Sözcük Yapısı ve Ekler

Türkçede belirtme durumu eki (-ı / -i) ile üçüncü tekil kişi iyelik eki (-ı / -i) biçimsel olarak benzerlik gösterse de işlevsel olarak farklıdır. İyelik eki eklendiği sözcüğün bir varlığa ait olduğunu bildirirken belirtme durumu eki eklendiği sözcü��ü yükleme bağlayarak belirtili nesne yapar.

Buna göre, aşağıdaki dizelerin hangisinde yer alan altı çizili sözcük, belirtme durumu eki almıştır?

Türkçede bazı ekler hem yap��m eki hem de çekim eki olarak kullanılabilir. Örneğin fiilden isim yapım eki olan "-ın / -in / -un / -ün" ile ikinci çoğul şahıs emir eki olan "-ın / -in / -un / -ün" yazılış bakımından aynı olsa da işlevce tamamen farklıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte yer alan "-ın / -in / -un / -ün" eki, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Kelimelerin kök yapısına bağlı olarak yapım eklerinin yüklendiği işlevler değişkenlik gösterebilir. Sesteş bir yapım eki olan '-ar / -er', hem isim köklerine hem de fiil köklerine gelerek yeni sözcükler türetebilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte yer alan '-ar / -er' eki, diğerlerinden farklı işlevde bir yapım eki olarak kullanılmıştır?

Modern (I) yaşamın getirdiği hız, (II) insanı kendi iç (III) sesinden uzaklaştırıyor. Oysa durup dinlenmek, (IV) ruhumuzun derinliklerine bakmak her birimiz için bir ihtiyaçtır. Kendine zaman ayıran kişi, yaşamın gerçek (V) anlamını keşfetme yolunda ilk adımı atmış demektir.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde hem üçüncü tekil kişi iyelik eki hem de belirtme durum eki kullanılmıştır?

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerlere getirilmesi gereken isim çekim eklerini (ilgi, durum vb.) parçanın anlam ve dil bilgisi uyumuna dikkat ederek yazınız.

Yaz akşamları, denizin kokusu (I) sokağa yayılırken çocukların neşesi (II) etrafı (III) sarardı. Herkes evinin önünde oturur, sokağın sesi (IV) eşliğinde çayını yudumlardı. Bu küçük kasabanın huzuru (V) her şeye değerdi.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde "-ı, -i, -u, -ü" eki, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri, aldıkları isim çekim eki türleriyle eşleştiriniz.

Türkçede üçüncü tekil kişi iyelik eki olan *-ı / -i / -u / -ü* ile belirtme durum eki olan *-ı / -i / -u / -ü* birbiriyle karıştırılabilmektedir. İyelik eki, eklendiği sözcüğün kime veya neye ait olduğunu bildirirken belirtme durum eki sözcüğü yükleme bağlayarak belirtili nesne yapar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükteki *-ı / -i / -u / -ü* eki, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Hayat felsefemi oluşturan bu tanım (I), benim için sadece bir başlangıçtı. Zira karşılaştığım her yıkım (II), aslında yeni bir uyanışın habercisiydi. Zamanla bu süreçten aldığım verim (III) arttıkça geleceğe daha umutla bakmaya başladım. Artık hedeflerime giden bu engebeli yolum (IV), gözüme o kadar da ürkütücü gelmiyordu. Sonuçta gerçekleştirdiğim her sunum (V) beni hedefime bir adım daha yaklaştırıyordu.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerin hangisinde yer alan -ım / -im / -um / -üm eki, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri, parantez içinde belirtilen fiil çekim özelliklerine (kip ve şahıs) uygun olacak şekilde tamamlayınız.

