Tüm alıştırma soruları
10 soru
Soru 1Soru →
Yukarıda verilen sözcük ve sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralandığında doğru sıralama nasıl olur?
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
okuma alışkanlığı zihni geliştiren en önemli etkendir
Sözcük ve sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralandığında, yüklem olan 'etkendir' kelimesi sonda, özne olan 'okuma alışkanlığı' başta yer alır. 'zihni geliştiren' sıfat-fiil grubu 'etkendir' ismini niteler ve 'en önemli' derecelendirmesiyle birlikte sıralanır. Bu durumda doğru sıralama 'okuma alışkanlığı' - 'zihni' - 'geliştiren' - 'en önemli' - 'etkendir' şeklinde olmaktadır.
Adım Adım Çözüm
1
Yüklemi belirleme
'etkendir' sözcüğü cümlenin yüklemidir.
Türkçede kurallı cümlelerin sonunda yüklem yer alır. Ek fiil alan 'etkendir' sözcüğü cümlenin yüklemi olarak belirlenir ve en sona yerleştirilir.
2
Özneyi belirleme
'okuma alışkanlığı' ögesi özne olarak belirlenir.
Cümlede bildirilen durumun öznesi 'okuma alışkanlığı' ifadesidir ve kurallı cümlelerde özne genellikle cümlenin başında yer alır.
3
Ara ögeleri ve niteleyicileri sıralama
'zihni geliştiren en önemli' ögeleri birleştirilir.
'geliştiren' sıfat-fiili kendinden önceki nesneyle ('zihni') ve kendinden sonraki isimle ('etkendir') bağlanarak sıfat tamlaması oluşturur. 'en önemli' derecelendirme zarfı da sıfat-fiil grubunu niteler. Bu doğrultuda anlamlı bütün 'zihni geliştiren en önemli etkendir' şeklinde tamamlanır.
Anahtar Kavram
Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 2Soru →
Yukarıdaki numaralanmış sözcük ve sözcük gruplarını anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Klasik eserlerin zamana meydan okumasının temel nedeni insan ruhunun derinliklerindeki evrensel temaları her dönemde yeniden yorumlanabilir bir dille aktarmalarıdır.
Verilen sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde sıralandığında, 'klasik eserlerin zamana meydan okumasının' tamlayanı ile 'temel nedeni' tamlananı birleşerek cümlenin öznesini oluşturur. Ardından gelen 'insan ruhunun derinliklerindeki' sıfatı 'evrensel temaları' nesnesini niteler. Son olarak 'her dönemde yeniden yorumlanabilir' ifadesi yüklemdeki 'bir dille' edatını niteleyerek cümleyi tamamlar.
Adım Adım Çözüm
1
Yüklemi belirlemek
'bir dille aktarmalarıdır.' ifadesinin cümlenin yüklemi olduğu saptanır.
Yargı bildiren ve ek fiil alan bu grup kurallı cümlenin sonunda yer almalıdır.
2
Özne grubunu oluşturmak
'klasik eserlerin zamana meydan okumasının temel nedeni' öbeği özne olarak kurulur.
'klasik eserlerin zamana meydan okumasının' tamlayanı ile 'temel nedeni' tamlananı dil bilgisel açıdan bir isim tamlaması oluşturur.
3
Nesne grubunu bağlamak
'insan ruhunun derinliklerindeki evrensel temaları' öbeği nesne olarak yerleştirilir.
'insan ruhunun derinliklerindeki' sıfat grubu, 'evrensel temaları' ismini niteleyerek anlamlı bir bütün oluşturur.
4
Edat tümleci ve zarf ögelerini yükleme bağlayarak anlamlı cümleyi tamamlamak
'her dönemde yeniden yorumlanabilir' sıfatı 'bir dille' edatlı öbeğinin önüne getirilerek cümlenin son kısmı tamamlanır.
Bu yerleşimle cümle dil bilgisi kurallarına ve mantığa tamamen uygun hâle gelir.
Anahtar Kavram
Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 3Soru →
Yukarıdaki numaralanmış sözcük gruplarını anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak biçimde sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Sanatın toplumsal hafızayı diri tutma gücü, geçmişin acılarını sadece hatırlatmakla kalmaz, geleceğin inşasında da bir rehber görevi üstlenir.
