğancığı ile duygusal hafızayı yöneten amigdala ve hipokampus bölgeleri doğrudan bağlantılıdır. (III) Bu yakın anatomik ilişki sayesinde, yıllar önce duyduğumuz bir koku bizi bir anda çocukluğumuzdaki o özel ana veya mekâna götürebilir. (IV) Koku algısı, sadece bireysel bellek üzerinde değil, aynı zamanda toplumların kültürel pratiklerinde ve ritüellerinde de belirleyici bir role sahiptir. (V) Antik uygarlıklardan bu yana tapınaklarda yakılan tütsüler, törenlerde kullanılan esanslar ve misafirperverlik g��stergesi olarak sunulan aromatik sıvılar toplumsal bağları güçlendirmiştir. (VI) Hatta bazı kültürlerde belirli kokuların sınıfsal statüyü temsil etmesi, kokunun sosyal hiyerarşideki işlevini gözler önüne sermektedir.

Bu parça iki paragrafa ayrılmak istense ikinci paragraf numaralanmış cümlelerin hangisiyle başlar?

A��ağıda verilen paragrafları, karşılarındaki harflerle belirtilen ve bu paragraflarda kullanılan anlatım biçimlerinin temel özelliklerini yansıtan tanımlarla eşleştiriniz.