Türkçede '-m / -ım / -im' eki, eklendiği sözcüğün türüne ve cümledeki görevine göre fiil çekim eki (şahıs eki) veya isim çekim eki (iyelik eki) olarak kullanılabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte yer alan '-m / -ım / -im' eki diğerlerinden farklı bir çekim eki işleviyle kullanılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerde yer alan hedef sözcükleri, bu sözcüklerin aldıkları eklerin dil bilgisel işlevleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Türkçede "-ar / -er (-ır / -ir / -ur / -ür)" eki, eklendiği sözcüğün cümledeki görevine göre fiilden isim yapım eki ya da fiil çekim eki (geniş zaman kip eki) olarak görev yapabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu eki alan sözcük, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri, bu sözcüklerin yapısal ve ek özelliklerini gösteren açıklamalarla eşleştiriniz.

Edebiyat, yazarın kendi (I) çevresindeki dünyayı yeniden inşa etme çabasıdır. Sanatçı, zihninde (II) yükselen düşünceleri kelimelerin gücüyle (III) besleyen bir yaratıcıdır. O, toplumsal gerçekliği yansıtırken okurun (IV) göğsünü kabartan duyguları da harekete geçirir. Bu yüzden her yapıt, aslında hayatın kendisiyle (V) oynadığı estetik bir oyundur.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

Sınav salonuna girdiğinde heyecandan yüre��i hızlıca çarpmaya başladı (I). Önündeki kitapçığı açtığında zor sorular (II) göreceğini düşünmüştü. Ancak öğretmenlerin güler yüzünü görünce korktu (III) diyemezdik, tam aksine gözümüz (IV) yükseklerdeydi ve kendimize güvenimiz tamdı.

Bu parçada numaralanmış sözcükleri, aldıkları eklere ve köklerine göre sahip oldukları yapısal özellikleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Edebiyat eleştirmenleri, yazarın son romanındaki bazı anlatım tercihlerini titizlikle incelemiştir. Yapıttaki (I) gelgitler karakterlerin iç dünyasını yansıtırken (II) yapboz misali kurulan kurgu okuru sürekli uyanık tutmaktadır. Olay örgüsünün düğüm noktasında ilan edilen (III) ateşkes ise toplumsal arka planı güçlendirmiştir. Yazarın kullandığı (IV) çekyat gibi gündelik nesneler gerçeklik duygusunu pekiştirirken, metindeki (V) kapkaç sahneleri ise tempoyu artırmıştır.

Bu parçadaki numaralanmış birleşik sözcüklerden hangisi, oluşum yolu bakımından diğerlerinden farklıdır?

Birleşik sözcükler; ses kaynaşması, anlam kayması veya sözcük türünün değişmesi (t��r kayması) gibi farklı yollarla oluşurlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer alan birleşik sözcük, oluşum yolu bakımından diğerlerinden farklıdır?

Sanatçı, toplumsal değerleri yansıtırken adeta bir (I) vatansever duyarlılığıyla hareket eder. Eserlerinde geleneksel motifleri modern bir potada eritirken okuyucuya zengin bir kültürel miras bırakır. Onun şiirlerindeki her imge, dilin derinliklerine inen birer (II) ipucu niteliğindedir. Toplumdaki aksaklıkları dile getirirken kullandığı eleştirel dil, haksızlıklara karşı duran bir (III) uçaksavar gibidir. Ancak onun bu duruşu, hazıra konan (IV) mirasyedi bir anlayışın tamamen karşısındadır. O, köklerinden beslenerek adeta (V) gecekondu mahallelerinin o samimi ve bozulmamış havasını edebiyata taşır.

Bu parçada numaralanmış birleşik sözcüklerden hangisi, dil bilgisel kuruluş yönüyle (oluşum yoluyla) diğerlerinden farklıdır?

Bir şairin (I) dili, onun hayal gücünün sınırlarını belirler. Şair, sözcükleri seçerken onların sadece ses değerini değil, taşıdığı çağrışım (II) yönü üzerinde de durur. O, (III) şiiri hiçbir zaman düşüncelerini aktaran basit bir araç olarak görmez. Şiirdeki her imge, şairin ruhsal (IV) izi olarak kağıda dökülür ve zamanla onun (V) kaderi haline gelir.

Buna göre, parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde yer alan "-ı / -i / -u / -ü" eki, diğerlerinden farklı bir işlevde kullanılmıştır?