Verilen sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir biçimde bir araya getirildiğinde 'Sanatın toplumsal hafızayı diri tutma gücü, geçmişin acılarını sadece hatırlatmakla kalmaz, geleceğin inşasında da bir rehber görevi üstlenir.' cümlesi oluşur. Bu sıralamada özne grubu başta, yan yargı ortada ve çekimli fiil içeren yüklem sonda yer alır.
Adım Adım Çözüm
1
Yüklemi belirleme
'bir rehber görevi üstlenir' ifadesi cümlenin ana yüklemidir ve kurallı bir cümlede sonda yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerin sonunda yüklem yer alır.
2
Özneyi ve tamlamaları gruplandırma
'sanatın toplumsal hafızayı' ve 'diri tutma gücü' ifadeleri birleşerek 'Sanatın toplumsal hafızayı diri tutma gücü' özne grubunu oluşturur.
Tamlayan ve tamlanan ilişkisi kurularak anlamlı bir özne öbeği elde edilir.
3
Bağlaç ve yardımcı yargıları bağlama
'geçmişin acılarını sadece hatırlatmakla kalmaz' ifadesinin ardından 'geleceğin inşasında da' ifadesi gelerek 'sadece ... değil, aynı zamanda ... da' benzeri bir anlam bütünlüğü kurulur.
'kalmaz' ve 'da' ifadeleri arasındaki karşılaştırmalı bağlamsal ilişki bu sıralamayı zorunlu kılar.
Anahtar Kavram
Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 4Soru →
Aşağıdaki sözcük gruplarını anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Sanatçı toplumsal gerçekliği yansıtırken bunu kendi estetik süzgecinden geçirerek özgün bir biçimde yeniden üretir.
Cümlenin öznesi olan 'sanatçı' ile başlanıp, ardından durum bildiren 'toplumsal gerçekliği yansıtırken' ifadesi gelmeli, sonrasında bu kavrama gönderme yapan 'bunu' zamiri ve eylemin yöntemini açıklayan 'kendi estetik süzgecinden geçirerek' zarf-fiil grubu yer almalı, son olarak da yüklemi barındıran 'özgün bir biçimde yeniden üretir' ifadesiyle cümle sonlandırılmalıdır.
Adım Adım Çözüm
1
Yüklemi belirleme
'özgün bir biçimde yeniden üretir.' ifadesi yüklemdir ve kurallı cümlenin sonunda yer almalıdır.
Türk��ede kurallı cümlelerin yüklemi her zaman cümlenin sonunda bulunur.
2
Özneyi belirleme
'sanatçı' sözcüğü cümlenin öznesidir ve cümlenin en başında yer almalıdır.
Eylemi gerçekleştiren öge olan özne, Türkçe cümle yapısında genellikle cümlenin başında konumlanır.
3
Zamir ve gönderim ilişkisini kurma
'toplumsal gerçekliği yansıtırken' ifadesi, 'bunu' işaret zamirinden önce gelmelidir.
İşaret zamiri olan 'bunu' sözcüğü, anlam bakımından kendisinden önce gelen 'toplumsal gerçekliği' kavramının yerini tutmaktadır.
4
Zarf-fiil gruplarını bağlama
'bunu' ifadesinin ardından 'kendi estetik süzgecinden geçirerek' zarf-fiil grubu getirilerek anlam tamamlanır.
Zarf-fiil grupları eylemi niteleyecek şekilde anlam akışına uygun olarak sıralanmalıdır.
Anahtar Kavram
Cümle Oluşturma ve Öge Dizilimi
Soru 5Soru →
Anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturmak amacıyla, yukarıdaki numaralanmış sözcük gruplarının doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Doğru sıralama: bireyin çocukluk döneminde (II) - edindiği alışkanlıklar (IV) - yetişkinlikteki karar alma mekanizmalarını (I) - ve dünyaya bakış açısını (V) - şekillendiren en temel unsurlardır (III).
Doğru sıralama yapıldığında 'Bireyin çocukluk döneminde edindiği alışkanlıklar yetişkinlikteki karar alma mekanizmalarını ve dünyaya bakış açısını şekillendiren en temel unsurlardır.' cümlesi elde edilir. Bu cümlede özne baştadır, nesneler bağlaç ile bağlanarak yüklemden önce getirilmiştir ve yüklem kurallı cümlenin sonunda yer almaktadır.
Adım Adım Çözüm
1
Yüklemi (cümleyi tamamlayan ögeyi) tespit etmek.
'şekillendiren en temel unsurlardır.' ifadesinin ek-fiil alarak yüklem olduğu ve kurallı cümle kuralı gereği cümlenin sonunda yer alması gerektiği belirlenir.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur.
2
Özneyi (işi yapan veya durumu karşılayan ögeyi) bulmak.
'bireyin çocukluk döneminde' (tamlayan) ve 'edindiği alışkanlıklar' (tamlanan) gruplarının birleşerek cümlenin öznesi olan sıfat-fiil grubunu oluşturduğu ve cümlenin başında yer alması gerektiği tespit edilir.
Özne genellikle cümlenin başında yer alır ve yükleme sorulan 'şekillendiren en temel unsurlar olan ne?' sorusuna cevap verir.
3
Nesne grubunu ve bağlaç ilişkisini kurmak.
'yetişkinlikteki karar alma mekanizmalarını' ifadesi ile 've dünyaya bakış açısını' ifadesinin nesne öbeğini oluşturduğu, 've' bağlacının bu iki unsuru bağladığı belirlenir.
Nesnelerin yüklemdeki eylemden etkilenen ögeler olarak yüklemden hemen önce sıralanması gerekir.
Anahtar Kavram
Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama) kuralları ve cümlenin ögeleri dizilimi
Soru 6Soru →
Yukarıdaki numaralanmış sözcük gruplarını anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Sanatın asıl amacı, insan ruhundaki gizli duyguları gün ışığına çıkarmaktır.
Verilen sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak şekilde bir araya getirildiğinde, 'Sanatın asıl amacı' ifadesi özne, 'insan ruhundaki gizli duyguları' belirtili nesne grubu, 'gün ışığına' dolaylı tümleç ve 'çıkarmaktır' yüklem olarak işlev görür. Bu doğrultuda kurulan doğru cümle 'Sanatın asıl amacı, insan ruhundaki gizli duyguları gün ışığına çıkarmaktır.' şeklindedir.
Adım Adım Çözüm
1
Yüklemin Belirlenmesi
Cümlenin yargı bildiren yüklemi 'çıkarmaktır.' ifadesidir ve cümlenin en sonuna yerleştirilmelidir.
Türkçe dil bilgisinde kurallı cümlelerin yüklemi sonda yer alır.
2
Öznenin Belirlenmesi
Cümlenin öznesi 'Sanatın asıl amacı,' kelime grubudur ve cümlenin en başına yerleştirilmelidir.
Özne, cümlede bildirilen işi veya durumu üzerine alan temel öge olup genellikle cümlenin başında bulunur.
3
Sıfat Tamlamasının Kurulması
'insan ruhundaki' sıfatı ile 'gizli duyguları' ismi bir araya getirilerek 'insan ruhundaki gizli duyguları' tamlaması oluşturulur.
Sıfat-fiil ve sıfat niteliğindeki kelimeler, niteledikleri isimlerden önce gelir.
4
Deyim Ögesinin Yükleme Bağlanması
'gün ışığına' ifadesi yüklem olan 'çıkarmaktır' kelimesinin hemen öncesine getirilerek 'gün ışığına çıkarmaktır' şeklinde birleştirilir.
Anlamca kaynaşmış birleşik fiil veya deyim oluşturan yapılar cümle içinde birbirinden ayrılmaz.
Anahtar Kavram
Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 7Soru →
Yukarıdaki numaralanmış sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde sıralandığında doğru sıralama nasıl olmalıdır?
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Sözcük grupları 'bir dilin söz varlığı - o dili konuşan toplumun - tarih boyunca etkileşimde bulunduğu - medeniyetlerin izlerini - taşır.' şeklinde sıralanmalıdır.
Anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturulduğunda cümlenin yapısı 'Bir dilin söz varlığı o dili konuşan toplumun tarih boyunca etkileşimde bulunduğu medeniyetlerin izlerini taşır.' şeklinde kurulur. Bu yapıda özne en başta, yüklem en sonda yer alır ve aradaki niteleyici öbekler dil bilgisi kurallarına uygun olarak birbirini tamamlar.
Adım Adım Çözüm
1
Yüklemi belirleyerek cümlenin sonunu saptama
'taşır.' sözcüğü yüklemdir ve cümlenin sonunda bulunmalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerin sonunda yüklem yer alır.
2
Cümlenin öznesini ve başlangıç grubunu belirleme
'bir dilin söz varlığı' cümlenin öznesi olarak en başa yerleştirilmelidir.
Anlam akışını başlatmak ve sonraki işaret sıfatına zemin hazırlamak için ana öge başa gelir.
3
Zamir ve niteleyici öbeklerin bağlantılarını kurma
'o dili konuşan toplumun' grubu özneyi takip etmelidir.
'o' işaret sıfatının gönderme yaptığı 'dil' kavramı ilk grupta tanıtıldığı için bu sıralama zorunludur.
4
Nesne grubunu yükleme bağlama
'tarih boyunca etkileşimde bulunduğu' sıfat-fiil grubu 'medeniyetlerin izlerini' nesnesine bağlanarak 'toplumun ... medeniyetlerin izlerini' tamlamasını tamamlar ve yüklemle birleşir.
Sıfat-fiil grupları niteledikleri isimlerden hemen önce gelerek anlam bütünlüğü sağlar.
Anahtar Kavram
Cümle Oluşturma (Sözcük Sıralama)
Soru 8Soru →
Yukarıdaki numaralanmış sözcük ve sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak biçimde sıralandığında doğru sıralama nasıl olmalıdır?
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Doğru sıralama 'çeviri - yalnızca bir dildeki sözcüklerin - başka bir dildeki karşılıklarını bulma işi değil - farklı kültürlerin düşünme biçimleri arasında - köprü kurma eylemidir' şeklinde olmalıdır.
Doğru sıralamada, cümlenin öznesi olan 'çeviri' kelimesiyle başlanıp, çevirinin ne olmadığı belirtilmiş ('yalnızca bir dildeki sözcüklerin başka bir dildeki karşılıklarını bulma işi değil') ve ardından çevirinin asıl işlevi açıklanarak ('farklı kültürlerin düşünme biçimleri arasında köprü kurma eylemidir') cümle kurallı ve anlamlı bir şekilde tamamlanmıştır.
Adım Adım Çözüm
1
Yüklemi belirlemek
Cümlenin yüklemi olan 'köprü kurma eylemidir' ifadesi son sırada yer almalıdır.
Türkçede kurallı cümlelerde yüklem sonda bulunur. Verilen öbekler içinde yargı bildiren tek ifade 'köprü kurma eylemidir' olduğu için bu öbek cümlenin sonuna yerleştirilir.
2
Özneyi (başlangıç ögesini) belirlemek
Cümlenin öznesi olan 'çeviri' sözcüğü ilk sırada yer almalıdır.
Cümlenin hakkında açıklama yapılan temel ögesi (öznesi) 'çeviri' kelimesidir. Bu nedenle cümlenin başına getirilir.
3
İlk bölümün anlamlı bağlantısını kurmak
'çeviri' öznesinden sonra 'yalnızca bir dildeki sözcüklerin' ve ardından 'başka bir dildeki karşılıklarını bulma işi değil' ifadeleri getirilmelidir.
'Çeviri... yalnızca bir dildeki sözcüklerin başka bir dildeki karşılıklarını bulma işi değil' yapısı dil bilgisi ve anlam yönünden birbirini tamamlar.
4
İkinci bölümün bağlantısını kurmak ve cümleyi tamamlamak
'işi değil' ifadesinden sonra 'farklı kültürlerin düşünme biçimleri arasında' ifadesi gelmeli ve yüklemle birleşmelidir.
'...işi değil, farklı kültürlerin düşünme biçimleri arasında köprü kurma eylemidir' yapısı, 'değil' bağlacıyla bağlanan iki zıt durumu anlamlı bir şekilde birleştirir. Böylece cümlenin doğru sıralaması elde edilir.
Anahtar Kavram
Cümle oluşturmada anlam bütünlüğü, öge dizilimi ve yüklemin konumu.
Soru 9Soru →
Yukarıda verilen numaralanmış sözleri anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak biçimde sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Doğru sıralama 'toplumsal değişimin yönünü belirleyen en önemli etken bireylerin ortak değerler etrafında bir araya gelme arzusudur.' şeklinde olmalıdır.
Verilen sözcük grupları anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturacak şekilde birleştirildiğinde cümlenin yüklemi 'arzusudur' ifadesi olur. 'Bireylerin... arzusudur' ifadesi bir isim tamlaması oluştururken 'ortak değerler etrafında bir araya gelme' söz öbeği de bu tamlamanın arasına girer. Cümlenin özne kısmı ise 'toplumsal değişimin yönünü belirleyen en önemli etken' sıfat-fiil grubudur. Bu durumda kurallı ve anlamlı sıralama III - I - VI - II - IV - V şeklinde gerçekleşir.
Adım Adım Çözüm
1
Yüklemin ve cümlenin son ögesinin belirlenmesi
Ek-eylem ekini (-dur) almış olan 'arzusudur.' sözcüğü cümlenin yüklemi olarak tespit edilir ve en sona yerleştirilir.
Türkçe kurallı cümle yapısında yüklemin sonda bulunması zorunludur.
2
Yükleme bağlanan tamlama ve eylem öbeklerinin gruplandırılması
'Bireylerin' ve 'bir araya gelme' sözleri, yüklemle birleşerek 'bireylerin ortak değerler etrafında bir araya gelme arzusudur' şeklinde bir tamlama yapısı oluşturur.
İsim tamlamaları ve fiilimsi grupları anlam bütünlüğü nedeniyle birbirinden ayrılamaz.
3
Özne grubunun oluşturulması ve cümlenin baş kısmının kurulması
'Toplumsal değişimin yönünü' ifadesi ile 'belirleyen en önemli etken' sıfat-fiil grubu birleştirilerek özne öbeği kurulur.
Sıfat-fiil ekleri kendisinden önceki ögeleri bağlayarak bir sıfat tamlaması/fiilimsi grubu oluşturur.
4
Parçaların birleştirilerek cümlenin genel kontrolünün yapılması
Tüm öbeklerin mantık ve dil bilgisisi kurallarına göre bir araya getirilmesiyle 'Toplumsal değişimin yönünü belirleyen en önemli etken bireylerin ortak değerler etrafında bir araya gelme arzusudur.' cümlesi elde edilir.
Elde edilen cümlenin hem kurallı hem de anlamlı bir bütün oluşturduğunu teyit etmek gerekir.
Anahtar Kavram
Cümle Oluşturma ve Ögelerin Sıralanışı
Soru 10Soru →
Yukarıda karışık olarak verilen sözcük gruplarını anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralayınız.
Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin
Cevabı ve açıklamayı göster
Cevap
Modern bilim felsefesinde gözlem yalnızca nesnelerin pasif bir şekilde algılanması değil aksine belirli bir kuramsal arka plan ışığında verilerin etkin bir biçimde yorumlanması sürecidir.
Cümlenin anlamlı ve kurallı bir bütün oluşturması için öznenin başta, yüklemin sonda olması ve 'değil, aksine' karşıtlık yapısının ortada doğru bağlanması gerekir. Bu sayede 'Modern bilim felsefesinde gözlem yalnızca nesnelerin pasif bir şekilde algılanması değil aksine belirli bir kuramsal arka plan ışığında verilerin etkin bir biçimde yorumlanması sürecidir.' cümlesi elde edilir.
Adım Adım Çözüm
1
Yüklemin ve son ögenin belirlenmesi
Cümlenin ana y��klemini içeren 'verilerin etkin bir biçimde yorumlanması sürecidir.' ifadesinin sonda yer alması gerektiği saptanır.
Türkçede kurallı cümle yapısında yüklem cümlenin sonunda bulunur.
2
Öznenin ve başlangıç ögesinin tespit edilmesi
Cümlenin öznesi olmaya aday 'modern bilim felsefesinde gözlem' ifadesinin cümlenin başlangıç ögesi olduğu belirlenir.
Anlam akışını ve ana konuyu başlatan temel öge öznedir.
3
Özneyi takip eden olumsuz yargının bağlanması
'gözlem' kavramının ne olmadığını açıklayan 'yalnızca nesnelerin pasif bir şekilde' ve 'algılanması değil' sözcük grupları birleştirilerek öznenin hemen ardına getirilir.
Cümledeki 'yalnızca ... değil' yapısı bir sonraki ögede kurulacak karşıtlık ilişkisine zemin hazırlar.
4
Karşıtlık bağlacının ve yüklem öncesi ögenin yerleştirilmesi
'algılanması değil' ifadesinden sonra karşıt görüşü başlatan 'aksine belirli bir kuramsal arka plan ışığında' söz grubu yerleştirilerek yükleme bağlanır.
'... değil, aksine ...' yapısı düşünce akışında olumsuz durumdan olumlu duruma geçişi sağlar.
Anahtar Kavram
Cümle oluşturmada öge dizilimi, anlam bütünlüğü ve karşıtlık bağlaçlarının işlevi.